Prawodawstwo dotyczące sektora produkcji ekologicznej

Wprowadzenie do aktów prawnych

Od dnia 1 stycznia 2022 r. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. jest mającym zastosowanie aktem ustawodawczym, znanym również jako akt podstawowy, ustanawiającym przepisy dotyczące produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych, uchylającym i zastępującym rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. Nowe rozporządzenie przewiduje okresy przejściowe na wdrożenie niektórych nowych przepisów, w szczególności dotyczących handlu. Zob. rozdział IX sekcja 2 rozporządzenia (UE) 2018/848, w którym przepisy poprzedniego rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 mogą mieć zastosowanie przez ograniczony okres.

Ponadto w 2023 r. opublikowano kolejny akt ustawodawczy przewidujący szczegółowe wymogi dotyczące etykietowania karmy dla zwierząt domowych produkowanej zgodnie z przepisami określonymi w rozporządzeniu (UE) 2018/848: 

• Rozporządzenie (UE) 2023/2419 z dnia 18 października 2023 r. w sprawie znakowania ekologicznej karmy dla zwierząt domowych (Dz.U. L, 2023/2419, 27.10.2023).

Na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/848 Komisja przyjmuje dalsze szczegółowe wtórne akty prawne.

Rodzaje aktów prawa wtórnego są następujące:

• akty delegowane, zwane również rozporządzeniami delegowanymi Komisji, które są aktami o zasięgu ogólnym uzupełniającymi („rozporządzenie delegowane Komisji uzupełniające”) lub zmieniającymi („rozporządzenie delegowane Komisji zmieniające”) niektóre, inne niż istotne (w rozumieniu uzupełniających) elementy aktu ustawodawczego;
• akty wykonawcze, zwane również rozporządzeniami wykonawczymi Komisji, które są stosowane tam, gdzie potrzebne są jednolite warunki wdrażania.

Akty delegowane zmieniające akt podstawowy są stopniowo włączane do tzw. tekstu skonsolidowanego aktu ustawodawczego i stają się jego częścią. Należy zauważyć, że skonsolidowana wersja rozporządzenia (UE) 2018/848 jest udostępniana wyłącznie w celach informacyjnych, ale nie ma skutków prawnych. Autentyczne wersje odpowiednich aktów, w tym ich preambuły, zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i są dostępne w EUR-Lexie.

Wykaz aktów wtórnych dotyczących rolnictwa ekologicznego obejmuje trzy główne obszary: produkcja i etykietowanie, kontrole i handel.

Rozporządzenia delegowane uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 i rozporządzenia wykonawcze mogą również podlegać zmianom. Zmiany są stopniowo włączane do skonsolidowanych wersji każdego aktu. W związku z tym ważne jest zapoznanie się z najnowszą skonsolidowaną wersją każdego aktu, aby uzyskać zaktualizowany pełny wykaz zmian, które miały miejsce do tej pory.

Poniższe rozporządzenia delegowane uzupełniają akt podstawowy i rozporządzenia wykonawcze Komisji w odniesieniu do głównych obszarów interwencji.

Produkcja i etykietowanie

Następujące akty prawa wtórnego obejmują produkcję ekologiczną i znakowanie produktów ekologicznych.

Rozporządzenia delegowane

Rozporządzenie delegowane (UE) 2020/2146 z dnia 24 września 2020 r. uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 w sprawie wyjątkowych przepisów dotyczących produkcji w produkcji ekologicznej (Dz.U. L 428 z 18.12.2020).

Główna treść:

• uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 w odniesieniu do wyjątkowych zasad produkcji dotyczących uznawania katastroficznych okoliczności, warunków i rodzajów odstępstw, które mogą być przyznawane podmiotom przez właściwe organy w przypadku katastrof, oraz ich monitorowania i sprawozdawczości.

Rozporządzenie delegowane (UE) 2021/1189 z dnia 7 maja 2021 r. uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 w sprawie produkcji i wprowadzania do obrotu materiału rozmnożeniowego roślin ekologicznego materiału heterogenicznego określonych rodzajów lub gatunków (Dz.U. L 258 z 20.7.2021).

Główna treść:

• uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących produkcji i wprowadzania do obrotu ekologicznego materiału heterogenicznego, w szczególności w odniesieniu do opisu, tożsamości, jakości sanitarnej, czystości analitycznej i wymogów dotyczących kiełkowania, pakowania i etykietowania, informacji przechowywanych przez podmioty, konserwacji i kontroli urzędowych.

Rozporządzenie delegowane (UE) 2022/1450 z dnia 27 czerwca 2022 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 w odniesieniu do stosowania nieekologicznych pasz białkowych do produkcji ekologicznych zwierząt gospodarskich w związku z inwazją Rosji na Ukrainę (Dz.U. L 228 z 2.9.2022).

Główna treść:

• ze względu na inwazję Rosji na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. w kilku państwach członkowskich wystąpił poważny tymczasowy wpływ na podaż ekologicznej paszy białkowej, co zagroziło ciągłości produkcji ekologicznej;
• akt ten umożliwia nielicznym państwom członkowskim, które uznały tę sytuację za katastrofalną, oddanie do 5 % nieekologicznej paszy białkowej starszym kategoriom świń i drobiu na okres maksymalnie jednego roku.

Rozporządzenia wykonawcze

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2020/464 z dnia 26 marca 2020 r. ustanawiające niektóre zasady stosowania rozporządzenia (UE) 2018/848 w sprawie dokumentów niezbędnych do uznawania z mocą wsteczną okresów do celów konwersji, produkcji produktów ekologicznych oraz informacji, które mają być przekazywane przez państwa UE (Dz.U. L 98 z 31.3.2020).

Główna treść:

• dokumenty, które należy dostarczyć w przypadku uznania z mocą wsteczną poprzednich okresów konwersji na produkcję ekologiczną;
• przepisy dotyczące produkcji zwierząt gospodarskich i zwierząt akwakultury, przetworzonej żywności i paszy wraz z powiązanymi przepisami przejściowymi;
• informacje, które mają być przekazywane przez państwa UE, dotyczące dostępności na rynku ekologicznego materiału rozmnożeniowego roślin i materiału rozmnożeniowego roślin w okresie konwersji, ekologicznych zwierząt i ekologicznych młodocianych osobników zwierząt akwakultury.

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1165 z dnia 15 lipca 2021 r. zezwalające na stosowanie niektórych produktów i substancji w produkcji ekologicznej oraz ustanawiające ich wykazy (Dz.U. L 253 z 16.7.2021)

Główna treść:

• warunki udzielania zezwoleń na stosowanie substancji i produktów w produkcji ekologicznej;
• procedurę udzielania specjalnych zezwoleń na stosowanie produktów i substancji na niektórych obszarach państw trzecich;
• środki przejściowe dotyczące czyszczenia i dezynfekcji produkcji ekologicznej i nieekologicznych składników pochodzenia rolnego wymienionych w odpowiednich załącznikach do rozporządzenia (WE) nr 889/2008;
• okres przejściowy do dnia 31 grudnia 2022 r. w odniesieniu do ważności dokumentów potwierdzających zgodnie z art. 68 rozporządzenia (WE) nr 889/2008.

Kontrole

Następujące akty prawa wtórnego obejmują kontrole w sektorze ekologicznym.

Rozporządzenia delegowane

Rozporządzenie delegowane (UE) 2021/279 z dnia 21 stycznia 2021 r. uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 ustanawiające szczególne kryteria i warunki kontroli dokumentacji księgowej w ramach kontroli urzędowych w produkcji ekologicznej i kontroli urzędowych grup podmiotów (Dz.U. L 165 z 11.5.2021).

Główna treść:

• uzupełnienia aktu podstawowego o przepisy dotyczące kontroli identyfikowalności i bilansu masy podczas kontroli urzędowych podmiotów i grup podmiotów;
• dodatkowe wymogi dotyczące kontroli urzędowych grup podmiotów.

Rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2304 z dnia 18 października 2021 r. uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 o przepisy dotyczące wydawania świadectw uzupełniających poświadczających niestosowanie antybiotyków w ekologicznej produkcji produktów zwierzęcych do celów wywozu (Dz.U. L 461 z 27.12.2021).

Główna treść:

• uzupełnienia aktu podstawowego o przepisy i wzór świadectwa uzupełniającego w odniesieniu do niestosowania antybiotyków w ekologicznej produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego do celów wywozu.

Rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2305 z dnia 21 października 2021 r. uzupełniające rozporządzenie (UE) 2017/625 o przepisy dotyczące przypadków i warunków, w których produkty ekologiczne i produkty w okresie konwersji są zwolnione z kontroli urzędowych w punktach kontroli granicznej, miejsca kontroli urzędowych takich produktów oraz zmieniające rozporządzenia delegowane Komisji (UE) 2019/2123 i (UE) 2019/2124 (Dz.U. L 461 z 27.12.2021).

Główna treść:

• uzupełniające rozporządzenie (UE) 2017/625 w odniesieniu do warunków, na jakich niektóre produkty ekologiczne i produkty w okresie konwersji wprowadzane do UE i stwarzające niskie ryzyko lub brak szczególnego ryzyka dla zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin, dobrostanu zwierząt lub dla środowiska są zwolnione z kontroli urzędowych w punktach kontroli granicznej przeprowadzanych w celu weryfikacji zgodności z przepisami dotyczącymi produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych oraz w odniesieniu do miejsca, w którym mają być przeprowadzane kontrole urzędowe takich produktów przeznaczonych do wprowadzenia do obrotu w UE;
• zmieniające rozporządzenia delegowane (UE) 2019/2123 i (UE) 2019/2124. Zmiana zapewnia, aby rozporządzenia (UE) 2019/2123 i (UE) 2019/2124 miały zastosowanie do roślin, produktów roślinnych i innych przedmiotów objętych obecnie ich zakresem stosowania, w tym w przypadku gdy takie towary są produktami ekologicznymi lub produktami w okresie konwersji podlegającymi kontrolom urzędowym w punktach kontroli granicznej na podstawie art. 45 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2018/848.

Rozporządzenia wykonawcze

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/279 z dnia 22 lutego 2021 r. ustanawiające szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia (UE) 2018/848 w sprawie kontroli i innych środków zapewniających identyfikowalność i zgodność w produkcji ekologicznej oraz znakowanie produktów ekologicznych (Dz.U. L 62 z 23.2.2021).

Główna treść:

• określenie kroków proceduralnych, które mają być stosowane przez podmioty w przypadku podejrzenia niezgodności ze względu na obecność niedozwolonych produktów lub substancji;
• ustanowienie metodyki urzędowego dochodzenia w przypadku obecności niedozwolonych produktów lub substancji;
• ustanowienie szczegółowych warunków umieszczania na etykietach produktów ekologicznych odniesień do produktów w okresie konwersji i innych oznaczeń;
• ustalanie wymogów dotyczących składu i maksymalnej wielkości grupy podmiotów;
• ustanawianie wymogów dotyczących dokumentów i rejestrów do celów systemu kontroli wewnętrznych oraz powiadomień od osób zarządzających systemem kontroli wewnętrznych, ustalanie minimalnego odsetka kontroli i doboru próby;
• ustanowienie minimalnych wymogów dotyczących krajowego katalogu środków w przypadku stwierdzonej niezgodności, a także fakultatywnych wytycznych;
• ustanowienie obowiązkowego stosowania przez właściwe organy systemu informacji o rolnictwie ekologicznym (OFIS) do celów wymiany informacji z Komisją i innymi państwami UE;
• ustanowienie okresu przejściowego do dnia 1 stycznia 2025 r. dla grup podmiotów w państwach trzecich w odniesieniu do zgodności z maksymalną wielkością grupy.

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1935 z dnia 8 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/723 w sprawie informacji i danych dotyczących produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych, które należy przedkładać za pomocą standardowego modelu (Dz.U. L 396 z 10.11.2021, s. 17).

Główna treść:

• ustanowienie stosowania systemu informacji o rolnictwie ekologicznym do przekazywania informacji i danych na temat produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w ramach sprawozdań rocznych;
• dostarczanie wzorów danych dotyczących produkcji ekologicznej w sprawozdaniach rocznych.

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/2119 z dnia 1 grudnia 2021 r. w sprawie dokumentacji i deklaracji wymaganych od podmiotów i grup podmiotów oraz w sprawie środków technicznych służących wydawaniu certyfikatów zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/848 oraz zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1378 z dnia 19 sierpnia 2021 r. w sprawie wydawania certyfikatów podmiotom, grupom podmiotów i eksporterom w państwach trzecich (Dz.U. L 430 z 2.12.2021).

Główna treść:

• szczegółowe przepisy dotyczące wydawania certyfikatów na mocy art. 35 w formie elektronicznej, wymogów dotyczących prowadzenia dokumentacji przez podmioty i grupy podmiotów, deklaracji i innych informacji udostępnianych organom kontrolnym lub jednostkom certyfikującym.

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/1195 z dnia 20 czerwca 2023 r. ustanawiające przepisy dotyczące szczegółów i formatu informacji, które mają być udostępniane przez państwa członkowskie na temat wyników urzędowych dochodzeń dotyczących przypadków zanieczyszczenia produktami lub substancjami niedopuszczonymi do stosowania w produkcji ekologicznej (Dz.U. L 158 z 21.6.2023).

Główna treść:

• Wzór OFIS, który ma być stosowany przez państwa członkowskie do zgłaszania wyników urzędowych dochodzeń prowadzonych zgodnie z art. 29 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) 2018/848

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/1470 z dnia 23 lipca 2025 r. w sprawie ustaleń dotyczących publikacji wykazów podmiotów i grup podmiotów oraz istotnych informacji dotyczących certyfikatu wydawanego podmiotom i grupom podmiotów zgodnie z art. 35 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848.

Główna treść:

• Określenie istotnych informacji dotyczących historycznych wersji świadectw podmiotów i grup podmiotów wydanych zgodnie z art. 35 ust. 1, które mają być publicznie dostępne w systemie TRACES.
• Ustalenie sposobu publikacji krajowych wykazów podmiotów zwolnionych z obowiązku certyfikacji zgodnie z art. 35 ust. 8 na stronie internetowej Komisji.

Handel

Następujące akty prawa wtórnego dotyczą handlu w sektorze ekologicznym.

Rozporządzenia delegowane

Rozporządzenie delegowane (UE) 2021/1698 z dnia 13 lipca 2021 r. uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 o wymogi proceduralne dotyczące uznawania organów kontrolnych i jednostek certyfikujących właściwych do przeprowadzania kontroli podmiotów i grup podmiotów certyfikowanych jako ekologiczne oraz produktów ekologicznych w państwach trzecich, a także o przepisy dotyczące nadzoru nad nimi oraz kontroli i innych działań, które mają być przeprowadzane przez te organy kontrolne i jednostki certyfikujące (Dz.U. L 336 z 23.9.2021).

Główna treść:

• ustanawianie procedur i wymogów dotyczących uznawania organów kontrolnych i jednostek certyfikujących w państwach trzecich;
• szczegóły dotyczące dokumentacji technicznej, która ma zostać przedłożona Komisji, oraz wniosek o rozszerzenie zakresu uznania;
• ogólne wymogi dotyczące nadzoru sprawowanego przez Komisję nad organami kontrolnymi i jednostkami certyfikującymi, sprawozdania roczne, badania i audyty na miejscu, kontrole identyfikowalności, wnioski ad hoc Komisji, wykaz produktów wysokiego ryzyka;
• wymogów dotyczących kontroli w odniesieniu do podmiotów i grup podmiotów, kontroli w zakresie certyfikacji, metod i technik kontroli, pobierania próbek i wyboru laboratoriów, udokumentowanych procedur kontroli i rejestrów kontroli;
• szczególne wymogi w zakresie kontroli w odniesieniu do akwakultury;
• weryfikacja przesyłek przeznaczonych do przywozu do Unii, działania prowadzone przez organy kontrolne i jednostki certyfikujące w zakresie wymiany informacji, dodatkowe przepisy w przypadku niezgodności;
• kontrole, które należy przeprowadzić, oraz sprawozdawczość w zakresie uznawania z mocą wsteczną poprzednich okresów konwersji;
• sprawozdawczość w zakresie zezwoleń na stosowanie nieekologicznego materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin;
• odstępstwa dotyczące wykorzystywania zwierząt nieekologicznych i młodocianych osobników zwierząt akwakultury;
• zgłaszanie zezwoleń na stosowanie składników nieekologicznych;
• uznawanie okoliczności katastroficznych i warunków przyznawania odstępstw.

Rozporządzenie delegowane (UE) 2021/1342 z dnia 27 maja 2021 r. uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 o przepisy dotyczące informacji, które mają być przesyłane przez państwa trzecie oraz organy kontrolne i jednostki certyfikujące do celów nadzoru nad ich uznawaniem na podstawie art. 33 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w odniesieniu do przywożonych produktów ekologicznych, oraz o środki, które należy podjąć w ramach sprawowania tego nadzoru (Dz.U. L 292 z 16.8.2021).

Główna treść:

• przepisy dotyczące nadzoru nad państwami trzecimi w ramach uznawania równoważności do dnia 31 grudnia 2026 r. w odniesieniu do wywozu produktów ekologicznych do UE;
• przepisy dotyczące nadzoru nad organami kontrolnymi i jednostkami certyfikującymi w ramach uznawania równoważności do dnia 31 grudnia 2024 r., w tym informacje, które należy przekazać, badanie na miejscu, powiadomienia i działania następcze w przypadku nieprawidłowości;
• przepisy dotyczące zasad przeglądu uznawania państw trzecich, organów kontrolnych i jednostek certyfikujących.

Rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2306 z dnia 21 października 2021 r. uzupełniające rozporządzenie (UE) 2018/848 o przepisy dotyczące kontroli urzędowych w odniesieniu do przesyłek produktów ekologicznych i produktów w okresie konwersji przeznaczonych do przywozu do UE oraz o przepisy dotyczące świadectwa kontroli (Dz.U. L 461 z 27.12.2021).

Główna treść:

• uzupełnienia aktu podstawowego w odniesieniu do świadectwa kontroli i kontroli urzędowych przeprowadzanych przez państwa UE przed dopuszczeniem do swobodnego obrotu w UE produktów ekologicznych pochodzących z państw trzecich;
• przepisy dotyczące informacji przekazywanych przez właściwy organ, organ kontrolny lub jednostkę certyfikującą w państwie trzecim na temat przypadków niezgodności przesyłek przeznaczonych do przywozu do UE.

Rozporządzenia wykonawcze

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/1378 z dnia 19 sierpnia 2021 r. ustanawiające niektóre przepisy dotyczące świadectwa wydawanego podmiotom, grupom podmiotów i eksporterom w państwach trzecich zaangażowanym w przywóz produktów ekologicznych i produktów w okresie konwersji do Unii oraz ustanawiające wykaz uznanych organów kontrolnych i jednostek certyfikujących zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/848 (Dz.U. L 297 z 20.8.2021).

Należy zauważyć, że akt ten został zmieniony wyżej wymienionym rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/2119.

Główna treść:

• ustanawiające przepisy i wzór świadectwa wydawanego podmiotom, grupom podmiotów i eksporterom w państwach trzecich oraz wykaz uznanych organów kontrolnych i jednostek certyfikujących w państwach trzecich zgodnie z art. 46 aktu podstawowego.

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/2307 z dnia 21 października 2021 r. w sprawie dokumentów i powiadomień wymaganych w odniesieniu do produktów ekologicznych i produktów w okresie konwersji przeznaczonych do przywozu do UE (Dz.U. L 461 z 27.12.2021).

Główna treść:

• przepisy dotyczące deklaracji i informacji składanych przez importerów, podmioty odpowiedzialne za przesyłki, pierwszych odbiorców i odbiorców w odniesieniu do przywozu produktów z państw trzecich w celu wprowadzenia tych produktów do obrotu w UE jako produktów ekologicznych lub produktów w okresie konwersji;
• przepisy dotyczące powiadamiania przez właściwe organy o podejrzeniu lub stwierdzonym braku zgodności przesyłek.

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/2325 z dnia 16 grudnia 2021 r. ustanawiające, na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/848, wykaz państw trzecich oraz wykaz organów kontrolnych i jednostek certyfikujących uznanych na podstawie art. 33 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 834/2007 do celów przywozu produktów ekologicznych do UE (Dz.U. L 465 z 29.12.2021)

Główna treść:

• wykazy państw trzecich uznanych do celów równoważności oraz informacje dotyczące ich uznania, w tym konkretne kategorie produktów;
• wykazy organów kontrolnych i jednostek certyfikujących uznanych do celów równoważności oraz informacje na temat krajów i kategorii produktów, w odniesieniu do których zostały uznane.

Ponadto proszę odnieść się do szczegółowych informacji dotyczących handlu produktami ekologicznymi objętymi umowami szczegółowymi z Chile, Szwajcarią i Zjednoczonym Królestwem.