Wino

Przegląd

Unia Europejska jest światowym liderem w produkcji wina. W latach 2020–2025 średnia roczna produkcja wynosiła 157 mln hektolitrów. W 2023 r. stanowiły one 44 % światowych obszarów uprawy winorośli, ponad 60 % produkcji i 48 % konsumpcji. Wino jest trzecim co do wielkości unijnym sektorem rolno-spożywczym pod względem wywozu – w 2024 r. wyeksportowano 7,3% wartości produktów rolno-spożywczych (Monitorowanie handlu produktami rolno-spożywczymi w UE, luty 2025 r.). Łączna wartość wywozu win z UE stanowi dwie trzecie światowego handlu winem.

Sektor wina odgrywa kluczową rolę w unijnym sektorze rolno-spożywczym, wspierając obszary wiejskie, zarówno pod względem społecznym, jak i gospodarczym. Pomaga przeciwdziałać wyludnianiu się obszarów wiejskich poprzez tworzenie stabilnych miejsc pracy i utrzymanie lokalnych gospodarek oraz przyczynia się do ochrony europejskiego dziedzictwa kulturowego i krajobrazów.

Od czasu pierwszej wspólnej organizacji rynku (WOR) w 1962 r. rynek wina znacznie się rozwinął. Ramy polityki ewoluowały również w celu wspierania nowych zmian, potrzeb i wyzwań. Ostatnia reforma sektora wina przyjęta w 2008 r., zmieniona i uwzględniona w jednolitej wspólnej organizacji rynku z 2013 r., przewidywała następujące trzy cele, które zasadniczo zostały osiągnięte:

• zwiększenie konkurencyjności unijnych producentów wina – wzmocnienie wiodącej pozycji i reputacji europejskich win oraz odzyskanie udziału w rynku zarówno w UE, jak i poza nią;
• uproszczenie, doprecyzowanie i zwiększenie skuteczności zasad zarządzania rynkiem w celu osiągnięcia lepszej równowagi między podażą a popytem;
• zachowanie najlepszych tradycji europejskiej uprawy winorośli i zwiększenie jej roli społecznej i środowiskowej na obszarach wiejskich.

Oprócz ogólnych celów, jakimi są harmonizacja, usprawnienie i uproszczenie prawodawstwa, w kilku aktach prawnych przewidziano przepisy, które pomagają w funkcjonowaniu rynku win z UE.

Rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2018/273 ustanowiono system uporządkowanego wzrostu winnic w UE za pośrednictwem systemu zezwoleń na nasadzenia winorośli w latach 2016–2030, umożliwiając konkurencyjnym producentom zwiększenie produkcji w określonych granicach. Rozporządzeniem (UE) 2021/2117 przedłużono stosowanie systemu zezwoleń do 2045 r., przy czym w 2028 r. i 2040 r. Komisja przeprowadzi dwa przeglądy śródokresowe w celu oceny funkcjonowania systemu i, w stosownych przypadkach, przedstawienia wniosków.

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/33 reguluje jednolity zharmonizowany system etykietowania i prezentacji win z UE oraz ochronę najbardziej tradycyjnych win i ich związków z obszarami i terytoriami produkcji za pomocą nazw pochodzenia, oznaczeń geograficznych i określeń tradycyjnych.

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/934 ma na celu zapewnienie jakości produktów sektora wina poprzez określenie dozwolonych praktyk enologicznych i ograniczeń mających zastosowanie do produkcji i konserwowania produktów sektora wina w UE.

Unijny sektor wina musi teraz dostosować się do nowych realiów gospodarczych, społecznych i środowiskowych, aby pozostać konkurencyjnym i zrównoważonym. Należy również ponownie dostosować ramy polityki, aby towarzyszyły one wymaganej transformacji. Pod koniec 2024 r. grupa wysokiego szczebla ds. polityki winiarskiej przedstawiła zalecenia uzgodnione ze wszystkimi państwami UE i przyjęte z zadowoleniem przez sektor, proponując ukierunkowane działania polityczne w celu sprostania wyzwaniom stojącym przed sektorem wina i skoncentrowania się na trzech kluczowych wyzwaniach stojących przed sektorem wina:

• dostosowanie produkcji wina do malejącego i zmieniającego się popytu,
• zwiększenie odporności sektora na wyzwania rynkowe i klimatyczne oraz
• oraz dostosowanie się do tendencji konsumenckich w UE i na świecie w celu wykorzystania nowych możliwości rynkowych.

Pełny zestaw zaleceń można znaleźć w zaleceniach politycznych dotyczących przyszłości unijnego sektora wina opublikowanych w grudniu 2024 r.

• Artykuł prasowy
• 17 grudnia 2024

Grupa wysokiego szczebla ds. wina przedstawia zalecenia polityczne dotyczące przyszłości unijnego sektora wina

Grupa wysokiego szczebla ds. polityki winiarskiej wydała zalecenia mające na celu dostosowanie produkcji wina do popytu, zwiększenie odporności, dostosowanie się do tendencji i wykorzystanie możliwości rynkowych.

Kluczowe zalecenia przełożono na wniosek w sprawie zmiany rozporządzeń (UE) nr 1308/2013, (UE) 2021/2115 i (UE) nr 251/2014 w odniesieniu do niektórych zasad rynkowych i środków wsparcia sektorowego w sektorze wina oraz w odniesieniu do aromatyzowanych produktów sektora wina.

Programy wsparcia dla sektora wina

Programy wsparcia dla sektora wina wprowadzone w ramach reformy wspólnej organizacji rynku wina z 2008 r. obejmowały początkowo 13 środków. Reforma wspólnej organizacji rynku z 2013 r. położyła kres wspieraniu destylacji alkoholu spożywczego, destylacji w sytuacji kryzysowej i wzbogacania za pomocą skoncentrowanego moszczu.

W ramach rekompensaty wprowadzono jako nowy środek innowacje w sektorze wina mające na celu rozwój nowych produktów, procesów i technologii dotyczących produktów sektora wina. Ponadto rozszerzono w nim działania promocyjne w państwach UE w celu informowania konsumentów o odpowiedzialnej konsumpcji wina oraz o unijnych systemach obejmujących nazwy pochodzenia i oznaczenia geograficzne.

Rozszerzyła również restrukturyzację i przekształcanie winnic na ponowne sadzenie winnic, w przypadku gdy jest to konieczne po obowiązkowym karczowaniu ze względów zdrowotnych lub fitosanitarnych.

Kraje UE produkujące wino mogą obecnie oferować wsparcie dla następujących środków:

• promocja w krajach nienależących do UE,
• informowanie konsumentów o odpowiedzialnej konsumpcji i unijnych systemach jakości,
• restrukturyzację i przekształcanie winnic, w tym ponowne sadzenie ze względów zdrowotnych lub fitosanitarnych,
• zielone zbiory,
• fundusze wspólnego inwestowania,
• ubezpieczenie zbiorów,
• inwestycje w przedsiębiorstwa,
• innowacje mające na celu rozwój nowych produktów, procesów i technologii,
• destylacja produktów ubocznych.

Roczne przydziały z budżetu UE są ustalane przez państwo UE, z uwzględnieniem przeniesienia niektórych państw UE do systemu płatności jednolitych.

Zezwolenia na nasadzenia winorośli

Zezwolenia na nasadzenia winorośli mają zastosowanie od początku 2016 r. Umożliwiają one państwom UE zarządzanie systemem bezpłatnych, nieprzenoszalnych zezwoleń na nasadzenia na szczeblu krajowym.

W przepisach określono również mechanizm ochronny dla nowych nasadzeń: zezwolenia są ograniczone do maksymalnie 1 % wzrostu powierzchni winorośli danego państwa UE rocznie, przy czym państwa mają możliwość stosowania – w należycie uzasadnionych przypadkach – limitów wzrostu na szczeblu krajowym lub regionalnym lub w odniesieniu do obszarów o nazwie pochodzenia lub oznaczeniu geograficznym lub bez nich.

W przypadkach gdy wnioski plantatorów winorośli przekraczają obszar udostępniony przez państwo UE, przydział może zostać dokonany proporcjonalnie lub zgodnie z jednym lub większą liczbą kryteriów priorytetowych wybranych przez to państwo. Pozostałe prawa do sadzenia z poprzedniego systemu można przekształcić w zezwolenia do dnia 31 grudnia 2022 r. Po tej dacie obszar odpowiadający pozostałym nieprzekształconym starym prawom do sadzenia może zostać udostępniony przez państwa UE jako dodatkowe zezwolenia na nasadzenia.

Umowy handlowe

Aby ułatwić handel między UE a państwami niebędącymi członkami UE, Komisja Europejska prowadzi negocjacje dwustronne i wielostronne na podstawie dokumentu negocjacyjnego Rady Europejskiej, którego wynikiem są umowy dwustronne i umowy o wolnym handlu.

Wielkość eksporterów wina

W 2024 r. UE pozostała wiodącym światowym eksporterem wina pod względem wielkości, odpowiadając za połowę całkowitego światowego wywozu. Pomimo nieznacznego spadku w ostatnich latach UE utrzymuje średni udział wina na poziomie 50 % w całkowitym światowym eksporcie wina, a następnie Chile (13,5 %) i Australia (11,43 %).

Chronione nazwy win

Baza danych eAmbrosia składa się z rejestru nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych chronionych w UE oraz wykazów oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia państw trzecich chronionych w UE zgodnie z umowami dwustronnymi w sprawie handlu winem.

88 % winnic w UE zajmuje się produkcją win objętych chronioną nazwą pochodzenia (ChNP) i chronionym oznaczeniem geograficznym (ChOG).

Określenia tradycyjne chronione w UE w odniesieniu do wina

Określenia tradycyjne to określenia tradycyjnie używane do przekazywania konsumentom informacji na temat metod produkcji lub leżakowania, koloru, rodzaju miejsca lub szczególnego wydarzenia historycznego związanego z winem o chronionej nazwie pochodzenia lub chronionym oznaczeniu geograficznym. Niektóre tradycyjne określenia są tradycyjnie stosowane w celu wskazania, że wino posiada chronioną nazwę pochodzenia lub chronione oznaczenie geograficzne.

Specyfikacje dotyczące określeń tradycyjnych chronionych w UE znajdują się w sekcji bazy danych eAmbrosia dotyczącej określeń tradycyjnych.

W art. 112 i 113 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 ustanowiono ogólne przepisy dotyczące stosowania i ochrony określeń tradycyjnych. W rozporządzeniu (UE) 2019/33 i rozporządzeniu (UE) 2019/34 ustanowiono procedury unijnej ochrony określeń tradycyjnych.

Powiązane informacje

Oznaczenia geograficzne i systemy jakości

Monitorowanie rynku

Obserwatorium rynku wina zawiera najnowsze monitorowanie rynku produkcji, zapasów, handlu, obszarów i konsumpcji. Zawiera on również informacje na temat unijnych i krajowych programów wsparcia dla sektora wina na potrzeby analizy i oceny.

Produkcja wina i moszczu

W ostatnich latach produkcja wina w UE borykała się ze znaczną zmiennością ze względu na skutki zmiany klimatu. Wolumeny wahały się od szczytowego poziomu 170 mln hektolitrów (mHl) w latach 2020–2021 do niskiego poziomu 143 mln hektolitrów w latach 2024–2025, czyli o 10,4 % poniżej poprzedniej średniej z pięciu lat. Pomimo tych wyzwań UE pozostaje wiodącym producentem wina na świecie, odpowiadającym za ponad 60 % światowej produkcji (dane OIV Globalna średnia produkcji w latach 2019–23 (255 mHl)).

Komitety

Sektorowe komitety zarządzające zastąpiono jednym komitetem zarządzającym ds. wspólnej organizacji rynków rolnych.

Grupy dialogu obywatelskiego wspierają Komisję Europejską i pomagają prowadzić regularny dialog z zainteresowanymi stronami na temat wszystkich kwestii związanych ze wspólną polityką rolną, w tym rozwojem obszarów wiejskich, i jej wdrażaniem.

Grupa wysokiego szczebla ds. polityki winiarskiej została powołana w odpowiedzi na wnioski europejskiego sektora wina. Służy jako forum do rozwiązywania problemów związanych z nowymi realiami stojącymi przed sektorem i do poszukiwania możliwych rozwiązań.