Programma’s voor de periode na 2023
Plattelandsontwikkeling
Met de inwerkingtreding van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) 2023-27 zijn acties voor plattelandsontwikkeling nu opgenomen in het kader van de nationale strategische GLB-plannen vanaf 2023. Een aantal programma’s voor plattelandsontwikkeling waarvoor tijdens de periode 2014-2022 van het GLB contracten zijn gesloten, loopt echter tot 2025.
Meer informatie
Programma's voor plattelandsontwikkeling per land
Sectorale interventies
Verordening (EU) 2021/2117 bevat overgangsregels die na 31 december 2022 van toepassing zijn.
Wat de steunregeling voor groenten en fruit betreft, konden producentenorganisaties uiterlijk op 15 september 2022 besluiten om:
- hun goedgekeurde operationele programma’s wijzigen om te voldoen aan de vereisten van Verordening (EU) 2021/2115 (verordening strategische GLB-plannen);
- hun operationele programma’s te vervangen door nieuwe operationele programma’s die zijn goedgekeurd uit hoofde van Verordening (EU) 2021/2115; of,
- hun operationele programma’s te blijven uitvoeren onder de voorwaarden die van toepassing zijn op grond van Verordening (EU) nr. 1308/2013, mogelijk tot 2025.
Wat de wijnsector betreft, blijft Verordening (EU) nr. 1308/2013 van toepassing op de twee volgende situaties, wat betreft:
- uitgaven en betalingen voor concrete acties die vóór 16 oktober 2023 zijn uitgevoerd; of,
- uitgaven en betalingen voor de herstructurering en omschakeling van wijngaarden en voor investeringsmaatregelen vóór 16 oktober 2025, onder bepaalde voorwaarden.
Meer informatie
Een soepele overgang
Bij de overgangsverordening 2021-2022 zijn bepaalde meerjarige verbintenissen, regelingen en programma’s ingekort om een soepele overgang naar de nieuwe GLB-wetgeving mogelijk te maken.
Meerjarige verbintenissen in programma's voor plattelandsontwikkeling
De looptijd van nieuwe meerjarige verbintenissen met betrekking tot agromilieuklimaat, biologische landbouw en dierenwelzijn moest in de regel worden beperkt tot maximaal drie jaar. Vanaf 2022 zou de verlenging van bestaande vastleggingen worden beperkt tot één jaar. Een afwijking van deze regel was mogelijk op basis van de aard van de verbintenissen, de milieu- en klimaatdoelstellingen en de nagestreefde dierenwelzijnsvoordelen.
Steunregelingen en operationele programma's
Verordening (EU) nr. 1308/2013 (tot vaststelling van voorschriften voor de gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten) omvat steunregelingen en operationele programma’s ter ondersteuning van bepaalde sectoren. Bij overgangsverordening (EU) 2020/2220 zijn regels vastgesteld met betrekking tot de looptijd van steunregelingen en operationele programma’s die in 2021 en 2022 moesten worden verlengd, teneinde de soepele integratie ervan in het GLB 2023-27 te waarborgen.
- Wat de steunregeling in de sector olijfolie en tafelolijven betreft, werd het werkprogramma voor de periode van 1 april 2018 tot en met 31 maart 2021 gevolgd door nieuwe werkprogramma’s voor de periode van 1 april 2021 tot en met 31 december 2022.
- Bestaande operationele programma’s in de sector groenten en fruit die hun maximale looptijd van vijf jaar niet hadden bereikt, moesten slechts worden verlengd tot en met 31 december 2022, op voorwaarde dat de verlengingen ervan na 29 december 2020 werden goedgekeurd. Nieuwe operationele programma’s in de sector groenten en fruit die na 29 december 2020 zijn goedgekeurd, hebben een looptijd van maximaal drie jaar.
- De bestaande nationale programma’s voor de bijenteeltsector die zijn opgesteld voor de periode van 1 augustus 2019 tot en met 31 juli 2022, zijn verlengd tot en met 31 december 2022.
- De steunregeling in de hopsector voor Duitsland werd verlengd tot en met 31 december 2022.
- De nationale steunprogramma’s voor wijn die liepen van 1 augustus 2019 tot en met 31 juli 2022, werden verlengd tot en met 31 december 2022.
GLB-regels voor 2021-2022
Op 1 juni 2018 heeft de Europese Commissie wetgevingsvoorstellen ingediend over het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) voor de periode 2021-2027. In juni 2021 werd, na uitgebreide onderhandelingen tussen het Europees Parlement, de Raad van de EU en de Commissie, overeenstemming bereikt over het nieuwe GLB. Onder voorbehoud van de formele goedkeuring van de nodige wetgeving door het Europees Parlement en de Raad in het najaar van 2021, is het nieuwe GLB op 1 januari 2023 in werking getreden.
Om verdere betalingen aan landbouwers en andere GLB-begunstigden mogelijk te maken, is een overgangsverordening ingevoerd voor de jaren 2021 en 2022. In deze jaren werd financiering getrokken uit de begrotingstoewijzing van het GLB voor 2021-2027, aangevuld met 8 miljard EUR uit het herstelinstrument NextGenerationEU (EURI) dat is toegewezen aan het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo).
De overgangsverordening verlengt de meeste GLB-regels die in de periode 2014-2020 van kracht waren, maar bevat ook nieuwe elementen om een grotere bijdrage te leveren aan de Europese Green Deal en een soepele overgang naar het toekomstige kader van de strategische GLB-plannen te waarborgen.
Het doel van de overgangsperiode was de EU-landen voldoende tijd te geven om, met de hulp van de Commissie, hun respectieve strategische GLB-plannen op te stellen en voor te bereiden op de uitvoering ervan.
Gerelateerde informatie
Belangrijkste beleidsdoelstellingen van het GLB 2023-2027
Sterk en duurzaam herstel
De overgangsverordening 2021-2022 richtte de extra middelen van het EURI op de financiering van een veerkrachtig, duurzaam en digitaal economisch herstel, in overeenstemming met de doelstellingen van de Europese Green Deal.
Klimaat en milieu ten goede komen
De EU-landen moesten in hun bestaande plattelandsontwikkelingsprogramma’s ten minste het huidige niveau van milieu- en klimaatambitie handhaven en ervoor zorgen dat hetzelfde aandeel EURI-middelen wordt toegepast op maatregelen die bijzonder gunstig zijn voor het milieu en het klimaat (“non-regressiebeginsel”). In totaal moest ten minste 37 % van de EURI-middelen worden besteed aan maatregelen die het milieu en het klimaat ten goede komen, alsook aan dierenwelzijn en Leader.
Duurzame sociale en economische ontwikkeling
Ten minste 55 % van de EURI-middelen moest worden besteed aan maatregelen ter bevordering van de economische en sociale ontwikkeling in plattelandsgebieden. Met name investeringen in materiële activa, ontwikkeling van landbouwbedrijven en bedrijven, steun voor basisdiensten en dorpsvernieuwing in plattelandsgebieden, en samenwerking.
Extra flexibiliteit
Om de EU-landen in staat te stellen financiering toe te passen waar dat het hardst nodig is, bieden de overgangsregels enige flexibiliteit tussen het voldoen aan het "non-regressiebeginsel" en het verstrekken van 55% extra middelen om de economische en sociale ontwikkeling te bevorderen.
Tegengaan van inkomensvolatiliteit
Als reactie op de economische en milieurisico’s voor landbouwers als gevolg van de klimaatverandering en de toegenomen prijsvolatiliteit, werden de beperkingen op de toepassing van risicobeheersinstrumenten en staatssteunregels in de overgangsverordening 2021-22 versoepeld.
- Op grond van Verordening (EU) nr. 1305/2013 zouden de EU-landen in hun plattelandsontwikkelingsprogramma's een inkomensstabiliseringsinstrument kunnen opnemen om landbouwers te compenseren die hun gemiddelde jaarlijkse productie of inkomen met 30 % zien dalen. Om het gebruik van dit instrument verder te bevorderen, bood de overgangsverordening de EU-landen de mogelijkheid om de drempel voor compensatie te verlagen van 30 % naar 20 %.
- Staatssteunregels kunnen niet van toepassing zijn op nationale belastingmaatregelen wanneer de op landbouwers toegepaste heffingsgrondslag voor de inkomstenbelasting over een meerjarige periode wordt berekend. Door de EU-landen toe te staan de belastinggrondslag over een aantal jaren gelijk te trekken, beoogde de verordening de gevolgen van inkomensvolatiliteit te verzachten en landbouwers aan te moedigen in goede jaren te sparen om slechte jaren het hoofd te bieden.
Rechtsgrondslag
Verordening (EU) 2020/2220 tot vaststelling van een aantal overgangsbepalingen voor steun uit het Elfpo en het ELGF in de jaren 2021 en 2022.
