Nowy rozdział w historii WPR

Komisja Europejska opublikowała dziś wniosek dotyczący prostszej, bardziej ukierunkowanej i zorientowanej na przyszłość wspólnej polityki rolnej (WPR) na okres po 2027 r.

WPR po 2027 r. utrzyma swój zestaw narzędzi w niezmienionej postaci, zapewniając stabilność i przewidywalność. Wyodrębniony budżet w wysokości co najmniej 300 mld euro na wsparcie dochodów i wsparcie kryzysowe pozwoli utrzymać wsparcie dla rolników w UE na tym samym poziomie co w ramach obecnej WPR. Wsparcie dochodów w ramach nowej WPR zdefiniowano szerzej niż poprzednio. Obecnie obejmuje ono wszystkie płatności, które wspierają dochód lub strategie biznesowe rolników, w tym obszarowe wsparcie dochodów, działania rolno-środowiskowe i inwestycje w gospodarstwach, takie jak ich modernizacja, dywersyfikacja lub stosowanie nowych praktyk i technologii.

Pozostałe instrumenty WPR – takie jak projekty na obszarach wiejskich w ramach LEADER – będą finansowane z części planów partnerstwa krajowego i regionalnego o wartości 865 mld euro. Ponadto nowy Fundusz Konkurencyjności dostarczy dodatkowe fundusze na badania naukowe i innowacje w sektorze rolnym. 

Ustanowiono również obszerniejszą sieć bezpieczeństwa opartą na jedności, aby w razie wystąpienia zakłóceń na rynku wspierać rolników z puli środków opiewającej na 6,3 mld euro w ciągu siedmiu lat. Kwota ta oznacza podwojenie rezerwy kryzysowej dostępnej w ramach obecnej WPR. 

Propozycje dotyczące następnej WPR zapewnią rolnikom godziwe dochody, konsumentom bezpieczną i przystępną cenowo żywność, a także odpowiedni poziom ochrony środowiska. Aby nadążyć za zmieniającym się światem i sprostać nowym wyzwaniom, WPR oferuje zrównoważony zestaw zachęt i inwestycji oraz przewiduje określone obowiązki, zapewniając skuteczność oraz większą elastyczność dla państw członkowskich w zakresie uwzględniania różnorodności unijnego sektora rolnego i obszarów wiejskich.

Skuteczniejszy budżet UE dla rolnictwa i obszarów wiejskich

Zgodnie z wnioskami dotyczącymi przyszłego budżetu UE WPR po 2027 r. będzie wykorzystywała prostszy i bardziej elastyczny system realizacji i połączy dwa fundusze z obecnych dwóch filarów. Struktura ta usprawni planowanie strategiczne w celu zaspokajania lokalnych potrzeb i rozwiązywania wyzwań poszczególnych sektorów. Umożliwi to również administracjom krajowym łatwiejsze zarządzanie. Dzięki temu realizacja polityki będzie skuteczniejsza i lepiej skoordynowana z innymi programami finansowania w ramach planów partnerstwa krajowego i regionalnego. 

Na przykład młodzi rolnicy otrzymają wsparcie w ramach WPR, ale skorzystają również z reform i instrumentów, które państwa członkowskie będą musiały zaoferować w celu zwiększenia atrakcyjności życia na obszarach wiejskich, zapewnienia lepszej łączności, świadczenia podstawowych usług i opieki nad dziećmi, a także umiejętności i edukacji oraz wiele innych. 

Bardziej ukierunkowane wsparcie dla rolników

W przypadku rolników gwarantowana płatność obszarowa będzie ukierunkowana na rolników, którzy rzeczywiście prowadzą uprawy. Wsparcie, w pełni finansowane przez UE, będzie skierowane do tych, którzy najbardziej go potrzebują, w tym do młodych rolników, małych i mieszanych gospodarstw rolnych oraz do podmiotów prowadzących działalność na obszarach z ograniczeniami naturalnymi. Wsparcie dla większych gospodarstw będzie zmniejszone i ograniczone do 100 tys. euro, aby zapewnić bardziej sprawiedliwy podział.

Jednocześnie narzędzia wsparcia dochodów w ramach drugiego filaru WPR będą nadal dostępne i uzyskają dofinansowanie. Wsparcie inwestycji w dalszym ciągu będzie miało ważną rolę, ponieważ pomoże rolnikom i innym beneficjentom w osiągnięciu celów gospodarczych, środowiskowych, w obszarze dobrostanu zwierząt i celów społecznych.

We wniosku kładzie się również silny nacisk na wspieranie młodych rolników i promowanie wymiany pokoleń. Zawiera on pakiet starterowy, którego celem będzie pomoc młodym rolnikom w rozpoczęciu działalności w tym sektorze. Wszystkie państwa członkowskie będą musiały również przyjąć strategie wymiany pokoleń dostosowane do swoich potrzeb krajowych. 

Bardziej elastyczna, nastawiona na wyniki polityka

Opierając się na reformie WPR z 2021 r. i z uwagi na to, że potrzebne są dalsze uproszczenia, państwa członkowskie przejmą większą odpowiedzialność za realizację celów polityki, skupią się na kluczowych priorytetach i dostosują działania, aby zmaksymalizować swój wkład w realizację celów Unii. Jednocześnie dzięki wspólnemu zestawowi celów i zasad Komisja zagwarantuje utrzymanie równych warunków działania w różnych krajach UE. Komisja wyda zalecenia krajowe dotyczące WPR, aby pomóc państwom członkowskim w przygotowaniu planów. 

Wspieranie działań w zakresie środowiska i klimatu oraz odporności gospodarstw rolnych

Głównym elementem tej nowej polityki są środki zachęty. Wprowadza się nowy model odpowiedzialnego prowadzenia gospodarstwa dla beneficjentów wsparcia dochodów. Zastępuje on obecną zasadę warunkowości poprzez zapewnienie bardziej zrównoważonego i elastycznego podejścia za pomocą mniej nakazowych, uniwersalnych środków. Praktyki te można dostosować do lokalnych warunków i systemów produkcji. Cele określone na szczeblu UE – takie jak zachowanie potencjału gleby, ochrona rzek przed zanieczyszczeniem lub ochrona terenów podmokłych i torfowisk – pozostają ambitne a państwa członkowskie określą najlepsze praktyki służące osiągnięciu tych celów. Odzwierciedla to podejście terytorialne zapowiedziane w ramach Wizji dla rolnictwa i żywności. 

We wniosku zachęca się również rolników do lepszego zarządzania ryzykiem i podejmowania środków zapobiegawczych na wypadek kryzysów, także za pośrednictwem współfinansowanych środków. Ubezpieczonym rolnikom będą na przykład udzielane bardziej korzystne płatności kryzysowe po klęskach żywiołowych. Nadal dostępne będą inwestycje mające na celu przywrócenie potencjału produkcyjnego po wystąpieniu klęski żywiołowej lub epidemii chorób zwierząt. 

Rynki rolne 

Oprócz przeglądu ram prawnych WPR dokonuje się także przeglądu innych przepisów w rozporządzeniu w sprawie wspólnej organizacji rynków rolnych, aby dostosować je do zmian w sektorze rolnym, w tym w zakresie:

• promocji zdrowego odżywiania i produktów lokalnych w ramach unijnych programów dla szkół, aby uczyć dzieci skąd się bierze żywność
• stworzenia nowego sektora roślin wysokobiałkowych w celu wzmocnienia łańcucha wartości na szczeblu regionalnym, krajowym i transnarodowym
• ochrony niektórych zasad dotyczących mięsa, aby utrzymać wysokie standardy produkcji w odniesieniu do naturalnego składu mięsa i produktów mięsnych oraz pomóc konsumentom w dokonywaniu świadomych wyborów
• wprowadzenia w przyszłości norm handlowych dotyczących roślin wysokobiałkowych, wołowiny, wieprzowiny, mięsa baraniego, koziego i sera, w tym w zakresie wskazania miejsca pochodzenia
• poprawy gotowości i dostępności dostaw produktów rolnych w sytuacjach nadzwyczajnych.

Kontekst

Sektory rolnictwa i produkcji żywności są podstawą europejskiego stylu życia. Dzięki nim 450 mln Europejczyków ma dostęp do bezpiecznej, wysokiej jakości żywności. Sektory te wspierają również społeczności wiejskie i odgrywają kluczową rolę w globalnym bezpieczeństwie żywnościowym. Unijna WPR, która powstała w 1962r., jest jedną z najbardziej najstarszych i najważniejszych strategii politycznych UE. Wspiera ona rolników i obszary wiejskie w każdym kraju UE, przyczyniając się do zapewnienia stabilnych dostaw przystępnej cenowo żywności i chroniąc źródła utrzymania rolników. WPR przyczynia się również do przeciwdziałania zmianie klimatu, ochrony przyrody i utrzymania społeczności wiejskich, ponieważ wspiera miejsca pracy w rolnictwie, przemyśle rolno-spożywczym i powiązanych sektorach. WPR jest finansowana i zarządzana na szczeblu UE w ramach wspólnej odpowiedzialności z państwami członkowskimi, czyli jest oparta na współpracy UE z rolnikami.

WPR po 2027 r. jest zgodna z przedstawioną przez Komisję wizją rozwoju sektorów rolnictwa i żywności i będzie kluczowym narzędziem jej realizacji. Strategia ta jest kolejnym krokiem w stronę przyszłości, w której rolnictwo i produkcja żywności mogą rozwijać się w całej Europe w pełnej różnorodności iw której rolnictwo jest atrakcyjne dla kolejnych pokoleń z uwagi na lepsze warunki życia i pracy na dynamicznie się rozwijających obszarach wiejskich. Wniosek pomoże promować bardziej konkurencyjne, zrównoważone, odporne, sprawiedliwe i przygotowane na wyzwania przyszłości unijne rolnictwo, a jednocześnie przyczyni się do realizacji szerszych celów środowiskowych, społecznych i gospodarczych UE.

Wniosek ustawodawczy zostanie teraz przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do przyjęcia. WPR po 2027 r. ma obowiązywać przez siedem lat, od 2028 r. do 2034 r.

WPR jest prawdziwie wspólną polityką solidarności i gwarantem europejskiego bezpieczeństwa żywnościowego. Polityka ta będzie nadal jednym z filarów budżetu UE. Będzie ona prostsza, bardziej ukierunkowana i skuteczna, a jednocześni zapewni naszym rolnikom niezbędne wsparcie. W naszych propozycjach w pełni wybrzmiewa to, że rolnicy odgrywają pierwszorzędną rolę w społeczeństwie – nie tylko produkując żywność, ale również dbając o ziemię, pielęgnując tradycję i wspierając rozwój społeczności wiejskich. Rolnicy potrzebują przewidywalności, a WPR ją zapewnia.

Christophe Hansen, komisarz do spraw rolnictwa i żywności