Skip to main content
Agriculture and rural development

Cele unijnych systemów jakości

Unijna polityka jakości ma na celu ochronę nazw konkretnych produktów, aby promować ich unikalne cechy, związane z ich pochodzeniem geograficznym oraz tradycyjną wiedzą specjalistyczną.

Nazwom produktów można przyznać „oznaczenie geograficzne”, jeżeli mają one szczególny związek z miejscem, w którym są wytwarzane. Dzięki oznaczeniom geograficznym konsumenci mają zaufanie do produktów wysokiej jakości i mogą je łatwo rozpoznać na rynku, a producentom łatwiej jest prowadzić sprzedaż swoich produktów.

Produkty, które są brane pod uwagę lub uzyskały oznaczenie geograficzne, widnieją w rejestrach produktów wysokiej jakości. Rejestry zawierają również informacje o specyfikacji geograficznej i specyfikacji dotyczącej produkcji w odniesieniu do każdego produktu.

Oznaczenia geograficzne stanowią własność intelektualną i dlatego odgrywają coraz większą rolę w trakcie negocjacji handlowych między UE i innymi państwami.

UE stworzyła też inne systemy jakości dla produktów wytwarzanych w tradycyjny sposób lub na obszarach charakteryzujących się trudnymi warunkami naturalnymi, takich jak góry czy wyspy.

Oznaczenia geograficzne (OG)

Oznaczenia geograficzne ustanawiają prawa własności intelektualnej do konkretnych produktów, których cechy jakości są ściśle związane z obszarem ich produkcji.

Oznaczenia geograficzne:

Unijny system oznaczeń geograficznych chroni nazwy produktów, które pochodzą z konkretnych regionów i mają określone cechy jakości lub cieszą się renomą w związku z terytorium ich produkcji. Różnice między systemami ChNP i ChOG wynikają przede wszystkim z tego, jak duża część surowców musi pochodzić z danego obszaru lub w jakim stopniu proces produkcji musi odbywać się w konkretnym regionie. OG to oznaczenie geograficzne dla napojów spirytusowych i win aromatyzowanych.

Chroniona nazwa pochodzenia (ChNP)

Nazwy produktów zarejestrowane jako ChNP to nazwy, które mają najmocniejsze powiązania z miejscem geograficznym, w którym te produkty są wytwarzane.

Image: Protected Designation of Origin (PDO) logo

Produkty

Produkty spożywcze, produkty rolne i wina

Specyfikacje

Każdy etap produkcji, przetwarzania lub przygotowania produktu musi odbywać się w danym regionie.

W przypadku win oznacza to, że winogrona muszą pochodzić wyłącznie z obszaru geograficznego, w którym produkuje się dane wino.

Przykład

Oliwa z oliwek „Kalamata” (ChNP) jest w całości wytwarzana w regionie Kalamata w Grecji, przy użyciu rosnących tam odmian oliwek.

Oznaczenie

– obowiązkowe w przypadku produktów spożywczych i rolnych
– nieobowiązkowe w przypadku win

Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG)

ChOG podkreśla związek między konkretnym regionem geograficznym a nazwą produktu, przy czym szczególną jakość produktu, jego renomę lub inną cechę można w dużej mierze przypisać jego pochodzeniu geograficznemu.

Image: Protected Geographical Indication (PGI) logo

Produkty

Produkty spożywcze, produkty rolne i wina

Specyfikacje

W przypadku większości produktów przynajmniej jeden z etapów produkcji, przetwarzania lub przygotowania produktu musi odbywać się w danym regionie.

W przypadku win oznacza to, że co najmniej 85 proc. winogron musi pochodzić wyłącznie z obszaru geograficznego, w którym produkowane jest dane wino.

Przykład

Szynka „Westfälischer Knochenschinken” (ChOG) produkowana jest w Westfalii przy użyciu tradycyjnych technik, ale samo mięso nie pochodzi wyłącznie od zwierząt urodzonych i hodowanych w tym konkretnym regionie Niemiec.

Oznaczenie

– obowiązkowe w przypadku produktów spożywczych i rolnych
– nieobowiązkowe w przypadku win

Oznaczenie geograficzne napojów spirytusowych i win aromatyzowanych (OG)

OG chroni nazwę napoju spirytusowego lub wina aromatyzowanego pochodzących z konkretnego kraju, regionu lub miejscowości, przy czym szczególną jakość produktu, jego renomę lub inną cechę można przypisać w dużej mierze jego pochodzeniu geograficznemu.

Image: Protected Geographical Indication (PGI) logo

Produkty

Napoje spirytusowe i wina aromatyzowane

Specyfikacje

W przypadku większości produktów przynajmniej jeden z etapów destylacji lub przygotowania odbywa się w danym regionie. Surowce nie muszą jednak pochodzić z tego regionu.

Przykład

Irish Whiskey” (OG) wytwarza się w Irlandii od VI w. Odbywa się tam cały proces produkcji – od warzenia przez destylowanie aż po dojrzewanie – lecz surowce nie pochodzą wyłącznie z Irlandii.

Oznaczenie

Nieobowiązkowe w przypadku wszystkich produktów

Gwarantowana tradycyjna specjalność (GTS)

Oznaczenie „gwarantowana tradycyjna specjalność” (GTS) podkreśla tradycyjne aspekty produktu, takie jak sposób jego wytwarzania i skład, bez powiązania z określonym obszarem geograficznym. Zarejestrowanie nazwy produktu jako GTS chroni ją przed fałszowaniem i nadużywaniem.

Image: Traditional Speciality Guaranteed (TSG) logo

Produkty

Produkty spożywcze i rolne

Przykład

„Gueuze” (GTS) to tradycyjne piwo powstałe w efekcie spontanicznej fermentacji. Produkuje się je generalnie w Brukseli i w jej okolicach. Ponieważ jest to GTS, metoda produkcji tego piwa jest chroniona, ale może ono być mimo to produkowane gdzie indziej.

Oznaczenie

Obowiązkowe w przypadku wszystkich produktów

Inne systemy

Produkty górskie

Określenie jakościowe „produkt górski” podkreśla specyfikę takiego produktu wytwarzanego na obszarach górskich, gdzie panują ciężkie warunki naturalne.

Stosowanie takiego określenia jest korzystne zarówno dla rolników, jak i konsumentów – rolnicy mogą łatwiej sprzedawać produkty, których pewne cechy charakterystyczne są łatwiej rozpoznawalne dla konsumentów.

Produkty

Produkty spożywcze i rolne

Specyfikacje

Surowce i pasza pochodzą z obszarów górskich. W przypadku produktów przetworzonych ich wytworzenie musi również odbywać się na obszarze górskim.

Sprawozdanie: Znakowanie produktów rolnych i spożywczych pochodzących z gospodarki na terenach górskich

Produkt z regionów najbardziej oddalonych UE

Trudno jest prowadzić działalność rolniczą w najbardziej oddalonych regionach UE, ponieważ są one wyspami położonymi daleko od Europy, a także panują tam trudne warunki pogodowe i geograficzne. Aby zapewnić większą wiedzę na temat produktów rolnych pochodzących z regionów najbardziej oddalonych UE (francuskie departamenty zamorskie – Gwadelupa, Gujana Francuska, Reunion i Martynika – oraz Azory, Madera i Wyspy Kanaryjskie) opracowano specjalne logo.

Logo example for the EU’s outermost regions

Produkty

Produkty spożywcze i rolne

Specyfikacje

Produkcja w regionach najbardziej oddalonych

Oznaczenie

Przykład logo produktów spożywczych i rolnych z regionów najbardziej oddalonych UE

Dobrowolne systemy certyfikacji

Dobrowolne systemy certyfikacji w poszczególnych krajach UE lub prowadzone przez podmioty prywatne również pomagają konsumentom zyskać zaufanie do jakości produktów, które kupują.

Oprócz opisanych tutaj systemów UE istnieje szereg prywatnych i krajowych systemów jakości lub systemów logo dotyczących produktów spożywczych. Takie systemy wiążą się z wieloma inicjatywami i są stosowane między przedsiębiorstwami lub przedsiębiorstwami a konsumentami.

W efekcie konsultacji z zainteresowanymi podmiotami Komisja Europejska opracowała wytyczne przedstawiające najlepsze praktyki, jeśli chodzi o stosowanie takich systemów.

Wytyczne UE dotyczące najlepszych praktyk dla dobrowolnych systemów certyfikacji produktów rolnych i środków spożywczych
polski
(187.09 KB - HTML)
Pobierz

Rozporządzenia w sprawie systemów jakości

Komisja przyjęła szereg rozporządzeń w sprawie stosowania systemów jakości:

Rozporządzenia dotyczące produktów spożywczych i rolnych

Rozporządzenia dotyczące wina

Rozporządzenia dotyczące napojów spirytusowych

Rozporządzenia dotyczące win aromatyzowanych

Rozporządzenia dotyczące produktów górskich

Rozporządzenia dotyczące produktów z regionów najbardziej oddalonych

Propozycja ulepszenia systemu oznaczeń geograficznych

31 marca 2022 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie oznaczeń geograficznych w odniesieniu do wina, napojów spirytusowych i produktów rolnych, a także innych systemów jakości produktów rolnych. Wniosek ma na celu upowszechnienie oznaczeń geograficznych w całej UE, aby przynieść korzyści gospodarce wiejskiej i osiągnąć wyższy poziom ochrony produktów, zwłaszcza w internecie. 

Komisja zaproponowała między innymi następujące środki mające na celu wzmocnienie i udoskonalenie istniejącego systemu:

  • większe zrównoważenie: producenci będą mogli w specyfikacjach produktów zaprezentować swoje działania dotyczące zrównoważenia społecznego, środowiskowego lub gospodarczego
  • lepsza ochrona oznaczeń geograficznych w internecie, zwłaszcza w odniesieniu do sprzedaży za pośrednictwem platform internetowych oraz ochrona przed rejestracją w złej wierze i wykorzystywaniem oznaczeń geograficznych w systemie nazw domen
  • więcej uprawnień dla grup producentów, aby mogły one zarządzać swoimi oznaczeniami geograficznymi, egzekwować je i opracowywać dzięki zapewnieniu im dostępu do organów zajmujących się zwalczaniem podrabiania i do organów celnych we wszystkich krajach UE
  • skrócona i uproszczona procedura rejestracji połączy różne przepisy techniczne i proceduralne, co zaowocuje jednolitą procedurą rejestracji oznaczeń geograficznych dla wnioskodawców z UE i państw trzecich.

Wniosek Komisji jest wynikiem szeroko zakrojonego procesu konsultacji. Wstępną ocenę skutków opublikowano w październiku 2020 r. Następnie w okresie od stycznia do kwietnia 2021 r. przeprowadzono konsultacje publiczne, a także ukierunkowane konsultacje z krajami UE i odpowiednimi organizacjami zainteresowanych stron.

W jaki sposób chroni się produkty

W ramach unijnego systemu praw własności intelektualnej nazwy produktów zarejestrowane jako OG są chronione prawem przed podrabianiem i nadużywaniem na terytorium UE i w krajach spoza UE, z którymi podpisano specjalną umowę o ochronie.

W przypadku wszystkich systemów jakości właściwe organy krajowe w poszczególnych krajach UE podejmują konieczne działania, aby chronić zarejestrowane nazwy na swoim terytorium. Powinny one również zapobiegać i przeciwdziałać nielegalnej produkcji lub sprzedaży produktów noszących taką nazwę.

Nazwy produktów spoza UE można również zarejestrować jako OG, jeżeli ich kraj pochodzenia podpisał dwustronną lub regionalną umowę z UE, która przewiduje wzajemną ochronę tych nazw.

Chronione są nazwy różnych produktów (win, żywności, win aromatyzowanych i napojów spirytusowych) produkowanych w kilku krajach spoza UE, takich jak Kolumbia lub Południowa Afryka.

Oznaczenia geograficzne stosowane w rejestrach unijnych i do nich wpisywane można sprawdzić w eAmbrosia (oficjalna baza danych dotycząca rejestrów UE zawierających oznaczenia geograficzne). Zarówno unijne, jak i pozaunijne oznaczenia geograficzne chronione na podstawie umów można sprawdzić w portalu GIview.

Pobierz logo

Chroniona nazwa pochodzenia
polski
(3.57 MB - ZIP)
Pobierz
Chronione Oznaczenie Geograficzne
polski
(3.7 MB - ZIP)
Pobierz
Gwarantowana tradycyjna specjalność
polski
(3.7 MB - ZIP)
Pobierz
Protected designation of origin (PDO)

Product names registered as PDO are those that have the strongest links to the place in which they are made.

  • Products: food, agricultural products and wines.
  • Specifications: Every part of the production, processing and preparation process must take place in the specific region. For wines, this means that the grapes have to come exclusively from the geographical area where the wine is made.
  • Example: Kalamata olive oil PDO is entirely produced in the region of Kalamata in Greece, using olive varieties from that area.
  • Label: mandatory for food and agricultural products, optional for wine.
Protected geographical indication (PGI)

PGI emphasises the relationship between the specific geographic region and the name of the product, where a particular quality, reputation or other characteristic is essentially attributable to its geographical origin.

  • Products: food, agricultural products and wines.
  • Specifications: For most products, at least one of the stages of production, processing or preparation takes place in the region. In the case of wine, this means that at least 85% of the grapes used have to come exclusively from the geographical area where the wine is actually made.
  • Example: Westfälischer Knochenschinken PGI ham is produced in Westphalia using age-old techniques, but the meat used does not exclusively come from animals born and reared in that specific region of Germany.
  • Label: mandatory for food, agricultural products, optional for wines.
Geographical indication of spirit drinks (GI)

The GI protects the name of a spirit drink originating in a country, region or locality where the product’s particular quality, reputation or other characteristic is essentially attributable to its geographical origin.

  • Products: spirit drinks.
  • Specifications: For most products, at least one of the stages of distillation or preparation takes place in the region. However, raw products do not need to come from the region.
  • Example: Irish Whiskey GI has been brewed, distilled and matured in Ireland since the 6th century, but the raw materials do not exclusively come from Ireland.
  • Label: optional for all products.

Traditional speciality guaranteed

Traditional speciality guaranteed (TSG) highlights the traditional aspects, such as the way the product is made or its composition, without being linked to a specific geographical area. The name of a product being registered as a TSG protects it against falsification and misuse.

  • Products: food and agricultural products.
  • Example: Gueuze TSG is a traditional beer obtained by spontaneous fermentation. It is generally produced in and around Brussels, Belgium. Nonetheless, being a TSG, its production method is protected but it could be produced somewhere else.
  • Label: mandatory for all products.

Other schemes

Mountain product

The quality term ‘mountain product’ highlights the specificities of a product, made in mountain areas, with difficult natural conditions.

Recognising this is an advantage for farmers as well as consumers. It enables farmers to market the product better but also ensures certain characteristics are clear to the consumer.

  • Products: agricultural and food products.
  • Specifications: Raw materials and animal feed comes from mountain areas. For processed products, production should take place in such areas as well.

Report: Labelling of agricultural and food products of mountain farming

Product of EU's outermost regions

Agriculture in the EU’s outermost regions face difficulties due to remoteness and insularity, which brings with it difficult geographical and meteorological conditions. To ensure greater awareness of agricultural products from the EU’s outermost regions (the French Overseas Departments – Guadeloupe, French Guiana, Réunion and Martinique – and the Azores, Madeira and the Canary Islands) a dedicated logo has been created.

  • Products: agricultural and food products.
  • Specifications: produced in outermost regions
  • Label: logo example for agricultural and food products from the EU’s outermost regions.

Voluntary certification schemes

Voluntary certification schemes at national level or those run by private operators can also help consumers to be confident about the quality of the products they choose.

In addition to the EU schemes, a large number of private and national food quality schemes or logos exist, covering a wide range of initiatives and operating between businesses or between businesses and consumers.

In consultation with stakeholders, the European Commission developed guidelines showing best practice for the operation of such schemes.

Wytyczne UE dotyczące najlepszych praktyk dla dobrowolnych systemów certyfikacji produktów rolnych i środków spożywczych
polski
(187.09 KB - HTML)
Pobierz

Regulations on quality schemes

The Commission has adopted a number of regulations on the application of quality schemes:

Regulations on food and agricultural products

Regulations on wine

Regulations on spirit drinks

Regulations on aromatised wines

Regulations on mountain products

Regulations on products of outermost regions

Proposal to strengthen GI system

On 31 March 2022, the Commission adopted a proposal for a regulation on GIs for wine, spirit drinks and agricultural products, and other quality schemes for agricultural products. The proposal aims to increase the uptake of GIs across the EU in order to benefit the rural economy and achieve a higher level of protection for products, especially online. 

The Commission has proposed the following measures, among others, to strengthen and improve the existing system:

  • more sustainability by allowing producers to valorise their actions relating to social, environmental and economic sustainability in their product specifications;
  • increased protection for GIs on the internet, specifically with regard to sales via online platforms, protection against bad faith registrations and use of GIs in the domain name system;
  • empowering producers' groups to manage, enforce and develop their GI by having access to anti-counterfeiting authorities and customs in all EU countries;
  • a shortened and simplified registration procedure will merge the different technical and procedural rules, resulting in a single GI registration procedure for EU and non-EU applicants.

The Commission's proposal is the result of an extensive consultation process. An inception impact assessment was published in October 2020. This was followed by a public consultation between January and April 2021, as well as targeted consultations with EU countries and relevant stakeholder organisations.

How products are protected

As part of the EU’s system of IPRs, names of products registered as GIs are legally protected against imitation and misuse within the EU and in non-EU countries where a specific protection agreement has been signed.

For all quality schemes, each EU country’s competent national authorities take the necessary measures to protect the registered names within their territory. They should also prevent and stop the unlawful production or marketing of products using such a name.

Non-European product names can also register as GIs if their country of origin has a bilateral or regional agreement with the EU that includes the mutual protection of such names.

The names of various products (wine, food and spirit drinks) produced in several countries outside the EU, such as Colombia or South Africa, have been protected.

GIs applied for and entered in the Union registers may be consulted on eAmbrosia (the official database of EU GI registers), while both EU and non-EU GIs protected under agreements can be consulted on the GIview portal.

Download logos

Chroniona nazwa pochodzenia
polski
(3.57 MB - ZIP)
Pobierz
Chronione Oznaczenie Geograficzne
polski
(3.7 MB - ZIP)
Pobierz
Gwarantowana tradycyjna specjalność
polski
(3.7 MB - ZIP)
Pobierz

Documents

Administrative agreement between the Directorate-General for Agriculture and Rural Development and the European Union Intellectual Property Office
English
(1.1 MB - PDF)
Pobierz

Proposal for a regulation on EU geographical indications for wine, spirit drinks and agricultural products, and quality schemes for agricultural products
English
(HTML)
Pobierz

Annex to the proposal for a regulation on EU geographical indications for wine, spirit drinks and agricultural products, and quality schemes for agricultural products
English
(142.02 KB - PDF)
Pobierz

Commission staff working document – executive summary of impact assessment report on proposal for a Regulation on geographical indications for wine, spirit drinks and agricultural products, and quality schemes
English
(HTML)
Pobierz

Commission staff working document – impact assessment report on proposal for a Regulation on geographical indications for wine, spirit drinks and agricultural products, and quality schemes
English
(HTML)
Pobierz

Commission staff working document – annex to the impact assessment report on proposal for a Regulation on geographical indications for wine, spirit drinks and agricultural products, and quality schemes
English
(HTML)
Pobierz

Regulatory Scrutiny Board opinion – impact assessment report on proposal for a Regulation on geographical indications for wine, spirit drinks and agricultural products, and quality schemes
English
(HTML)
Pobierz