Skip to main content
Λογότυπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Agriculture and rural development

Η εισοδηματική στήριξη με απλά λόγια

Επισκόπηση των άμεσων ενισχύσεων για τους γεωργούς.

Οι στόχοι της εισοδηματικής στήριξης των γεωργών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει στους γεωργούς εισοδηματική στήριξη μέσω «άμεσων ενισχύσεων» που έχουν ως στόχο:

  • να λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας και να καθιστούν τη γεωργία πιο επικερδή·
  • να εγγυώνται την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης·
  • να τους βοηθούν να παράγουν ασφαλή, υγιεινά και οικονομικά προσιτά τρόφιμα·
  • να ανταμείβουν τους γεωργούς για την παροχή δημόσιων αγαθών, όπως η φροντίδα της υπαίθρου και του περιβάλλοντος, τα οποία συνήθως δεν πληρώνονται από την αγορά.

Οι γεωργοί κατά κανόνα λαμβάνουν εισοδηματική στήριξη βάσει του μεγέθους της εκμετάλλευσής τους σε εκτάρια. Όλες οι χώρες της ΕΕ υποχρεούνται να προσφέρουν μια βασική ενίσχυση, μια ενίσχυση για βιώσιμες μεθόδους καλλιέργειας («οικολογικός προσανατολισμός») και μια ενίσχυση για τους νέους γεωργούς. Οι χώρες της ΕΕ είναι υποχρεωμένες να παρέχουν τις ενισχύσεις αυτές, οι οποίες συχνά αποκαλούνται «υποχρεωτικές ενισχύσεις».

Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ μπορούν να επιλέξουν να παρέχουν άλλες ενισχύσεις, εστιασμένες σε συγκεκριμένους κλάδους ή μορφές γεωργίας. Υπάρχουν ειδικά καθεστώτα σχεδιασμένα για τις μικρές και μεσαίες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, τους νέους γεωργούς, τους γεωργούς που δραστηριοποιούνται σε περιοχές με φυσικούς περιορισμούς και/ή κλάδους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

Νέα ΚΓΠ: 2023-27

Τον Ιούνιο του 2021, κατόπιν εκτεταμένων διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επιτεύχθηκε συμφωνία σχετικά με τη μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ). Η συμφωνία αυτή εγκρίθηκε επίσημα στις 2 Δεκεμβρίου 2021 και η νέα ΚΓΠ θα αρχίσει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 2023.

Στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ θα γίνουν αλλαγές στο υφιστάμενο σύστημα εισοδηματικής στήριξης και θα ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί δικαιότερη κατανομή της χρηματοδοτικής στήριξης για τους γεωργούς και τους εργαζομένους σε ολόκληρη την ΕΕ. Τα ισχύοντα μέτρα εισοδηματικής στήριξης θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται μέχρι το 2023, σύμφωνα με τις διατάξεις του μεταβατικού κανονισμού για την ΚΓΠ.

Σχετικές πληροφορίες

Βασική ενίσχυση

Οικολογικός προσανατολισμός

Νέοι γεωργοί

Άλλα προαιρετικά καθεστώτα στήριξης

Φυλλάδιο: Η ΚΓΠ με απλά λόγια – άμεσες ενισχύσεις για τους γεωργούς (2015-20)

Σύνδεση της στήριξης με την τήρηση των κανόνων

Η ΕΕ συνδέει το μεγαλύτερο μέρος της εισοδηματικής στήριξης για τους γεωργούς με δύο κύρια κριτήρια.

  • Τα καλλιεργούμενα εκτάρια, όχι τις παραγόμενες ποσότητες. Οι γεωργοί, για να αυξήσουν τα κέρδη τους, πρέπει να ανταποκρίνονται στη ζήτηση της αγοράς. Χάρη στην αποσύνδεση των ενισχύσεων από την παραγόμενη ποσότητα αποφεύγονται τα «βουνά από τρόφιμα» με τα οποία είχε έρθει αντιμέτωπη η ΕΕ στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και τη δεκαετία του ’80.
  • Τον σεβασμό του περιβάλλοντος, της υγείας των φυτών και της υγείας και καλής διαβίωσης των ζώων, με αποτέλεσμα τη συμβολή στη βιώσιμη γεωργία. Αυτό ονομάζεται «πολλαπλή συμμόρφωση». Η μη συμμόρφωση των γεωργών με τους κανόνες της ΕΕ συνεπάγεται μείωση ή διακοπή των ενισχύσεων που λαμβάνουν.

Σχετικές πληροφορίες

Πολλαπλή συμμόρφωση

Γιατί χρειάζονται στήριξη οι γεωργοί

Το μέσο γεωργικό εισόδημα παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από τα μέσα εισοδήματα στους άλλους τομείς της οικονομίας της ΕΕ.

Η γεωργική δραστηριότητα ενέχει κινδύνους και είναι συχνά δαπανηρή. Η γεωργία εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και το κλίμα περισσότερο από ό,τι άλλοι τομείς. Αναπόφευκτα μεσολαβεί ένα χρονικό διάστημα ανάμεσα στη ζήτηση της αγοράς και την ικανότητα των γεωργών να αυξήσουν την προσφορά, καθώς η καλλιέργεια περισσότερου σιταριού ή η παραγωγή περισσότερου γάλακτος απαιτούν χρόνο και επενδύσεις. 

Η αύξηση του παγκόσμιου εμπορίου τροφίμων και η απελευθέρωση του εμπορίου ασκούν πιέσεις στους γεωργούς της ΕΕ. Οι εξελίξεις στις παγκόσμιες αγορές αυξάνουν τον ανταγωνισμό αλλά δημιουργούν και νέες ευκαιρίες για τον ευρωπαϊκό αγροδιατροφικό τομέα. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια η παγκοσμιοποίηση και οι διακυμάνσεις στην προσφορά και στη ζήτηση έχουν αυξήσει την αστάθεια των τιμών στην αγορά γεωργικών προϊόντων, προκαλώντας επιπρόσθετες ανησυχίες στους γεωργούς.

Αυτές οι επιχειρηματικές αβεβαιότητες που αντιμετωπίζει η γεωργία δικαιολογούν τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει ο δημόσιος τομέας στη εξασφάλιση ενός δικτύου ασφαλείας για το εισόδημα των γεωργών.

Η εισοδηματική στήριξη στην πράξη

Κάθε χρόνο οι γεωργοί πρέπει να υποβάλλουν αίτηση ενίσχυσης στην οποία δηλώνουν όλα τα αγροτεμάχια της εκμετάλλευσής τους. 

Ενώ οι κανόνες που διέπουν την εισοδηματική στήριξη καθορίζονται σε επίπεδο ΕΕ, κάθε χώρα της ΕΕ τους εφαρμόζει στην πράξη. Οι εθνικές αρχές είναι αρμόδιες για τη διαχείριση και τον έλεγχο της εισοδηματικής στήριξης των γεωργών στη χώρα τους («επιμερισμένη διαχείριση»).

Εντός του νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ, κάθε χώρα έχει έναν ορισμένο βαθμό ευελιξίας στον τρόπο που χορηγεί αυτές τις ενισχύσεις, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι εθνικές συνθήκες στον τομέα της γεωργίας, οι οποίες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ για τη διαφάνεια, οι εθνικές διοικήσεις είναι υποχρεωμένες να δημοσιεύουν τους δικαιούχους των ενισχύσεων της ΚΓΠ.

Σχετικές πληροφορίες

Κανόνες της ΕΕ για τη διαφάνεια

Προϋποθέσεις της παροχής στήριξης

Προκειμένου να λάβουν εισοδηματική στήριξη, οι γεωργοί οφείλουν να τηρούν ορισμένους όρους επιλεξιμότητας

Κατά γενικό κανόνα, οι γεωργοί πρέπει να πληρούν ορισμένα κριτήρια.

  • Η εκμετάλλευσή τους πρέπει να βρίσκεται εντός της ΕΕ.
  • Πρέπει να πληρούνται οι ελάχιστες απαιτήσεις για τη λήψη εισοδηματικής στήριξης. Δεν χορηγείται εισοδηματική στήριξη για ποσά μικρότερα από 100 ευρώ έως 500 ευρώ (ανάλογα με τη χώρα της ΕΕ) και/ή όταν η επιλέξιμη έκταση είναι μικρότερη από 0,3 έως 5 εκτάρια.
  • Πρέπει να ασκούν γεωργική δραστηριότητα (παραγωγή, εκτροφή ή καλλιέργεια γεωργικών προϊόντων κ.λπ. ή διατήρηση της γης σε καλή γεωργική κατάσταση) στη γεωργική έκταση (στην οποία περιλαμβάνονται η αρόσιμη γη, οι μόνιμες καλλιέργειες και οι μόνιμοι βοσκότοποι) που έχουν στη διάθεσή τους.
  • Πρέπει να ανταποκρίνονται στον ορισμό του «ενεργού γεωργού». Η νέα ΚΓΠ περιλαμβάνει έναν υποχρεωτικό αλλά ευέλικτο ορισμό του ενεργού γεωργού, ο οποίος αναφέρεται στα ελάχιστα επίπεδα γεωργικής δραστηριότητας, στους καταλόγους μη επιλέξιμων οικονομικών δραστηριοτήτων, στους γεωργούς με πολλαπλές δραστηριότητες και στους γεωργούς μερικής απασχόλησης, καθώς και στη μείωση του διοικητικού φόρτου.
  • Στις χώρες της ΕΕ όπου η βασική ενίσχυση χορηγείται βάσει των δικαιωμάτων ενίσχυσης, ο γεωργός πρέπει να διαθέτει δικαιώματα ενίσχυσης για να έχει πρόσβαση στις αποσυνδεδεμένες ενισχύσεις εισοδηματικής στήριξης.

Σχετικές πληροφορίες

Κανόνες της ΕΕ για την εισοδηματική στήριξη των γεωργών

Eligibility for income support
English
(157.79 KB - PDF)
Τηλεφόρτωση
Active Farmer - Decisions taken by Member States following the entry into force of the omnibus regulation - April 2018
English
(518.6 KB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Επίπεδο της διαθέσιμης στήριξης

Περίπου 6,3 εκατ. γεωργικές εκμεταλλεύσεις σε όλη την ΕΕ λαμβάνουν εισοδηματική στήριξη, η οποία συχνά αντιπροσωπεύει σημαντικό μερίδιο του γεωργικού εισοδήματος. Την τελευταία δεκαετία, η εισοδηματική στήριξη αντιπροσώπευε κατά μέσο όρο περίπου το ήμισυ του εισοδήματος των γεωργών.

Το επίπεδο της εισοδηματικής στήριξης μπορεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, των χωρών της ΕΕ ή των περιφερειών.

Η ΕΕ χρησιμοποιεί τον λεγόμενο μηχανισμό «εξωτερικής σύγκλισης» που αποσκοπεί στη σταδιακή προσαρμογή των ενισχύσεων εισοδηματικής στήριξης ανά εκτάριο σε κάθε χώρα, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω, ώστε να προσεγγίσουν το μέσο επίπεδο της ΕΕ.

Επί του παρόντος, αυτό σημαίνει ότι στις χώρες της ΕΕ όπου η μέση ενίσχυση είναι χαμηλότερη από το 90 % του μέσου όρου της ΕΕ, η ενίσχυση αυξάνεται κατά το ένα τρίτο της διαφοράς μεταξύ του τρέχοντος επιπέδου και του 90 % του μέσου όρου της ΕΕ. Στις χώρες όπου η μέση ενίσχυση είναι υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ, τα ποσά προσαρμόζονται προς τα κάτω.

Στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ, η οποία θα αρχίσει να ισχύει τον Ιανουάριο του 2023, στις χώρες της ΕΕ όπου η μέση ενίσχυση είναι χαμηλότερη από το 90 % του μέσου όρου της ΕΕ θα σημειωθεί αύξηση του προϋπολογισμού έως και κατά το ήμισυ της διαφοράς μεταξύ του τρέχοντος επιπέδου και του 90 % του μέσου όρου της ΕΕ. Το 2022 οι ενισχύσεις θα ανέρχονται σε τουλάχιστον 200 ευρώ/εκτάριο, ενώ το 2027 θα αυξηθούν σε 215 ευρώ/εκτάριο.

Το κόστος της εισοδηματικής στήριξης

Το 2018 παρασχέθηκε εισοδηματική στήριξη ύψους 41,74 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το ποσό αυτό ελήφθη από τον προϋπολογισμό της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής.

Σχετικές πληροφορίες

Η ΚΓΠ με μια ματιά: πώς χρηματοδοτείται

Νομική βάση

Η εισοδηματική στήριξη που παρέχει η ΕΕ στον τομέα της γεωργίας διέπεται από τους ακόλουθους κανόνες.

Documents

Decisions taken by Member States for direct payments 2015-20 – June 2021
English
(1.07 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Summary report on the implementation of direct payments (except greening) in claim year 2019
English
(1.82 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Summary report on the implementation of direct payments (except greening) in claim year 2018
English
(1.84 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Summary report on the implementation of direct payments (except greening) in claim year 2017
English
(2.06 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Decisions taken by Member States for direct payments 2015-20 – December 2018
English
(3.72 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Direct payments: Financial mechanisms in the new system – 2013 CAP reform (June 2016)
English
(1.2 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Decisions taken by Member States for direct payments 2015-20 – June 2016
English
(2.09 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Summary report on the implementation of direct payments in claim year 2016
English
(1.95 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Summary report on the implementation of direct payments for claim year 2015
English
(1.91 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση

Direct payments post 2014 – decisions taken by Member States by 1 August 2014
English
(1.57 MB - PDF)
Τηλεφόρτωση