Skip to main content
Agriculture and rural development

Wspólna polityka rolna w skrócie

Wspólna polityka rolna wspiera rolników i zapewnia bezpieczeństwo żywnościowe w Europie.

Cele wspólnej polityki rolnej

Wspólna polityka rolna (WPR), zapoczątkowana w 1962 r., jest partnerstwem między sektorem rolnym i społeczeństwem, między Europą i rolnikami. Jej cele to:

  • wspieranie rolników i poprawa wydajności rolnictwa przez zapewnienie stabilnych dostaw żywności po przystępnych cenach
  • zapewnienie unijnym rolnikom odpowiedniego standardu życia
  • wspieranie zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi i przeciwdziałania zmianie klimatu
  • ochrona obszarów wiejskich i krajobrazów w całej UE
  • kultywowanie gospodarki wiejskiej przez promowanie zatrudnienia w rolnictwie, przemyśle rolno-spożywczym i w sektorach powiązanych.

WPR jest wspólną polityką, która dotyczy wszystkich krajów UE. Jest zarządzana i finansowana na poziomie europejskim ze środków pochodzących z budżetu UE.

Obchody 60-lecia WPR

Aby uczcić 60. rocznicę powstania WPR, Komisja wspólnie z Radą i prezydencją francuską przygotowała specjalną wystawę, zainaugurowaną podczas posiedzenia Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w Luksemburgu 7 kwietnia 2022 r. Uwiecznia ona historię wspólnej polityki rolnej od jej powstania 60 lat temu do jej dzisiejszego kształtu. Oddaliśmy głos rolnikom z całej Europy i zwracamy szczególną uwagę na założenia nowej polityki i przyszłe cele.

Kliknij poniżej, aby zobaczyć historię wspólnej polityki rolnej od 1962 r., opowiedzianą na 13 tablicach wystawowych.

Feeding Europe: 60 years of common agricultural policy
English
(10.4 MB - PDF)
Pobierz

WPR w praktyce

Rolnictwo różni się od większości innych rodzajów działalności gospodarczej pod wieloma względami:

  • pomimo znaczenia produkcji żywności dochody rolników są o około 40 proc. niższe niż dochody z działalności pozarolniczej
  • rolnictwo w stopniu większym niż wiele innych obszarów działalności zależy od warunków pogodowych i klimatu
  • w rolnictwie nie da się reagować natychmiast na sygnały dotyczące popytu – uprawa większej ilości pszenicy lub produkcja większej ilości mleka bez wątpienia wymaga czasu.

Działalność rolnicza musi być opłacalna a jednocześnie zrównoważona i przyjazna dla środowiska. Rolnicy muszą też utrzymywać gleby w dobrym stanie i chronić różnorodność biologiczną.

Ze względu na nieprzewidziane okoliczności oraz wpływ rolnictwa na środowisko sektor publiczny odgrywa istotną rolę w tym obszarze. WPR to następujące działania:

  • wsparcie dochodów za pomocą płatności bezpośrednich zapewniających stabilność tych dochodów oraz wynagradzających rolników za przyjazną dla środowiska działalność i dostarczanie usług publicznych, za które z reguły nie otrzymują wynagrodzenia, np. za dbanie o obszary wiejskie
  • środki wspierania rynku, tj. działania w celu zaradzenia trudnym sytuacjom na rynku, takim jak nagły spadek popytu z powodu zagrożenia dla zdrowia lub spadek cen na skutek tymczasowej nadwyżki produktu
  • środki na rzecz rozwoju obszarów wiejskich wraz z programami krajowymi i regionalnymi mające na celu zaspokojenie szczególnych potrzeb i sprostanie wyzwaniom, przed którymi stoją obszary wiejskie.

Finansowanie w ramach WPR

Poziom wsparcia dla unijnych rolników z ogólnego budżetu UE odzwierciedla liczne działania związane z zapewnieniem stałego dostępu do wysokiej jakości żywności, które obejmują m.in. wsparcie dochodu rolników, przeciwdziałanie zmianie klimatu i utrzymanie dynamicznych społeczności wiejskich.

W ramach budżetu UE WPR jest finansowana z dwóch funduszy:

Płatnościami zarządza na szczeblu krajowym każdy kraj UE. Zgodnie z unijnymi zasadami przejrzystości każdy kraj publikuje informacje na temat beneficjentów płatności w ramach WPR.

Informacje dodatkowe

Finansowanie WPR

Budżet roczny UE na poszczególnych etapach

Budżet UE

Korzyści wynikające ze wspólnej polityki rolnej

WPR określa warunki, które umożliwiają rolnikom wypełnianie ich funkcji w społeczeństwie.

Produkcja żywności

  • W UE znajduje się około 10 milionów gospodarstw rolnych, a 22 miliony osób pracują w tym sektorze na stałe. Rolnicy zapewniają bardzo różnorodne, przystępne cenowo, bezpieczne produkty wysokiej jakości.
  • UE jest znana na całym świecie ze swoich tradycji kulinarnych oraz jest jednym głównych światowych producentów i eksporterów produktów rolno-spożywczych. Dzięki wyjątkowym zasobom rolnym UE może i powinna odgrywać pierwszorzędną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego na całym świecie.

Rozwój społeczności wiejskich

  • Obszary wiejskie i cenne zasoby naturalne oferują wiele miejsc pracy w sektorach powiązanych z rolnictwem. Rolnicy potrzebują maszyn, budynków, paliwa, nawozów i opieki weterynarzy dla swoich zwierząt. Są to tzw. sektory wyższego szczebla.
  • Inne zajęcia to czynności wykonywane na pozostałych etapach łańcucha produkcji, związane na przykład z przygotowywaniem, przetwarzaniem i pakowaniem żywności, jak również przechowywaniem, transportem i sprzedażą detaliczną żywności. Są to tzw. sektory niższego szczebla. Sektory rolnictwa i produktów spożywczych łącznie zapewniają niemal 40 mln miejsc pracy w UE.
  • Aby sektor rolny mógł działać skutecznie a zarazem być nowoczesny i produktywny, sektory wyższego i niższego szczebla muszą mieć zapewniony szybki dostęp do najnowszych informacji na temat kwestii związanych z rolnictwem, metod produkcji rolnej i zmian na rynku. W okresie 2014–2020 zasoby w ramach WPR miały zapewnić 18 mln mieszkańców obszarów wiejskich (tj. 6,4 proc. ludności wiejskiej w UE) poprawę dostępu do szybkich technologii, infrastruktury i usług internetowych.

Rolnictwo zrównoważone pod względem środowiskowym

  • Przed rolnikami stoi podwójne wyzwanie: produkowanie żywności oraz ochrona przyrody i różnorodności biologicznej. Rozważne korzystanie z zasobów naturalnych ma zasadnicze znaczenie dla produkcji żywności oraz dla jakości życia – dla ludzi żyjących współcześnie, w najbliższej przyszłości oraz dla przyszłych pokoleń.

Najważniejsze podmioty biorące udział w kształtowaniu WPR

Aby jak najlepiej kształtować prawo i politykę w dziedzinie rolnictwa, Komisja Europejska regularnie konsultuje się z grupami dialogu obywatelskiego i komitetami rolniczymi. Komisji Europejskiej pomagają również grupy ekspertów, np. Grupa Zadaniowa ds. Rynków Rolnych pomaga jej w kwestiach dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych.

Podczas planowania, przygotowywania i proponowania nowych przepisów europejskich Komisja przeprowadza oceny skutków. Służą one zbadaniu, czy istnieje potrzeba podjęcia działań na szczeblu UE, oraz przeanalizowaniu ewentualnego wpływu dostępnych rozwiązań. Oceny skutków stanowią kluczowy element unijnego programu lepszego stanowienia prawa. W obszarze rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich oceny skutków przeprowadzono w 2003 r. (przegląd śródokresowy), w 2008 r. (ocena funkcjonowania – SEC (2008) 1885), w 2011 r. („WPR do 2020 r.” – SEC (2011) 1153 final) oraz w 2018 r. (wsparcie na podstawie planów strategicznych po 2020 r. – SWD(2018) 301 final).

Europejski Trybunał Obrachunkowy również odgrywa ważną rolę w nadzorowaniu wydatków w sektorze rolnictwa.

Komisja regularnie publikuje badania opinii publicznej (zwane również „badaniami Eurobarometr”) dotyczące opinii Europejczyków na temat rolnictwa i WPR. Badania Eurobarometr prowadzone we wszystkich krajach UE dostarczają cennych informacji na temat postrzegania WPR przez obywateli, m.in. ich wiedzy na temat wsparcia oferowanego w ramach tej polityki, jej znaczenia i skuteczności, kwestii jakości, środowiska itp.

Ocena WPR

Komisja ocenia WPR za pomocą wspólnych ram monitorowania i oceny.

Wspólne ramy monitorowania i oceny mają zaprezentować osiągnięcia WPR w latach 2014–2020 i poprawić jej skuteczność przy pomocy wskaźników WPR.

Nowa WPR

Z myślą o umocnieniu przyszłej roli europejskiego rolnictwa na przestrzeni lat modyfikowano WPR, dostosowując ją do zmieniających się warunków gospodarczych i potrzeb obywateli.

W czerwcu 2018 r. Komisja Europejska przedstawiła wnioski ustawodawcze dotyczące nowej WPR. We wnioskach nakreślono prostszy i skuteczniejszy kierunek polityki, w której uwzględnione zostaną ambicje Europejskiego Zielonego Ładu w zakresie zrównoważoności.

Po szeroko zakrojonych negocjacjach między Parlamentem Europejskim, Radą UE i Komisją Europejską osiągnięto porozumienie w sprawie reformy WPR i nowa WPR została formalnie przyjęta 2 grudnia 2021 r. Nowa WPR ma być wdrażana od 1 stycznia 2023 r.

Factsheet – a greener and fairer CAP
English
(1.95 MB - PDF)
Pobierz

Podstawy prawne

Podstawę prawną wspólnej polityki rolnej stanowi Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Poszczególne elementy działań w ramach WPR określono w czterech rozporządzeniach:

Nowa wspólna polityka rolna obejmuje trzy rozporządzenia, które będą zasadniczo stosowane od dnia 1 stycznia 2023 r.:

  • rozporządzenie (UE) 2021/2116, uchylające rozporządzenie (UE) 1306/2013 w sprawie finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej,
  • rozporządzenie (UE) 2021/2115 ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia krajowych planów strategicznych WPR i uchylające rozporządzenia 1305/2013 i 1307/2013,
  • rozporządzenie (UE) 2021/2117 zmieniające rozporządzenia (UE) 1308/2013 w sprawie wspólnej organizacji rynków rolnych, 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych, 251/2014 w sprawie oznaczeń geograficznych aromatyzowanych produktów sektora wina oraz 228/2013 ustanawiające środki w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów najbardziej oddalonych w UE.

W latach 2021–22 obowiązuje rozporządzenie przejściowe (rozporządzenie (UE) 2020/2220). Rozporządzenie to określa warunki wsparcia z EFRG i EFRROW w tych latach oraz przedłuża i zmienia przepisy określone w poprzednich rozporządzeniach. Pozostanie ono w mocy do czasu inauguracji nowej WPR.

Wspólną polityką rolną zarządza Dyrekcja Generalna Komisji ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich. Może ona przyjmować akty delegowane i wykonawcze mające na celu wdrażanie tej polityki.

Informacje dodatkowe

Rejestr obowiązującego prawodawstwa

Proces stanowienia prawa w UE

  1. 2023

    Po uzgodnieniu nowych ram prawnych nowe plany strategiczne WPR mają zostać wdrożone we wszystkich państwach członkowskich UE począwszy od 1 stycznia 2023 r.

  2. 2021-2022

    W tym okresie obowiązuje rozporządzenie przejściowe. Rozszerza ono zakres większości przepisów WPR, które obowiązywały w latach 2014–2020, a jednocześnie zapewnia płynne przejście do przyszłych ram dotyczących planów strategicznych WPR.

  3. 2021

    Po zakrojonych na szeroką skalę negocjacjach Parlament Europejski, Rada UE i Komisja Europejska uzgadniają dalsze reformy WPR. To wstępne porozumienie polityczne toruje drogę do formalnego zatwierdzenia niezbędnych przepisów przez Parlament Europejski i Radę jesienią 2021 r.

  4. 2013

    Reforma WPR ma na celu wzmocnienie konkurencyjności sektora, promowanie zrównoważonego rolnictwa i innowacji, wspieranie zatrudnienia i wzrostu gospodarczego na obszarach wiejskich oraz pomoc finansową na rzecz efektywnego użytkowania gruntów. Zreformowana WPR obowiązuje w okresie programowania 2014–2020.

  5. 2003

    W ramach WPR rolnicy otrzymują wsparcie dochodów. Nowa reforma WPR powoduje oddzielenie dotacji od produkcji. Od tej pory rolnicy otrzymują wsparcie dochodu, pod warunkiem że gospodarują na gruntach uprawnych i spełniają normy dotyczące bezpieczeństwa żywności, środowiska oraz zdrowia i dobrostanu zwierząt.

  6. 1992

    Punkt ciężkości WPR przenosi się ze wspierania rynków na wspieranie producentów. Odchodzi się od podtrzymywania cen, a zamiast niego stosowane są płatności bezpośrednie dla rolników. Rolników zachęca się do stosowania metod bardziej przyjaznych dla środowiska.

    Reforma zbiega się ze Szczytem Ziemi w 1992 r. w Rio de Janeiro, na którym ustanowiono zasadę zrównoważonego rozwoju.

  7. 1984

    Gospodarstwa stają się tak wydajne, że produkują więcej żywności niż potrzeba. Zostają wprowadzone środki mające na celu dostosowanie poziomu produkcji do zapotrzebowania rynku.

  8. 1962

    Utworzona zostaje wspólna polityka rolna. WPR w założeniu ma być wspólną polityką, której celem jest zapewnienie obywatelom UE żywności po przystępnej cenie, a rolnikom godziwego poziomu życia.

Documents

CAP separating fact from fiction
English
(543.98 KB - PDF)
Pobierz

Impact assessment: mid-term review of the common agricultural policy – February 2003
English
(949.94 KB - PDF)
Pobierz