Len

Produkcja lnu w UE

Len albo siemię lniane jest rośliną, którą w Unii Europejskiej uprawia się w celu pozyskania jej włókien i nasion. Produkcja lnu to zrównoważone źródło surowców dla różnych gałęzi przemysłu, takich jak przemysł włókienniczy, spożywczy i inne sektory biogospodarki. Uprawa lnu w UE koncentruje się głównie w Europie Zachodniej i Północnej, a największymi producentami są Francja, Belgia i Holandia.

W ciągu ostatnich dziesięciu lat obszar pod uprawy lnu w UE znacznie się zwiększył, głównie ze względu na warunki rynkowe. W latach 2014–2024 całkowita powierzchnia upraw lnu włóknistego w UE wzrosła ponad dwukrotnie, z 80 tys. hektarów do 182 tys. hektarów.

Uprawa lnu i przetwarzanie włókien

Uprawa

Len wysiewa się zazwyczaj wczesną wiosną, w marcu i kwietniu. Len rośnie stosunkowo szybko, jego okres wegetacji w UE wynosi około 100 dni, w zależności od szerokości geograficznej. Roślina osiąga około metra wysokości. Po krótkim okresie kwitnienia przychodzi czas na zbiory. Len jest wyrywany, a nie cięty. Taka technika najlepiej chroni włókna w dolnej części rośliny, potrzebne do produkcji wyrobów tekstylnych.

Roszenie lnu

Po wyrwaniu rośliny układa się w pokosy, czyli regularne rzędy. Przez kilka tygodni będą się naturalnie rozkładać i będą regularnie odwracane. Proces ten nazywany jest roszeniem i ma na celu rozpuszczenie pektyny, która trzyma razem włókna i zdrewniałą część łodygi.

Trzepanie lnu

Etap roszenia pozwala oddzielić długie włókno od łodyg. Łodygi, wcześniej poddane roszeniu, są poddawane dalszej obróbce. Przychodzi czas trzepania lnu. Paździerze, czyli zdrewniałe części łodygi, są mechanicznie rozbijane, co umożliwia ekstrakcję włókna. W trakcie tego procesu oddziela się od siebie wszystkie części roślin (włókna długie i krótkie, nasiona, paździerze, płatki, pył) i pakuje do dalszej obróbki.

Zastosowania lnu

Len i jego produkty wykorzystuje się w różnych gałęziach przemysłu i biogospodarki.

Uprawa lnu we Wspólnej Polityce Rolnej

W ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) rolnicy uprawiający len są uprawnieni do płatności bezpośrednich. Kraje UE mogą przyznać rolnikom dodatkowe wsparcie, w ramach ekoschematów na uprawę lnu lub w formie wsparcia dochodów związanego z produkcją. W okresie programowania 2023–2027 takie wsparcie związane z produkcją oferuje swoim plantatorom lnu Polska.

Kraje UE muszą udostępniać Komisji dane rynkowe dotyczące cen produktów i produkcji lnu. Komisja wykorzystuje te informacje do celów monitorowania, analizy i zarządzania rynkiem.

W przypadku zakłóceń na rynku Komisja może wprowadzić dopłaty do prywatnego przechowywania włókna lnianego, aby ustabilizować rynki i zapewnić odpowiedni poziom życia ludności wiejskiej (art. 17 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013).

Len a zrównoważone rolnictwo

• Środowisko: uprawa lnu sprzyja ekologicznym praktykom rolnym. Len ma małe wymagania, jeśli chodzi o nawóz, karmi się deszczem i należy go uprawiać w płodozmianie w odstępach co 6–7 lat. Uprawa lnu pozytywnie wpływa na strukturę gleby ze względu na jego system korzeniowy i to, że nie wyjaławia gleby. Słabiej też oddziałuje na różnorodność biologiczną niż inne popularne rośliny uprawne.
• Społeczeństwo: produkcja i podstawowa obróbka lnu generują miejsca pracy na obszarach wiejskich. Co prawda przędzenie i tkanie odbywa się przede wszystkim w państwach trzecich, ale zdolności przetwórcze w UE się zwiększają, przez co rosną możliwości zatrudnienia na obszarach wiejskich.
• Gospodarka: uprawa lnu przyczynia się do zapewnienia rolnikom godziwego dochodu i przynosi cenne zasoby biogospodarce.