Δράσεις της ΕΕ για την αντιμετώπιση των ανησυχιών των γεωργών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άκουσε προσεκτικά τις ανησυχίες που εξέφρασαν οι γεωργοί και κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες ώστε να υλοποιήσει ταχείες και συγκεκριμένες δράσεις με στόχο την αντιμετώπιση των ζητημάτων που τέθηκαν.

Η απλούστευση των ευρωπαϊκών πολιτικών για τη γεωργία αποτελεί διαρκή προτεραιότητα, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο. Το μοντέλο υλοποίησης της τρέχουσας κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ), το οποίο βασίζεται στα στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ που έχουν σχεδιαστεί και εφαρμοστεί σε εθνικό επίπεδο, αποτελεί ήδη ένα βήμα προόδου όσον αφορά την απλούστευση και την αυξημένη επικουρικότητα σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.

Δέσμη μέτρων του 2025 για την απλούστευση και την ανταγωνιστικότητα της ΚΓΠ

Σύμφωνα με τη στρατηγική προτεραιότητα που ορίζεται στην Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας, η Επιτροπή προτείνει δέσμη 25 τροποποιήσεων της νομοθεσίας για την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) με σκοπό:

• την απλούστευση της εφαρμογής της ΚΓΠ,
• την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των γεωργών, και
• τη βελτίωση της ανθεκτικότητάς τους σε καταστάσεις κρίσης.

Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης το όραμά της για τη γεωργία και τα τρόφιμα τον Φεβρουάριο του 2025, το οποίο περιγράφει βασικούς τομείς για προσαρμογές του ισχύοντος γεωργικού νομοθετικού πλαισίου.

Βασικές προτεινόμενες μεταβολές

Οι προτάσεις βασίζονται σε εργαλεία της ΚΓΠ τα οποία θα μπορούσαν να βελτιωθούν ώστε να απελευθερωθούν οι ευκαιρίες στήριξης της ΚΓΠ για τους γεωργούς και τις διοικήσεις και περιλαμβάνουν:

• Αύξηση της ελκυστικότητας του απλουστευμένου καθεστώτος ενίσχυσης για τις μικρότερες γεωργικές εκμεταλλεύσεις μέσω της αύξησης του ετήσιου ορίου κατ’ αποκοπή ενίσχυσης για τους μικροκαλλιεργητές από 1 250 EUR ανά εκμετάλλευση σε 2 500 EUR, και την εξαίρεσή τους από τις απαιτήσεις αιρεσιμότητας, ενώ παράλληλα τους παρέχεται η δυνατότητα να συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε οικολογικά προγράμματα.
• Διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση και επενδυτική στήριξη, ιδίως για τους νέους και τους μικρότερους γεωργούς, μέσω της θέσπισης ενός νέου τύπου απλουστευμένης επενδυτικής στήριξης ύψους έως 50 000 EUR, που θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση επενδύσεων για την προσαρμογή των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στα νομικά πρότυπα, την απλούστευση των κανόνων και τη βελτίωση των όρων πρόσβασης σε χρηματοδοτικά μέσα, καθώς και την ενθάρρυνση της χρήσης απλουστευμένων επιλογών κόστους για τη μείωση του διοικητικού φόρτου των γεωργών.
• Καλύτερη αναγνώριση της βιολογικής γεωργίας, με βάση την αρχή ότι οι πλήρως πιστοποιημένες βιολογικές εκμεταλλεύσεις συμμορφώνονται με ισοδύναμες απαιτήσεις στο πλαίσιο της αιρεσιμότητας.
• Κίνητρα για τους γεωργούς για την προστασία των τυρφώνων και των υγροτόπων, όπως ορίζεται στην καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση 2 (ΚΓΠΚ 2).
• Μείωση του φόρτου των επιτόπιων ελέγχων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις με την εισαγωγή της αρχής «ένας επιτόπιος έλεγχος ετησίως».
• Ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ετοιμότητας των γεωργών της ΕΕ για την αντιμετώπιση κρίσεων μέσω της διεύρυνσης των δυνατοτήτων ευελιξίας στο πλαίσιο των εργαλείων διαχείρισης κινδύνων.
• Ενίσχυση της ικανότητας της ΚΓΠ να παρέχει στήριξη στους γεωργούς που πλήττονται από φυσικές καταστροφές ή ασθένειες των ζώων με τη θέσπιση ενισχύσεων για την αντιμετώπιση κρίσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν γρήγορα για την αντιμετώπιση κρίσεων.
• Απελευθέρωση των οφελών της ψηφιοποίησης με την τόνωση της αρχής «μόνον άπαξ» για την παροχή δεδομένων στις διοικήσεις και της αρχής της «υπηρεσίας μίας στάσης» στην υποβολή δεδομένων από τους γεωργούς.
• Αυξημένη ευελιξία και επικουρικότητα ώστε οι χώρες της ΕΕ να προσαρμόζουν τη στήριξη της ΚΓΠ στις μεταβαλλόμενες συνθήκες περιορίζοντας την εκ των προτέρων έγκριση των αλλαγών στα στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ μόνο σε περιπτώσεις στρατηγικών τροποποιήσεων.
• Μεγαλύτερη ευελιξία για τα κράτη μέλη όσον αφορά την προσαρμογή των στρατηγικών τους σχεδίων για την ΚΓΠ, με την προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής να απαιτείται μόνο για στρατηγικές τροποποιήσεις.

Αναμενόμενη εξοικονόμηση πόρων

Αυτό αποτελεί μέρος ευρύτερης διαδικασίας και βασίζεται στα μέτρα απλούστευσης που θεσπίστηκαν το 2024.

Οι χώρες της ΕΕ διαδραματίζουν καίριο ρόλο ώστε ο διοικητικός φόρτος να διατηρείται σε περιορισμένο και αναλογικό επίπεδο για τους γεωργούς. Κάθε προσπάθεια απλούστευσης, για να είναι επιτυχής, πρέπει να πραγματοποιείται σε στενή συνεργασία με την Επιτροπή, τις εθνικές διοικήσεις και τους ίδιους τους γεωργούς.

Περισσότερες πληροφορίες 

• Δέσμη μέτρων απλούστευσης της κοινής γεωργικής πολιτικής (PDF)
• Δέσμη μέτρων απλούστευσης της κοινής γεωργικής πολιτικής (PDF)
• Χάρτης πορείας για την απλούστευση του νομικού πλαισίου της ΚΓΠ με σκοπό τη μείωση του φόρτου για τους γεωργούς και τις εθνικές διοικήσεις (PDF)
• Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει τη δέσμη μέτρων απλούστευσης της κοινής γεωργικής πολιτικής (PDF)
• Μελέτη σχετικά με την απλούστευση και τον διοικητικό φόρτο για τους γεωργούς και άλλους δικαιούχους στο πλαίσιο της ΚΓΠ

Οι προτάσεις αυτές είχαν ως στόχο τα εξής:

• μείωση του φόρτου που σχετίζεται με τους ελέγχους για τους γεωργούς της ΕΕ, με μείωση κατά τουλάχιστον 50 % του αριθμού των επιτόπιων επισκέψεων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις από τις εθνικές διοικήσεις και για εκμεταλλεύσεις κάτω των 10 εκταρίων, την εξαίρεση από τους ελέγχους και τις κυρώσεις που σχετίζονται με τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις αιρεσιμότητας
• στην παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας σε αυτούς, για τη συμμόρφωσή τους με ορισμένες περιβαλλοντικές προϋποθέσεις.

Οι αλλαγές στους ισχύοντες κανόνες της ΚΓΠ έχουν ως αποτέλεσμα:

• τη μεγαλύτερη ευελιξία για τους γεωργούς και τις εθνικές διοικήσεις
• απαιτήσεις περισσότερο συμβατές με τις πραγματικές συνθήκες της γεωργίας.

Τα μέτρα απλούστευσης σταθμίζονται προσεκτικά και στοχεύουν στη διατήρηση υψηλού επιπέδου φιλοδοξίας για το περιβάλλον και το κλίμα στην τρέχουσα ΚΓΠ. 

Οι προτάσεις αυτές ψηφίστηκαν στις 24 Απριλίου 2024 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και τέθηκαν σε ισχύ στις 25 Μαΐου του 2024, ύστερα από την τελική έγκρισή τους από το Συμβούλιο. Θα ισχύσουν αναδρομικά για τους γεωργούς της ΕΕ ώστε να καλυφθεί το έτος 2024. Η Επιτροπή προέβη σε απολογισμό της προόδου όσον αφορά την εφαρμογή της δέσμης μέτρων απλούστευσης. Περιέγραψε τις βασικές προκλήσεις, τη διαδικασία, τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων που τροφοδότησαν τη δέσμη και τις διάφορες επιλογές που εξετάστηκαν.

Η Επιτροπή ανέλαβε επίσης και άλλες βραχυπρόθεσμες δράσεις:

• Την αλλαγή της απαίτησης για διατήρηση των μόνιμων βοσκοτόπων (ΚΓΠΚ 1) για την αντιμετώπιση περιπτώσεων διαρθρωτικών αλλαγών στη γεωργία, ιδίως όταν οι γεωργοί δεν έχουν πλέον ζωικό κεφάλαιο.
• Την αποσαφήνιση της χρήσης της έννοιας της ανωτέρας βίας και των εξαιρετικών περιστάσεων προκειμένου να βελτιωθεί η βεβαιότητα ότι η στήριξη της ΚΓΠ για τους γεωργούς επηρεάζεται από ατυχή συμβάντα που εκφεύγουν του ελέγχου τους, όπως μια σοβαρή ξηρασία ή πλημμύρες.
• Την αύξηση του αριθμού των τροποποιήσεων που επιτρέπονται κάθε χρόνο για τα στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ, ώστε οι χώρες της ΕΕ να μπορούν να προσαρμόζουν συχνότερα τα μέτρα στήριξής τους στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Απλουστεύεται επίσης η διαδικασία έγκρισης των τροποποιήσεων των στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ.

Βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες δράσεις

Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διάφορες δράσεις:

• Δημιουργία του παρατηρητηρίου της αγροδιατροφικής αλυσίδας της ΕΕ (AFCO) για την αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά τις τιμές, τη διάρθρωση του κόστους και την κατανομή των περιθωρίων και της προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα εφοδιασμού.
• Υποβολή έκθεσης σχετικά με την εφαρμογή της Οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (ΑΘΕΠ) στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων.
• Υποβολή πρότασης με στόχο να επέλθουν στοχευμένες αλλαγές στον Κανονισμό για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ) για την περαιτέρω διόρθωση των ανισορροπιών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Αναμένονται νέοι κανόνες για τις συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ γεωργών και αγοραστών και ενίσχυση των οργανώσεων παραγωγών, ώστε να μπορούν οι γεωργοί να συνεργάζονται και να ενεργούν συλλογικά με αποτελεσματικότερο τρόπο.
• Θέσπιση νέων κανόνων για τη διασυνοριακή επιβολή για την καταπολέμηση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, ώστε να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών επιβολής του νόμου, ιδίως μέσω της βελτίωσης της ανταλλαγής πληροφοριών και της είσπραξης κυρώσεων.
• Αναθεώρηση της υφιστάμενης πολιτικής για να αξιολογηθεί κατά πόσον απαιτούνται περισσότερες νομοθετικές προτάσεις. Η Επιτροπή θα υποβάλει το 2025 διεξοδική αξιολόγηση της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, η οποία ισχύει από το 2021.