Forbhreathnú
Is é is aidhm do bhearta margaidh margaí talmhaíochta a chobhsú, géarchéimeanna sa mhargadh a chosc ó dhul in olcas, borradh a chur faoin éileamh agus cabhrú le hearnálacha talmhaíochta an Aontais iad féin a chur in oiriúint níos fearr d’athruithe sa mhargadh. Is cuid den rialachán maidir le comheagrú na margaí iad, ina leagtar amach an creat faoina n-oibríonn talmhaíocht an Aontais laistigh den mhargadh aonair. Cistítear bearta idirghabhála margaidh tríd an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta.
Idirghabháil phoiblí
Is éard atá i gceist le hidirghabháil phoiblí ná nuair a cheannaíonn agus a stórálann rialtais na mBallstát nó a ngníomhaireachtaí táirgí agus nuair a dhíoltar ar ais ar an margadh iad níos déanaí. Tá sé mar aidhm aige cosc a chur ar phraghsanna titim go leibhéil ísle neamh-inbhuanaithe.
Tá idirghabháil phoiblí ar fáil faoi láthair i roinnt earnálacha a mbíonn luaineachtaí praghsanna ag baint leo. Chun dul i ngleic leis an éagobhsaíocht sin, tá sásra glactha ag an Aontas chun an tionchar ar fheirmeoirí na mblianta ina bhfuil leibhéil praghsanna an-íseal a mhaolú. Is iad seo a leanas na hearnálacha ar féidir leo tairbhe a bhaint as idirghabháil phoiblí:
- cruithneacht, cruithneacht chrua, eorna agus arbhar Indiach
- rís
- mairteoil agus laofheoil
- im
- púdar bainne bhearrtha.
Tá caighdeáin dhiana ann maidir le cáilíocht na n-earraí is féidir a stóráil.
Is féidir le hidirghabháil phoiblí oibriú trí shásra praghsanna seasta nó trí thairiscintí. Ciallaíonn an sásra praghsanna seasta go socraíonn an tAontas praghas seasta ar a gceannófar méid áirithe d’aon chineál táirge amháin. Feidhmíonn sé sin mar íosráta praghsanna a chuidíonn le cosc a chur ar phraghas an mhargaidh titim faoi bhun leibhéal inbhuanaithe. Ciallaíonn an sásra tairisceana go dtairgeann oibreoirí praghas áirithe agus go gceannaítear cainníochtaí faoi bhun praghas arna chinneadh ag an Aontas tar éis tairiscintí a dhéanamh, ar an bpraghas a thairgeann oibreoirí. Díoltar na cainníochtaí sin ansin trí shásra tairisceana ar dháta níos déanaí nuair a thagann feabhas ar dhálaí an mhargaidh.
Stóráil táirgí ag an earnáil phríobháideach
Le linn tréimhsí ina mbíonn praghsanna margaidh níos ísle, is féidir leis an Aontas tacaíocht a thabhairt d’oibreoirí san earnáil phríobháideach chun íoc as costas stórála a dtáirgí ar feadh tréimhse chinnte ama. Laghdaíonn sé seo go sealadach tionchar an rósholáthair ghearrthéarmaigh. Faoi láthair, is féidir cabhair a dheonú le haghaidh stóráil san earnáil phríobháideach sna hearnálacha seo a leanas:
- siúcra bán
- ola olóige
- mairteoil
- im, cáis agus púdar bainne bhearrtha
- muiceoil
- caoireoil agus feoil ghabhair
- snáithín lín.
Bearta eisceachtúla
Úsáidtear bearta eisceachtúla nuair a thagann géarchéim nó bagairt géarchéime chun cinn, agus tá gá le freagairt shonrach chun suaití sa mhargadh a chosc agus/nó a n-iarmhairtí a mhaolú.
Cuireann siad ar chumas an Choimisiúin gníomhaíocht mhear chomhréireach a dhéanamh agus bearta a ghlacadh lena ndéantar an méid seo a leanas:
- Freagairt do shuaitheadh sa mhargadh.
- Aghaidh a thabhairt ar thionchar margaidh na mbeart sláintíochta a glacadh chun leathadh galar ainmhithe nó lotnaidí plandaí a sheachaint, agus/nó laghdú ar mhuinín tomhaltóirí mar gheall ar rioscaí do shláinte an phobail, ainmhithe nó plandaí.
- Fadhbanna sonracha a réiteach lena n-éilítear idirghabháil spriocdhírithe chun meath ar dhálaí an mhargaidh a sheachaint.
- Comhaontuithe agus cinntí feirmeoirí, a gcomhlachas, eagraíochtaí aitheanta táirgeoirí agus eagraíochtaí aitheanta idirchraoibhe a cheadú nuair a bhíonn míchothromaíochtaí tromchúiseacha sna margaí.
Le blianta beaga anuas, baineadh úsáid as bearta den sórt sin chun aghaidh a thabhairt ar raon leathan imeachtaí a dhéanann difear do thalmhaíocht an Aontais, lena n-áirítear éifeachtaí phaindéim COVID-19, an cogadh san Úcráin, ráigeanna de ghalair ainmhithe, mórshuaitheadh sa mhargadh agus teagmhais adhaimsire.
Mar chuid de na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair, ní mór don Choimisiún tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle gach trí bliana maidir le húsáid beart géarchéime arna nglacadh ar bhonn Airteagail 219 go 222 den Rialachán maidir le CEM.
De réir na chéad tuarascála a foilsíodh i mí Eanáir 2024, le linn na tréimhse 2014-2023, glacadh 63 bheart eisceachtúla chun tacú le feirmeoirí agus táirgeoirí a raibh orthu aghaidh a thabhairt ar chaillteanas táirgeachta, ar phraghsanna atá ag titim, ar chostais níos airde nó ar shuaitheadh sa slabhra soláthair.
Trí níos mó ná €2.5 billiún de chistí an Aontais a dhíriú ar earnáil talmhaíochta an Aontais, léirigh na bearta sin dlúthpháirtíocht an Aontais lena earnáil talmhaíochta tráth géarchéime. Ag an am céanna, ba cheart a n-úsáid a bheith ina gcomhlánú ar iarrachtaí bainistithe riosca na bhfeirmeoirí féin agus níor cheart iad a bheith ina n-ionad, agus ba cheart go gcuideoidís le margaí a chobhsú.
D'fhormheas na Ballstáit plean an Choimisiúin chun faoiseamh airgeadais €540 milliún a leithdháileadh ar fheirmeoirí a bhfuil tionchar ag géarchéim an Mheánoirthir orthu mar gheall ar chostais mhéadaithe leasacháin agus fuinnimh.
Maoiniú
Laistigh den CBT reatha atá i bhfeidhm ó 2023 i leith, bunaíodh cúlchiste talmhaíochta le leithdháileadh bliantúil €450 milliún ar a laghad chun bearta margaidh agus bearta eisceachtúla a mhaoiniú.
Faoi thogra 2028-2034 maidir le Creat Airgeadais Ilbhliantúil ,, cuireadh Líontán Sábháilteachta Aontachta nua chun cinn chun cabhrú le feirmeoirí an Aontais i gcás suaitheadh sna margaí talmhaíochta, ar fiú €6.3 billiún san iomlán é.
Bunús dlí
Is é Rialachán (AE) 1308/2013 an bunús dlí le bearta eisceachtúla a úsáid i margaí talmhaíochta.
Trédhearcacht agus faireachán sa mhargadh
Is iad seo a leanas aidhmeanna na trédhearcachta agus an fhaireacháin margaidh:
- faisnéis inrochtana a chur ar fáil do gach rannpháirtí i slabhra an tsoláthair bia, go háirithe dóibh siúd a bhfuil acmhainní teoranta acu amhail feirmeoirí agus taighdeoirí. Tugann sé sin de chumhacht dóibh cinntí eolasacha gnó a dhéanamh, rud a áirithíonn go bhfeidhmíonn margaí talmhaíochta i gceart.
- faireachán a dhéanamh ar fhorbairt na margaí talmhaíochta agus bagairtí suaite a d’fhéadfadh a bheith ann a shainaithint go tráthúil, rud a chuirfidh ar chumas an Choimisiúin bearta margaidh iomchuí de chuid an Aontais a dhéanamh gan mhoill aon uair a bheidh gá leo.
Chun a áirithiú go bhfuil na margaí talmhaíochta ag feidhmiú i gceart agus chun faireachán a dhéanamh ar a bhforbairt, bailíonn an Coimisiún faisnéis ó thíortha an Aontais agus ó pháirtithe leasmhara. Is é is aidhm don fhaisnéis sin, a chomhlánaíonn bearta margaidh an Aontais, níos mó trédhearcachta margaidh a sholáthar, agus tiomsaítear í agus cuirtear ar fáil í trí fhaireachlanna margaidh agus tríd an tairseach sonraí agraibhia.
Bunús dlí
Rialaítear leis an reachtaíocht seo a leanas cur i bhfeidhm beart margaidh chun tacú le hearnáil na talmhaíochta:
- Airteagail 11-16 de Rialachán (AE) 1308/2013, maidir le húsáid idirghabhála poiblí i margaí talmhaíochta;
- Airteagail 17-21 de Rialachán (AE) 1308/2013, maidir le cabhair a sholáthar le haghaidh stóráil phríobháideach táirgí talmhaíochta i margaí talmhaíochta;
- Airteagail 219-222 de Rialachán (AE) 1308/2013, maidir le bearta eisceachtúla a úsáid i margaí talmhaíochta;
- Airteagail 222a-223 de Rialachán (AE) 1308/2013, maidir le trédhearcacht an mhargaidh agus faireachán ar an margadh.
