Het volgende hoofdstuk van het GLB

De Europese Commissie heeft haar voorstel voor een eenvoudiger, gerichter en toekomstgericht gemeenschappelijk landbouwbeleid voor de periode na 2027 gepubliceerd.

Het GLB zal na 2027 dezelfde instrumenten houden en daardoor stabiliteit en voorspelbaarheid bieden. Dankzij een afgeschermd budget van ten minste 300 miljard euro voor inkomenssteun en crisissteun blijft de steun aan EU-boeren op hetzelfde niveau als in het huidige GLB. In het nieuwe GLB wordt inkomenssteun ruimer gedefinieerd dan voorheen. Dit omvat nu alle betalingen ter ondersteuning van het inkomen of de businesscase van een boer. Het kan gaan om areaalgebonden inkomenssteun, agromilieuacties, en investeringen op het landbouwbedrijf, zoals modernisering, diversificatie of de toepassing van nieuwe praktijken en technologieën.

De overige GLB-instrumenten, zoals plattelandsprojecten via Leader, zullen worden gefinancierd uit onderdelen van de nationale en regionale partnerschapsplannen, ter waarde van 865 miljard euro. Daarnaast zal via het nieuwe Fonds voor concurrentievermogen aanvullende financiering voor onderzoek en innovatie in de landbouwsector beschikbaar zijn. 

Er wordt ook een groter collectief vangnet opgezet om boeren te ondersteunen in geval van marktverstoringen. Hiervoor is 6,3 miljard euro voor de periode van 7 jaar beschikbaar. Dit is een verdubbeling van de crisisreserve ten opzichte van het huidige GLB. 

De voorstellen voor het volgende GLB zullen zorgen voor een eerlijk inkomen voor boeren, veilig en betaalbaar voedsel voor consumenten en milieubescherming. Om gelijke tred te houden met de veranderende wereld en nieuwe uitdagingen aan te gaan, zal het beleid een evenwichtige mix van stimulansen, investeringen en verplichtingen bieden om doeltreffend te blijven. Ook krijgen de EU-landen meer flexibiliteit, zodat zij rekening kunnen houden met de diversiteit van de landbouwsector en plattelandsgebieden in de EU.

Een EU-begroting met een grotere impact voor landbouw en plattelandsgebieden

Overeenkomstig de voorstellen voor de nieuwe EU-begroting zal het GLB na 2027 gebruikmaken van een eenvoudiger en flexibeler uitvoeringssysteem. Daartoe worden de twee fondsen van de huidige twee pijlers samengevoegd. Deze opzet zal de strategische planning verbeteren, die tegemoetkomt aan lokale behoeften en sectorspecifieke uitdagingen. Het zal ook het beheer door de nationale overheden eenvoudiger maken. Dit zal leiden tot een doeltreffender beleid, dat verder wordt aangevuld met synergieën met andere financieringsprogramma’s in het kader van de nationale en regionale partnerschapsplannen. 

Zo zullen jonge boeren via het GLB worden ondersteund. Maar zij zullen ook baat hebben bij de hervormingen en instrumenten die de EU-landen zullen moeten optuigen om plattelandsgebieden aantrekkelijker te maken om er te wonen, te zorgen voor betere connectiviteit, essentiële diensten en kinderopvang, vaardigheden en onderwijs, en nog veel meer. 

Gerichtere steun voor boeren

De gegarandeerde areaalgebonden betalingen zullen gericht zijn op boeren die actief werkzaam zijn. De steun zal gaan naar degenen die er het meest behoefte aan hebben, dus naar jonge boeren, kleine en gemengde landbouwbedrijven en bedrijven die actief zijn in gebieden met natuurlijke beperkingen, die volledig door de EU worden gefinancierd. De steun voor grotere landbouwbedrijven wordt verlaagd en beperkt tot 100.000 euro zodat de steun eerlijker verdeeld wordt.

Tegelijkertijd zullen instrumenten voor inkomenssteun die voorheen onder de tweede pijler van het GLB vielen, beschikbaar blijven en worden gecofinancierd. Steun voor investeringen zal een belangrijke rol blijven spelen, zodat boeren en andere begunstigden kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen op het gebied van economie, milieu, dierenwelzijn en sociale zaken.

In het voorstel wordt ook sterk de nadruk gelegd op het ondersteunen van jonge boeren en het bevorderen van generatievernieuwing (bedrijfsopvolging door jonge boeren). Het omvat een starterspakket dat bedoeld is om jonge, startende boeren te helpen. Elk EU-land zou ook een strategie voor generatievernieuwing moeten opstellen die is afgestemd op zijn binnenlandse behoeften. 

Een flexibeler, resultaatgericht beleid

De EU-landen zullen meer verantwoordelijkheid en verantwoordingsplicht op zich nemen voor het verwezenlijken van de beleidsdoelstellingen, hun steun toespitsen op de belangrijkste prioriteiten en hun acties afstemmen op een zo groot mogelijke bijdrage aan de doelstellingen van de Unie. Daarbij zullen zij voortbouwen op de hervorming van het GLB van 2021 en de noodzaak van verdere vereenvoudiging. Tegelijkertijd zal de Europese Commissie er door middel van een gemeenschappelijke reeks doelstellingen en regels voor zorgen dat het speelveld tussen de EU-landen gelijk blijft. Zij zal alle EU-landen specifieke GLB-aanbevelingen doen voor het opstellen van hun plannen. 

Ondersteuning van milieu- en klimaatactie en veerkracht van landbouwbedrijven

Stimulansen vormen de kern van dit nieuwe beleid. Er wordt een nieuw rentmeesterschap van landbouwbedrijven ingevoerd voor degenen doe inkomenssteun krijgen. Het vervangt het huidige conditionaliteitssysteem met een evenwichtigere en flexibelere aanpak en minder prescriptieve “one-size-fits-all”-maatregelen. De werkwijze kan worden aangepast aan de plaatselijke omstandigheden en productiesystemen. Het ambitieniveau blijft hoog. De doelstellingen zijn op EU-niveau vastgesteld. Het gaat daarbij bv. om het behoud van het bodempotentieel, de bescherming van rivierlopen tegen vervuiling of de bescherming van moeras- en veengebieden, en de EU-landen zullen de beste werkwijzen vaststellen om deze doelstellingen te verwezenlijken. Dit weerspiegelt de territoriale aanpak die in de visie voor landbouw en voedsel is aangekondigd. 

Het voorstel moedigt boeren ook aan risico’s beter te beheren en preventieve maatregelen te nemen tegen crises, mede dankzij gecofinancierde maatregelen. Zo zullen na natuurrampen voordeligere crisisbetalingen worden verstrekt aan verzekerde boeren. Na een natuurramp of een uitbraak van een dierziekte blijven investeringen beschikbaar om het productiepotentieel te herstellen. 

Landbouwmarkten 

Naast het GLB-rechtskader wordt de verordening gemeenschappelijke marktordening op verschillende punten aangepast, zodat rekening wordt gehouden met veranderingen in de landbouwsector, zoals:

• het bevorderen van gezonde voeding met lokale producten via de EU-schoolregelingen, waarbij kinderen weer in contact komen met de landbouw
• het creëren van een nieuwe sector voor eiwitrijke gewassen om de waardeketen op regionaal, nationaal en transnationaal niveau te versterken
• het beschermen van bepaalde vleesgerelateerde benamingen om de productienormen met betrekking tot de natuurlijke samenstelling van vlees en vleesproducten hoog te houden en consumenten te helpen geïnformeerde keuzes te maken
• de invoering van handelsnormen voor eiwitrijke gewassen, rundvlees, varkensvlees, schapen- en geitenvlees en kaas, met inbegrip van oorsprongsetikettering
• betere paraatheid en beschikbaarheid van landbouwvoorraden in noodsituaties

Achtergrond

Landbouw en voedsel staan centraal in de Europese manier van leven. Zij zorgen voor veilig en hoogwaardig voedsel voor 450 miljoen mensen, ondersteunen plattelandsgemeenschappen en spelen een sleutelrol bij de wereldwijde voedselzekerheid. Het Europees gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), dat in 1962 van start is gegaan, is een van de oudste en belangrijkste EU-beleidsterreinen. Het ondersteunt boeren en plattelandsgebieden in alle EU-landen en draagt zo bij tot een stabiele en betaalbare voedselvoorziening en beschermt tegelijkertijd het inkomen van boeren. Het GLB draagt ook bij tot de aanpak van klimaatverandering, natuurbescherming en het behoud van plattelandsgemeenschappen door banen in de landbouw, de agrovoedingsindustrie en aanverwante sectoren te ondersteunen. Het GLB wordt gefinancierd en beheerd op EU-niveau, in gedeelde verantwoordelijkheid met de EU-landen, en weerspiegelt een gemeenschappelijk engagement van Europa en zijn boeren.

Het GLB na 2027 is afgestemd op de visie van de Commissie op landbouw en voedsel en zal een belangrijk instrument zijn om haar te verwezenlijken. Het bevat de volgende stappen voor een toekomst waarin landbouw en voedselproductie in heel Europa kunnen bloeien in al hun diversiteit, waar landbouw aantrekkelijk is voor nieuwe generaties die profiteren van betere levens- en arbeidsomstandigheden in levendige plattelandsgebieden. Het voorstel zal bijdragen tot een meer concurrerende, duurzame, veerkrachtige en eerlijkere EU-landbouw die klaar is voor de toekomst, en zal ook bijdragen tot de bredere milieu-, sociale en economische doelstellingen van de EU.

Het wetgevingsvoorstel zal nu ter goedkeuring worden ingediend bij het Europees Parlement en de Raad. Het GLB na 2027 heeft een looptijd van zeven jaar, van 2028 tot en met 2034.

Het GLB is een echt gemeenschappelijk beleid, een solidair beleid en een anker van de Europese voedselzekerheid. Dit beleid zal een hoeksteen van de EU-financiering blijven. Het zal eenvoudiger, gerichter en doeltreffender zijn, zonder afbreuk te doen aan de essentiële steun die onze landbouwers nodig hebben. Onze voorstellen erkennen de essentiële rol van landbouwers ten volle — niet alleen als voedselproducent, maar ook als beheerders van onze landschappen, houders van onze tradities en een vitale kracht in onze plattelandsgemeenschappen. Landbouwers hebben voorspelbaarheid nodig — en dit GLB biedt dat.

Christophe Hansen, commissaris voor Landbouw en Voedsel