Προγράμματα που θα διαρκέσουν πέραν του 2023
Αγροτική ανάπτυξη
Με την έναρξη ισχύος της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) 2023-27, οι δράσεις αγροτικής ανάπτυξης περιλαμβάνονται πλέον στο πλαίσιο των εθνικών στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ από το 2023 και μετά. Ωστόσο, ορισμένα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης για τα οποία συνήφθη σύμβαση κατά την περίοδο 2014-22 της ΚΓΠ ισχύουν έως το 2025.
Περισσότερες πληροφορίες
Προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης ανά χώρα
Τομεακές παρεμβάσεις
Μεταβατικοί κανόνες που εφαρμόζονται πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2022 προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/2117.
Όσον αφορά το καθεστώς ενίσχυσης για τα οπωροκηπευτικά, οι οργανώσεις παραγωγών είχαν τη δυνατότητα να αποφασίσουν έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2022:
- να τροποποιήσουν τα εγκεκριμένα επιχειρησιακά τους προγράμματα ώστε να πληρούν τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 (κανονισμός για τα στρατηγικά σχέδια για την ΚΓΠ)·
- να αντικαταστήσουν τα επιχειρησιακά τους προγράμματα με νέα επιχειρησιακά προγράμματα που εγκρίνονται δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115· ή
- να συνεχίσουν να εφαρμόζουν τα επιχειρησιακά τους προγράμματα υπό τους όρους που ισχύουν δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, ενδεχομένως έως το 2025.
Όσον αφορά τον αμπελοοινικό τομέα, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις δύο ακόλουθες περιπτώσεις, όσον αφορά:
- δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν και πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν για πράξεις που εκτελέστηκαν πριν από τις 16 Οκτωβρίου 2023· ή
- δαπάνες και πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν για την αναδιάρθρωση και τη μετατροπή αμπελώνων και για επενδυτικά μέτρα πριν από τις 16 Οκτωβρίου 2025, υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Περισσότερες πληροφορίες
Ομαλή μετάβαση
Ο μεταβατικός κανονισμός 2021-22 συντόμευσε ορισμένες πολυετείς δεσμεύσεις, καθεστώτα και προγράμματα, ώστε να καταστεί δυνατή η ομαλή μετάβαση στη νέα νομοθεσία για την ΚΓΠ.
Πολυετείς δεσμεύσεις στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης
Η διάρκεια των νέων πολυετών δεσμεύσεων σε σχέση με τη γεωργία, το περιβάλλον και το κλίμα, τη βιολογική γεωργία και την καλή διαβίωση των ζώων έπρεπε να περιοριστεί, κατά γενικό κανόνα, σε μέγιστη περίοδο τριών ετών. Από το 2022, η παράταση των υφιστάμενων δεσμεύσεων επρόκειτο να περιοριστεί σε ένα έτος. Παρέκκλιση από τον κανόνα αυτό ήταν δυνατή με βάση τη φύση των δεσμεύσεων, καθώς και τους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους και τα επιδιωκόμενα οφέλη για την καλή διαβίωση των ζώων.
Καθεστώτα ενισχύσεων και επιχειρησιακά προγράμματα
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 (σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών) περιλαμβάνει καθεστώτα ενισχύσεων και επιχειρησιακά προγράμματα για τη στήριξη ορισμένων τομέων. Ο μεταβατικός κανονισμός (ΕΕ) 2020/2220 θεσπίζει κανόνες σχετικά με τη διάρκεια των καθεστώτων ενίσχυσης και των επιχειρησιακών προγραμμάτων που επρόκειτο να ανανεωθούν το 2021 και το 2022, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή ενσωμάτωσή τους στην ΚΓΠ 2023-27.
- Όσον αφορά το καθεστώς ενισχύσεων στον τομέα του ελαιολάδου και των επιτραπέζιων ελιών, το πρόγραμμα εργασίας που καταρτίστηκε για την περίοδο από την 1η Απριλίου 2018 έως τις 31 Μαρτίου 2021 ακολουθήθηκε από νέα προγράμματα εργασίας από την 1η Απριλίου 2021 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.
- Τα υφιστάμενα επιχειρησιακά προγράμματα στον τομέα των οπωροκηπευτικών που δεν είχαν συμπληρώσει τη μέγιστη διάρκεια των πέντε ετών επρόκειτο να παραταθούν μόνο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022, υπό την προϋπόθεση ότι οι παρατάσεις τους θα εγκρίνονταν μετά τις 29 Δεκεμβρίου 2020. Τα νέα επιχειρησιακά προγράμματα στον τομέα των οπωροκηπευτικών που εγκρίθηκαν μετά τις 29 Δεκεμβρίου 2020 έχουν μέγιστη διάρκεια τριών ετών.
- Τα υφιστάμενα εθνικά προγράμματα για τον τομέα της μελισσοκομίας που καταρτίστηκαν για την περίοδο από την 1η Αυγούστου 2019 έως τις 31 Ιουλίου 2022 παρατάθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.
- Το καθεστώς ενισχύσεων στον τομέα του λυκίσκου για τη Γερμανία παρατάθηκε έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.
- Τα εθνικά προγράμματα στήριξης του αμπελοοινικού τομέα από την 1η Αυγούστου 2019 έως τις 31 Ιουλίου 2022 παρατάθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.
Κανόνες της ΚΓΠ για την περίοδο 2021-22
Την 1η Ιουνίου 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις σχετικά με την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) για την περίοδο 2021-27. Τον Ιούνιο του 2021, μετά από εκτεταμένες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της ΕΕ και της Επιτροπής, επιτεύχθηκε συμφωνία σχετικά με τη νέα ΚΓΠ. Με την επιφύλαξη της επίσημης έγκρισης της αναγκαίας νομοθεσίας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο το φθινόπωρο του 2021, η νέα ΚΓΠ τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2023.
Προκειμένου να καταστεί δυνατή η συνέχιση των ενισχύσεων προς τους γεωργούς και άλλους δικαιούχους της ΚΓΠ, θεσπίστηκε μεταβατικός κανονισμός για τα έτη 2021 και 2022. Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, αντλήθηκε χρηματοδότηση από τα κονδύλια του προϋπολογισμού της ΚΓΠ για την περίοδο 2021-27, η οποία ενισχύθηκε με επιπλέον 8 δισ. ευρώ από το μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU (EURI) που διατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ).
Ο μεταβατικός κανονισμός επέκτεινε τους περισσότερους από τους κανόνες της ΚΓΠ που ίσχυαν κατά την περίοδο 2014-2020, συμπεριλαμβάνοντας παράλληλα νέα στοιχεία για την ισχυρότερη συμβολή στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τη διασφάλιση της ομαλής μετάβασης στο μελλοντικό πλαίσιο των στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ.
Στόχος της μεταβατικής περιόδου ήταν να δοθεί στις χώρες της ΕΕ επαρκής χρόνος για να σχεδιάσουν και να προετοιμαστούν για την εφαρμογή των αντίστοιχων στρατηγικών τους σχεδίων για την ΚΓΠ, με τη βοήθεια της Επιτροπής.
Σχετικές πληροφορίες
Ισχυρή και βιώσιμη ανάκαμψη
Ο μεταβατικός κανονισμός 2021-22 διοχέτευσε τους πρόσθετους πόρους του EURI στη χρηματοδότηση μιας ανθεκτικής, βιώσιμης και ψηφιακής οικονομικής ανάκαμψης, σύμφωνα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
Επωφελούμενοι από το κλίμα και το περιβάλλον
Οι χώρες της ΕΕ έπρεπε τουλάχιστον να διατηρήσουν το τρέχον επίπεδο περιβαλλοντικής και κλιματικής φιλοδοξίας στα υφιστάμενα προγράμματά τους αγροτικής ανάπτυξης και να διασφαλίσουν ότι το ίδιο μερίδιο των πόρων του EURI εφαρμόζεται σε μέτρα που είναι ιδιαίτερα επωφελή για το περιβάλλον και το κλίμα («αρχή της μη υποβάθμισης»). Συνολικά, τουλάχιστον το 37 % των πόρων του EURI επρόκειτο να διατεθεί σε μέτρα που ωφελούν το περιβάλλον και το κλίμα, καθώς και στην καλή διαβίωση των ζώων και στο LEADER.
Βιώσιμη κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη
Τουλάχιστον το 55 % των πόρων του EURI επρόκειτο να διατεθεί σε μέτρα που προωθούν την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη στις αγροτικές περιοχές. Συγκεκριμένα, επενδύσεις σε υλικά περιουσιακά στοιχεία, ανάπτυξη γεωργικών εκμεταλλεύσεων και επιχειρήσεων, στήριξη για βασικές υπηρεσίες και ανάπλαση χωριών σε αγροτικές περιοχές και συνεργασία.
Πρόσθετη ευελιξία
Προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στις χώρες της ΕΕ να χορηγούν χρηματοδότηση εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαία, οι μεταβατικοί κανόνες επιτρέπουν κάποια ευελιξία μεταξύ της τήρησης της «αρχής της μη οπισθοδρόμησης» και της παροχής του 55 % των πρόσθετων πόρων για την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.
Αντιμετώπιση της μεταβλητότητας του εισοδήματος
Ως απάντηση στους οικονομικούς και περιβαλλοντικούς κινδύνους που συνεπάγεται για τους γεωργούς η κλιματική αλλαγή και η αυξημένη αστάθεια των τιμών, ο μεταβατικός κανονισμός 2021-22 χαλάρωσε τους περιορισμούς στην εφαρμογή των μέσων διαχείρισης κινδύνου και των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις.
- Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1305/2013, οι χώρες της ΕΕ θα μπορούσαν να ενσωματώσουν ένα εργαλείο σταθεροποίησης εισοδήματος στα προγράμματά τους αγροτικής ανάπτυξης για την αποζημίωση των γεωργών που υφίστανται μείωση κατά 30 % της μέσης ετήσιας παραγωγής ή του εισοδήματός τους. Προκειμένου να προωθηθεί περαιτέρω η χρήση αυτού του εργαλείου, ο μεταβατικός κανονισμός παρείχε στις χώρες της ΕΕ τη δυνατότητα να μειώσουν το κατώτατο όριο αποζημίωσης από 30 % σε 20 %.
- Οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις δεν θα μπορούσαν να εφαρμόζονται σε εθνικά φορολογικά μέτρα στα οποία η βάση φορολογίας εισοδήματος που εφαρμόζεται στους γεωργούς υπολογίζεται σε πολυετή περίοδο. Επιτρέποντας στις χώρες της ΕΕ να εξομαλύνουν τη φορολογική βάση επί σειρά ετών, ο κανονισμός αποσκοπούσε στην άμβλυνση των επιπτώσεων της αστάθειας του εισοδήματος και στην ενθάρρυνση των γεωργών να αποταμιεύουν σε καλές χρονιές για να αντιμετωπίσουν τις κακές χρονιές.
Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΕ) 2020/2220 σχετικά με τη θέσπιση ορισμένων μεταβατικών διατάξεων για τη στήριξη από το ΕΓΤΑΑ και το ΕΓΤΕ κατά τα έτη 2021 και 2022.
