Skip to main content
Λογότυπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Agriculture and rural development

Ορθολογική χρήση των θρεπτικών συστατικών

Η κοινή γεωργική πολιτική στηρίζει τους γεωργούς στην ασφαλή και αποτελεσματική χρήση των θρεπτικών συστατικών.

Τα θρεπτικά συστατικά στη γεωργία της ΕΕ

Τα θρεπτικά συστατικά όπως το άζωτο, το κάλιο και ο φωσφόρος είναι σημαντικά για τη φυτική παραγωγή. Τα θρεπτικά συστατικά μπορούν να ληφθούν με τη χρήση λιπασμάτων του εμπορίου, καθώς και οργανικών ουσιών όπως η ζωική κοπριά.

Ωστόσο, η υπερβολική χρήση θρεπτικών συστατικών μπορεί να αποτελέσει σημαντική πηγή ρύπανσης του αέρα, του εδάφους και των υδάτων και μπορεί επίσης να έχει αρνητικές συνέπειες τόσο στη βιοποικιλότητα όσο και στο κλίμα.

Στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» —που αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας— η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει στη μείωση των απωλειών θρεπτικών συστατικών κατά τουλάχιστον 50 % έως το 2030, εξασφαλίζοντας παράλληλα ότι δεν θα υποβαθμίζεται η γονιμότητα του εδάφους. Με τον τρόπο αυτόν αναμένεται να μειωθεί η χρήση λιπασμάτων κατά τουλάχιστον 20 %.

Η κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) αποτελεί βασικό εργαλείο για τη στήριξη της ορθολογικής χρήσης των λιπασμάτων στη γεωργία, καθώς εξασφαλίζει ότι οι γεωργοί μπορούν να διατηρήσουν την παραγωγικότητα, μειώνοντας παράλληλα τις επιζήμιες επιπτώσεις της ρύπανσης.

Τρέχουσες δράσεις της ΚΓΠ

Η ΚΓΠ προάγει τα βιώσιμα γεωργικά συστήματα στην ΕΕ, δίνοντας τη δυνατότητα στους γεωργούς:

  • να παρέχουν στην κοινωνία ασφαλή και υγιεινά τρόφιμα που παράγονται με βιώσιμο τρόπο·
  • να εξασφαλίζουν σταθερό και δίκαιο εισόδημα το οποίο να αντικατοπτρίζει το πλήρες φάσμα των δημόσιων αγαθών που παρέχουν·
  • να προστατεύουν τους φυσικούς πόρους, να ενισχύουν τη βιοποικιλότητα και να συμβάλλουν στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Η ΚΓΠ, μέσω μιας σειράς κανόνων και μέτρων, στηρίζει τους γεωργούς στην ορθολογική χρήση των θρεπτικών συστατικών.

Πολλαπλή συμμόρφωση

Στο πλαίσιο των κανόνων για την πολλαπλή συμμόρφωση, οι ενισχύσεις προς όλους τους δικαιούχους της ΚΓΠ συνδέονται με δέσμη κανονιστικών απαιτήσεων διαχείρισης (ΚΑΔ) και προτύπων καλής γεωργικής και περιβαλλοντικής κατάστασης της γης (ΚΓΠΚ). Οι κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης που αφορούν τα θρεπτικά συστατικά περιλαμβάνουν:

  • τη σύνδεση των ενισχύσεων με την οδηγία για τη νιτρορύπανση (ΚΑΔ 1)·
  • πρότυπα ΚΓΠΚ που έχουν σχεδιαστεί για την προστασία των υδάτων και του εδάφους τα οποία προϋποθέτουν την υπεύθυνη χρήση των θρεπτικών συστατικών.

Αγροτική ανάπτυξη

Η αγροτική ανάπτυξη, ο λεγόμενος «δεύτερος πυλώνας» της ΚΓΠ, μπορεί επίσης να υποστηρίξει την ορθολογική χρήση των θρεπτικών συστατικών. Οι χώρες της ΕΕ, στα προγράμματά τους για την αγροτική ανάπτυξη, μπορούν να συμπεριλάβουν μια σειρά επωφελών μέτρων.

  • Τα μέτρα για τη στήριξη της μεταφοράς γνώσης και της ενημέρωσης, της παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών και της συνεργασίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη και τη διάδοση της γνώσης σχετικά με την ασφαλή και αποτελεσματική χρήση των θρεπτικών συστατικών.
  • Τα μέτρα για τη στήριξη της βιολογικής γεωργίας ενθαρρύνουν τη μείωση της χρήσης ανόργανων λιπασμάτων.

Νέα ΚΓΠ: 2023-27

Η νέα ΚΓΠ, η οποία πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή το 2023, θα εναρμονίσει περαιτέρω τη γεωργία με τους στόχους της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» όσον αφορά τη μείωση της ρύπανσης από θρεπτικά συστατικά.

Ειδικοί στόχοι της ΚΓΠ

Η ορθολογική χρήση των θρεπτικών συστατικών είναι σημαντική για αρκετούς από τους ειδικούς στόχους της νέας ΚΓΠ, ειδικότερα για εκείνους που αφορούν την κλιματική αλλαγή, τους φυσικούς πόρους και τη βιοποικιλότητα.

Στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ

Στα εθνικά στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ, οι χώρες της ΕΕ θα έχουν την ευελιξία να προσαρμόσουν καταλλήλως στρατηγικές και παρεμβάσεις που μπορούν να βελτιώσουν τη διαχείριση των θρεπτικών συστατικών σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τους στόχους της ΕΕ.

Νέα πράσινη αρχιτεκτονική

Η νέα ΚΓΠ θα συμπεριλαμβάνει ενισχυμένους κανόνες και αυξημένες ευκαιρίες για τη στήριξη της αποτελεσματικής χρήσης των θρεπτικών συστατικών. Για παράδειγμα, με την ενισχυμένη αιρεσιμότητα της νέας ΚΓΠ θα διαμορφωθεί μια ισχυρότερη βάση υποχρεωτικών απαιτήσεων σχετικά με την ορθή χρήση των θρεπτικών συστατικών. Επιπλέον, σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού της ΚΓΠ θα διατεθεί σε οικολογικά προγράμματα, τα οποία μπορούν να υποστηρίξουν εθελοντικές πρακτικές γεωργών —πιο φιλόδοξες από τη βάση νομικών απαιτήσεων— που συμβάλλουν στην ορθολογική χρήση των θρεπτικών συστατικών.

Τον Ιανουάριο του 2021 η Επιτροπή δημοσίευσε ενδεικτικό κατάλογο οικολογικών προγραμμάτων. Στο πλαίσιο της παροχής γεωργικών συμβουλευτικών υπηρεσιών, οι χώρες της ΕΕ, από το 2024 το αργότερο, θα διαθέσουν ένα εργαλείο βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων για τα θρεπτικά συστατικά (FaST). Πρόκειται για ένα ψηφιακό εργαλείο που θα έχει εφαρμογή σε έξυπνα τηλέφωνα, ταμπλέτες και υπολογιστές.

Το FaST θα συνδυάζει δεδομένα και μη αυτόματη εισαγωγή στοιχείων από τους γεωργούς με σκοπό την παροχή εξατομικευμένων συστάσεων για τη λίπανση των καλλιεργειών στο πλαίσιο ενός σχεδίου διαχείρισης θρεπτικών συστατικών. Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο της στήριξης της αγροτικής ανάπτυξης θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται ενισχύσεις για τη διαχείριση της γης, επενδύσεις, η ανάπτυξη γνώσεων, η καινοτομία και η συνεργασία όσον αφορά την ορθολογική χρήση των θρεπτικών συστατικών.

Γνώση, έρευνα και καινοτομία

Η Επιτροπή στηρίζει την έρευνα και την καινοτομία στη γεωργία και στη δασοκομία, με τομείς εστίασης που περιλαμβάνουν τη βιώσιμη πρωτογενή παραγωγή και τα ύδατα, τα θρεπτικά συστατικά και τα απόβλητα.

Το σύστημα παροχής συμβουλών σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις· επιτρέπει την ανταλλαγή γνώσεων γύρω από τις νέες εξελίξεις και την παροχή συμβουλών στους γεωργούς σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές για τη χρήση των θρεπτικών συστατικών.

Νομική βάση

Η πολλαπλή συμμόρφωση διέπεται από κανόνες σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής, όπως ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1306/2013, στον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 809/2014 και στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 640/2014.

Οι κανόνες για τις πράσινες άμεσες ενισχύσεις ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1307/2013, στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 639/2014 και στον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 641/2014.

Η στήριξη της ΕΕ για την αγροτική ανάπτυξη προέρχεται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1305/2013.