Il-PAK fil-baġit tal-UE
Il-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) tal-UE għall-2021-27, adottat fis-17 ta’ Diċembru 2020, jammonta għal EUR 1.21 triljun (fi prezzijiet attwali) b’EUR 808 biljun addizzjonali mill-istrument għall-irkupru tal-UE tal-ġenerazzjoni li jmiss. L-allokazzjoni totali għall-politika agrikola komuni (PAK) tammonta għal EUR 386.6 biljun, maqsuma bejn żewġ fondi (spiss imsejħa ż-“żewġ pilastri” tal-PAK):
Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija (FAEG)
Il-FAEG (l-“ewwel pilastru” tal-PAK) għandu allokazzjoni ta’ EUR 291.1 biljun. Se jiġu pprovduti sa €270 biljun għal skemi ta’ appoġġ għall-introjtu, bil-bqija ddedikati għall-appoġġ tas-swieq agrikoli.
Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR)
Għall-FAEŻR (it-“tieni pilastru” tal-PAK), l-allokazzjoni totali tammonta għal EUR 95.5 biljun. Dan jinkludi €8.1 biljun mill-istrument ta’ rkupru tal-UE tal-ġenerazzjoni li jmiss biex jgħin fl-indirizzar tal-isfidi ppreżentati mill-pandemija tal-COVID-19. Madwar 30 % tal-fondi ta’ rkupru saru disponibbli fl-2021, bis-70 % li jifdal rilaxxati fl-2022.
Matul l-ewwel sentejn tal-QFP 2021-27, l-allokazzjonijiet tal-PAK ġew implimentati skont ir-regolament tranżizzjonali, adottat fit-23 ta’ Diċembru 2020, żguraw tranżizzjoni bla xkiel għall-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK, li l-implimentazzjoni tagħhom bdiet fl-1 ta’ Jannar 2023
Il-pjanijiet strateġiċi tal-PAK jippermettu grad ogħla ta’ flessibbiltà bejn iż-żewġ fondi u jinkludu l-ambizzjonijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. B’mod ġenerali, 40 % tan-nefqa totali tal-PAK għandha tiġi ddedikata għall-azzjoni klimatika.
Skont il-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK, l-objettivi ta’ finanzjament tal-PAK jibqgħu l-istess, iżda ġew definiti objettivi aktar speċifiċi li jirriflettu l-kwistjonijiet involuti għas-settur agrikolu u l-iżvilupp rurali tal-Unjoni Ewropea. Il-pjanijiet strateġiċi tal-PAK huma mibnija madwar id-disa’ objettivi speċifiċi (SO) li ġejjin:
- SO1: Appoġġ għall-introjtu vijabbli tal-azjendi agrikoli u r-reżiljenza tagħhom madwar l-Unjoni biex tissaħħaħ is-sigurtà tal-ikel;
- SO2: Tissaħħaħ l-orjentazzjoni tas-suq u tiżdied il-kompetittività;
- SO3: Ittejjeb il-pożizzjoni tal-bdiewa fil-katina tal-valur;
- SO4: Il-kontribut għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih, kif ukoll l-enerġija sostenibbli;
- SO5: Trawwem l-iżvilupp sostenibbli u l-ġestjoni effiċjenti tar-riżorsi naturali bħall-ilma, il-ħamrija u l-arja;
- SO6: Il-kontribut għall-protezzjoni tal-bijodiversità, it-titjib tas-servizzi tal-ekosistema u l-preservazzjoni tal-ħabitats u l-pajsaġġi;
- SO7: Jiġu attirati bdiewa żgħażagħ u jiġi ffaċilitat l-iżvilupp tan-negozju fiż-żoni rurali;
- SO8: Il-promozzjoni tal-impjiegi, it-tkabbir, l-inklużjoni soċjali u l-iżvilupp lokali fiż-żoni rurali, inklużi l-bijoekonomija u l-forestrija sostenibbli;
- SO9: Ittejjeb ir-rispons tal-agrikoltura tal-UE għad-domandi tas-soċjetà għall-ikel u s-saħħa, inkluż ikel sikur, nutrittiv u sostenibbli, kif ukoll il-benessri tal-annimali;
- Għan trasversali: Barra minn hekk, objettiv trasversali għandu l-għan li jrawwem l-għarfien, l-innovazzjoni u d-diġitalizzazzjoni fl-agrikoltura.
Informazzjoni relatata
Appoġġ għas-setturi tal-agrikoltura u tal-ikel fost il-coronavirus
Fond Ewropew ta' garanzija għall-agrikoltura
Il-FAEG jiffinanzja primarjament l-appoġġ għall-introjtu għall-bdiewa u l-miżuri tas-suq. Fl-2022, l-infiq f’dawn l-oqsma ammonta għal EUR 40,95 biljun.
Appoġġ għad-dħul
Skont il-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK, il-FAEG jappoġġa lill-bdiewa tal-UE permezz ta’ tipi differenti ta’ interventi li jieħdu l-forma ta’ pagamenti diretti diżakkoppjati u akkoppjati. Il-pagamenti diżakkoppjati jkopru l-appoġġ bażiku għall-introjtu għas-sostenibbiltà, l-appoġġ ridistributtiv komplementari għall-introjtu għas-sostenibbiltà, l-appoġġ komplementari għall-introjtu għall-bdiewa żgħażagħ u l-iskemi għall-klima, l-ambjent u t-trattament xieraq tal-annimali. Il-pagamenti akkoppjati jkopru l-appoġġ akkoppjat għall-introjtu u l-pagament speċifiku għall-għelejjel għall-qoton.
Spjegazzjoni tal-appoġġ għall-introjtu
Miżuri tas-suq
Il-FAEG jiffinanzja wkoll interventi f’ċerti setturi taħt il-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK. L-interventi huma previsti fis-setturi li ġejjin:
- Frott u ħxejjex
- Apikultura
- Inbid
- Ħops
- Żejt taż-Żebbuġa u Żebbuġ tal-Mejda
- u setturi oħra (l-Artikolu 42(f) tar-Regolament 2021/2115).
Spjegazzjoni tal-miżuri tas-suq
Informazzjoni relatata
Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali
Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) jiffinanzja l-kontribut tal-PAK għall-iżvilupp sostenibbli taż-żoni rurali permezz ta’ tliet objettivi fit-tul:
- It-trawwim tal-kompetittività tal-agrikoltura u l-forestrija,
- L-iżgurar tal-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali u l-azzjoni klimatika,
- Il-kisba ta’ żvilupp territorjali bbilanċjat tal-ekonomiji u l-komunitajiet rurali.
Skont il-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK, dawn l-objettivi jitwettqu permezz ta’ interventi li huma kofinanzjati mill-FAEŻR u mill-baġits nazzjonali tal-pajjiżi tal-UE.
Il-FAEŻR jista’ jipprovdi wkoll appoġġ għall-investiment għall-intrapriżi u l-proġetti rurali permezz ta’ strumenti finanzjarji, bħal self, garanziji, jew ekwità. Id-dettalji dwar l-istrumenti finanzjarji disponibbli taħt il-FAEŻR huma pprovduti fuq il-pjattaforma konsultattiva online Fi-Compass.
Informazzjoni relatata
Rapporti finanzjarji tal-FAEŻR
Ġestjoni tal-fondi tal-PAK
Filwaqt li l-Kummissjoni terfa’ r-responsabbiltà ġenerali għall-ġestjoni finanzjarja tal-PAK, normalment ma tagħmilx pagamenti lill-benefiċjarji. Il-biċċa l-kbira tal-baġit tal-PAK huwa implimentat taħt l-hekk imsejħa “ġestjoni kondiviża” bejn il-Kummissjoni u l-pajjiżi tal-UE, b’sehem żgħir tal-baġit tal-PAK jiġi implimentat taħt “ġestjoni diretta”, jiġifieri direttament mill-Kummissjoni.
Ġestjoni kondiviża
99,3 % tal-baġit tal-PAK – inklużi l-allokazzjonijiet għall-appoġġ għall-introjtu, il-miżuri tas-suq, u l-iżvilupp rurali – huwa implimentat skont il-prinċipju ta’ ġestjoni kondiviża bejn il-Kummissjoni u l-pajjiżi tal-UE.
Ir-rwol tal-pajjiżi tal-UE
Taħt ġestjoni kondiviża, il-kompiti relatati mal-implimentazzjoni tal-baġit jiġu ddelegati lill-pajjiżi tal-UE, li għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jipproteġu l-interessi finanzjarji tal-Unjoni. Il-pajjiżi tal-UE huma responsabbli għall-istabbiliment ta’ sistema ta’ ġestjoni u kontroll għall-pagamenti li tikkonforma mar-regolamenti tal-UE. Huma jridu jiżguraw li din is-sistema tiffunzjona b’mod effettiv u tkun kapaċi tipprevjeni, tidentifika u tikkoreġi l-irregolaritajiet. Barra minn hekk, il-pajjiżi jeħtieġ li jkollhom sistemi tal-IT li jiġbru u jirrapportaw dwar id-data tal-prestazzjoni għan-nefqa skont il-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK.
Ir-rwol tal-Kummissjoni Ewropea
Il-Kummissjoni għandha rwol superviżorju, li jiżgura li l-arranġamenti li jirregolaw is-sistema ta’ ġestjoni u kontroll ikunu konformi. Hija tagħmel dan billi tivverifika l-funzjonament effettiv ta’ din is-sistema u tagħmel korrezzjonijiet finanzjarji, fejn meħtieġ.
Il-pajjiżi tal-UE jeżegwixxu pagamenti lill-benefiċjarji tal-PAK permezz ta’ korpi maħtura uffiċjalment magħrufa bħala aġenziji tal-pagamenti. L-aġenziji tal-pagamenti huma akkreditati skont kriterji dettaljati stabbiliti mill-Kummissjoni; iridu jiżguraw l-eliġibbiltà tal-applikazzjonijiet kollha għall-fondi u l-eżekuzzjoni korretta tal-pagamenti lill-bdiewa u lil benefiċjarji oħra tal-PAK.
In-nefqa kollha tiġi rreġistrata fil-kontijiet annwali tal-aġenziji tal-pagamenti u hija soġġetta għal livelli ulterjuri ta’ kontroll, kontrolli u awditjar taħt il-proċess ta’ assigurazzjoni finanzjarja.
Ġestjoni diretta
Madwar 0,5 % tal-baġit tal-PAK huwa ġestit direttament mill-Kummissjoni (inklużi l-allokazzjonijiet lid-delegazzjonijiet tal-UE u lill-aġenziji eżekuttivi tal-UE). Dan il-finanzjament jipprovdi għal:
- attivitajiet ta’ appoġġ amministrattiv u tekniku meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-PAK, inklużi stħarriġ u miżuri ta’ monitoraġġ, awditjar u spezzjoni, u l-manutenzjoni tas-sistemi tal-IT tal-kontabbiltà agrikola;
- attivitajiet ta’ promozzjoni għall-prodotti agrikoli tal-UE minn organizzazzjonijiet internazzjonali, aġenziji eżekuttivi, u l-Kummissjoni nnifisha.
Il-Kummissjoni tipprovdi wkoll għotjiet għal miżuri ta’ informazzjoni relatati mal-PAK u toħroġ kuntratti għal servizzi ta’ partijiet terzi, bħal evalwazzjonijiet u studji, assistenza teknika u taħriġ, konsulenza, konferenzi, u pubbliċità. Il-kuntratti għal servizzi jiġu konklużi wara sejħiet għall-offerti.
Bażijiet ġuridiċi
Ir-Regolament (UE) 2021/2116 dwar il-finanzjament, il-ġestjoni u l-monitoraġġ tal-politika agrikola komuni
Ir-Regolament (UE) 2021/2115 li jistabbilixxi regoli dwar l-appoġġ għall-pjanijiet strateġiċi li għandhom jitfasslu mill-Istati Membri skont il-Politika Agrikola Komuni (Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK) u ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) u mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR)
Ir-Regolament (UE) 2021/2117 li jemenda r-Regolamenti (UE) 1308/2013 – li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni tas-swieq fi prodotti agrikoli, (UE) 1151/2012 dwar skemi tal-kwalità għal prodotti agrikoli u oġġetti tal-ikel, (UE) 251/2014 dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni, il-preżentazzjoni, it-tikkettar u l-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi jew tal-prodotti tal-inbid aromatizzat u (UE) 228/2013 li jistabbilixxi miżuri speċifiċi għall-agrikoltura fir-reġjuni ultraperiferiċi tal-Unjoni
Regolamentazzjoni finanzjarja
Ir-Regolament (UE, Euratom) 2018/1046 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill

