Το επόμενο κεφάλαιο για την ΚΓΠ

Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της για μια απλούστερη, πιο στοχευμένη και μελλοντοστρεφή κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) για την περίοδο μετά το 2027.

Η ΚΓΠ μετά το 2027 θα διατηρήσει την εργαλειοθήκη της άθικτη, προσφέροντας σταθερότητα και προβλεψιμότητα. Ένας οριοθετημένος προϋπολογισμός ύψους τουλάχιστον 300 δισ. ευρώ για εισοδηματική στήριξη και στήριξη για την αντιμετώπιση κρίσεων θα διασφαλίσει ότι η στήριξη προς τους γεωργούς της ΕΕ θα διατηρηθεί στο ίδιο επίπεδο με την τρέχουσα ΚΓΠ. Η εισοδηματική στήριξη στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ ορίζεται ευρύτερα απ’ ό,τι στο παρελθόν. Περιλαμβάνει πλέον όλες τις ενισχύσεις που στηρίζουν το εισόδημα ή την κερδοφορία ενός γεωργού, συμπεριλαμβανομένων της εισοδηματικής στήριξης με βάση την έκταση, των γεωργοπεριβαλλοντικών δράσεων και των επενδύσεων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, όπως ο εκσυγχρονισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, η διαφοροποίηση ή η υιοθέτηση νέων πρακτικών και τεχνολογιών.

Τα υπόλοιπα μέσα της ΚΓΠ, όπως τα αγροτικά έργα μέσω του LEADER, θα χρηματοδοτηθούν από τμήματα των σχεδίων εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης, αξίας 865 δισ. ευρώ. Επιπλέον, το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας θα παράσχει πρόσθετη χρηματοδότηση για την έρευνα και την καινοτομία στον γεωργικό τομέα. 

Θεσπίζεται επίσης μεγαλύτερο ενιαίο δίχτυ ασφαλείας, ύψους 6,3 δισ. ευρώ για την 7ετή περίοδο, με σκοπό τη στήριξη των γεωργών σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς, με αποτέλεσμα τον διπλασιασμό ουσιαστικά του αποθεματικού κρίσεων που είναι διαθέσιμο στην τρέχουσα ΚΓΠ. 

Οι προτάσεις για την επόμενη ΚΓΠ θα παρέχουν δίκαιο εισόδημα για τους γεωργούς, ασφαλή και οικονομικά προσιτά τρόφιμα για τους καταναλωτές και προστασία του περιβάλλοντος. Για να συμβαδίζει με τον μεταβαλλόμενο κόσμο και να αντιμετωπίζει τις νέες προκλήσεις, η πολιτική θα προσφέρει ένα ισορροπημένο μείγμα κινήτρων, επενδύσεων και υποχρεώσεων για να παραμείνει αποτελεσματική, καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη ώστε να λαμβάνεται υπόψη η ποικιλομορφία του γεωργικού τομέα της ΕΕ και των αγροτικών περιοχών.

Ένας πιο επιδραστικός προϋπολογισμός της ΕΕ για τη γεωργία και τις αγροτικές περιοχές

Σύμφωνα με τις μελλοντικές προτάσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, η ΚΓΠ μετά το 2027 θα χρησιμοποιήσει ένα απλούστερο και πιο ευέλικτο σύστημα υλοποίησης, συγχωνεύοντας τα δύο ταμεία από τους σημερινούς δύο πυλώνες. Η δομή αυτή θα βελτιώσει τον στρατηγικό σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των τοπικών αναγκών και των ειδικών ανά τομέα προκλήσεων. Θα απλουστεύσει επίσης τη διαχείριση για τις εθνικές διοικήσεις. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα μια πολιτική με μεγαλύτερο αντίκτυπο, η οποία θα συμπληρώνεται περαιτέρω από συνέργειες με άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα στο πλαίσιο των σχεδίων εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης. 

Για παράδειγμα, οι νέοι γεωργοί θα υποστηριχθούν μέσω της ΚΓΠ, ενώ θα επωφεληθούν επίσης από τις μεταρρυθμίσεις και τα μέσα που θα πρέπει να προσφέρουν τα κράτη μέλη για να καταστήσουν τις αγροτικές περιοχές ελκυστικότερο τόπο διαβίωσης, να διασφαλίσουν καλύτερη συνδεσιμότητα, παροχή βασικών υπηρεσιών και παιδική φροντίδα, δεξιότητες και εκπαίδευση, και πολλά άλλα. 

Μια πιο στοχευμένη στήριξη για τους γεωργούς

Για τους γεωργούς, η εγγυημένη ενίσχυση με βάση την έκταση θα επικεντρωθεί στους ενεργούς γεωργούς. Η στήριξη θα απευθύνεται σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο, συμπεριλαμβανομένων των γεωργών νεαρής ηλικίας, των μικροκαλλιεργητών και μεικτών γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και εκείνων που δραστηριοποιούνται σε περιοχές με φυσικούς περιορισμούς, οι οποίοι χρηματοδοτούνται πλήρως από την ΕΕ. Η στήριξη για μεγαλύτερες γεωργικές εκμεταλλεύσεις θα μειωθεί και θα περιοριστεί σε 100 000 ευρώ, ώστε να διασφαλιστεί δικαιότερη κατανομή.

Ταυτόχρονα, τα εργαλεία στήριξης του εισοδήματος που προβλέπονταν προηγουμένως στο πλαίσιο του δεύτερου πυλώνα της ΚΓΠ θα εξακολουθήσουν να είναι διαθέσιμα και θα επωφεληθούν από συγχρηματοδότηση. Η στήριξη των επενδύσεων θα διατηρήσει σημαντικό ρόλο, επιτρέποντας στους γεωργούς και άλλους δικαιούχους να συμβάλουν στην επίτευξη των οικονομικών και περιβαλλοντικών στόχων, καθώς και των στόχων για την καλή διαβίωση των ζώων και των κοινωνικών στόχων.

Η πρόταση δίνει επίσης ιδιαίτερη έμφαση στη στήριξη των γεωργών νεαρής ηλικίας και στην προώθηση της ανανέωσης των γενεών. Περιλαμβάνει μια δέσμη μέτρων εκκίνησης που έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει τους γεωργούς νεαρής ηλικίας να εδραιωθούν στον τομέα. Κάθε κράτος μέλος θα πρέπει επίσης να υιοθετήσει στρατηγική για την ανανέωση των γενεών, η οποία θα είναι προσαρμοσμένη στις εγχώριες ανάγκες του. 

Μια πιο ευέλικτη πολιτική με γνώμονα τα αποτελέσματα

Με βάση τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ του 2021 και την ανάγκη για περαιτέρω απλούστευση, τα κράτη μέλη θα αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη και λογοδοσία για την επίτευξη των στόχων πολιτικής, επικεντρώνοντας τη στήριξή τους σε καίριες προτεραιότητες και προσαρμόζοντας τις δράσεις τους ώστε να μεγιστοποιηθεί η συμβολή τους στους στόχους της Ένωσης. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα διασφαλίσει, μέσω ενός κοινού συνόλου στόχων και κανόνων, τη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών. Θα εκδώσει εθνικές συστάσεις για την ΚΓΠ με σκοπό την καθοδήγηση των κρατών μελών κατά την κατάρτιση των οικείων σχεδίων. 

Στήριξη της δράσης για το περιβάλλον και το κλίμα και της ανθεκτικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων

Τα κίνητρα βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της νέας πολιτικής. Θεσπίζεται νέα γεωργική διαχείριση για τους δικαιούχους εισοδηματικής στήριξης. Αυτή αντικαθιστά το ισχύον σύστημα αιρεσιμότητας παρέχοντας μια πιο ισορροπημένη και ευέλικτη προσέγγιση με λιγότερο περιοριστικά και ενιαία μέτρα. Οι πρακτικές αυτές μπορούν να προσαρμοστούν στις τοπικές συνθήκες και στα τοπικά συστήματα παραγωγής. Το επίπεδο φιλοδοξίας παραμένει υψηλό με στόχους που έχουν τεθεί σε επίπεδο ΕΕ, όπως η διατήρηση του εδαφικού δυναμικού, η προστασία των ποταμών από τη ρύπανση ή η προστασία των υγροτόπων και των τυρφώνων, και τα κράτη μέλη θα καθορίσουν τις βέλτιστες πρακτικές για την επίτευξη αυτών των στόχων. Αυτό αντικατοπτρίζει την εδαφική προσέγγιση που εξαγγέλθηκε στο όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα. 

Η πρόταση ενθαρρύνει επίσης τους γεωργούς να διαχειρίζονται καλύτερα τους κινδύνους και να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα κατά των κρίσεων, μεταξύ άλλων χάρη σε συγχρηματοδοτούμενα μέτρα. Για παράδειγμα, οι ασφαλισμένοι γεωργοί θα λαμβάνουν ευνοϊκότερες ενισχύσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων μετά από φυσικές καταστροφές. Οι επενδύσεις θα παραμείνουν διαθέσιμες για την αποκατάσταση του παραγωγικού δυναμικού μετά από φυσική καταστροφή ή εμφάνιση ασθενειών των ζώων. 

Γεωργικές αγορές 

Εκτός από το νομικό πλαίσιο της ΚΓΠ, αρκετές άλλες διατάξεις του κανονισμού για την κοινή οργάνωση των αγορών αναθεωρούνται ώστε να αντικατοπτρίζουν τις αλλαγές στον γεωργικό τομέα, όπως:

• η προώθηση της υγιεινής διατροφής με προϊόντα τοπικής προέλευσης μέσω των προγραμμάτων της ΕΕ για τα σχολεία και η επανασύνδεση των παιδιών με τη γεωργία·
• η δημιουργία ενός νέου τομέα για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, με σκοπό την ενίσχυση της αξιακής αλυσίδας σε περιφερειακό, εθνικό και διακρατικό επίπεδο·
• η προστασία ορισμένων ενδείξεων που αφορούν το κρέας για τη διατήρηση υψηλών προτύπων παραγωγής όσον αφορά τη φυσική σύνθεση του κρέατος και των προϊόντων κρέατος και η παροχή βοήθειας στους καταναλωτές ώστε να προβαίνουν σε συνειδητές επιλογές·
• η θέσπιση προτύπων εμπορίας για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, το βόειο κρέας, το χοιρινό κρέας, το αιγοπρόβειο κρέας και το τυρί στο μέλλον, συμπεριλαμβανομένης της επισήμανσης της προέλευσης·
• η βελτίωση της ετοιμότητας και της διαθεσιμότητας του γεωργικού εφοδιασμού σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Ιστορικό

Η γεωργία και τα τρόφιμα αποτελούν τον πυρήνα του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής. Αυτοί οι δύο τομείς παρέχουν ασφαλή τρόφιμα υψηλής ποιότητας σε 450 εκατομμύρια ανθρώπους, στηρίζουν τις αγροτικές κοινότητες και διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Η ΚΓΠ της ΕΕ, η οποία θεσπίστηκε το 1962, είναι μία από τις πιο μακροχρόνιες και σημαντικές πολιτικές της ΕΕ. Στηρίζει τους γεωργούς και τις αγροτικές περιοχές σε κάθε κράτος μέλος και συμβάλλει στη διασφάλιση σταθερού εφοδιασμού με οικονομικά προσιτά τρόφιμα, προστατεύοντας παράλληλα τα μέσα βιοπορισμού των γεωργών. Η ΚΓΠ συμβάλλει επίσης στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, στην προστασία της φύσης και στη διατήρηση των αγροτικών κοινοτήτων μέσω της στήριξης των θέσεων εργασίας στον γεωργικό τομέα, τον αγροδιατροφικό τομέα και τους συναφείς τομείς. Η χρηματοδότηση και η διαχείριση της ΚΓΠ πραγματοποιούνται σε επίπεδο ΕΕ, με κοινή ευθύνη με τα κράτη μέλη, γεγονός που αντικατοπτρίζει την κοινή δέσμευση της Ευρώπης και των γεωργών της.

Η ΚΓΠ μετά το 2027 ευθυγραμμίζεται με το όραμα της Επιτροπής για τη γεωργία και τα τρόφιμα και θα αποτελέσει καίριο εργαλείο για την υλοποίησή του. Το όραμα περιλαμβάνει τα επόμενα βήματα για ένα μέλλον όπου η γεωργία και η παραγωγή τροφίμων ευδοκιμούν σε ολόκληρη την Ευρώπη σε όλη την πολυμορφία τους και όπου η γεωργία είναι ελκυστική για τις νέες γενιές που επωφελούνται από βελτιωμένες συνθήκες διαβίωσης και εργασίας σε δυναμικές αγροτικές περιοχές. Η πρόταση θα συμβάλει στην προώθηση μιας πιο ανταγωνιστικής, βιώσιμης, ανθεκτικής και δίκαιης γεωργίας της ΕΕ έτοιμης για το μέλλον, συμβάλλοντας παράλληλα στους ευρύτερους περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους της ΕΕ.

Η νομοθετική πρόταση θα υποβληθεί τώρα προς έγκριση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η ΚΓΠ μετά το 2027 θα εφαρμοστεί για περίοδο 7 ετών, από το 2028 έως το 2034.

Η ΚΓΠ αποτελεί πραγματική κοινή πολιτική, πολιτική αλληλεγγύης και πυλώνα της ευρωπαϊκής επισιτιστικής ασφάλειας. Η πολιτική αυτή θα εξακολουθήσει να αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της χρηματοδότησης της ΕΕ. Θα είναι απλούστερη, πιο στοχευμένη και πιο επιδραστική, ενώ θα διατηρεί παράλληλα την ουσιαστική στήριξη στην οποία βασίζονται οι γεωργοί μας. Οι προτάσεις μας αναγνωρίζουν πλήρως τον ουσιαστικό ρόλο των γεωργών —όχι μόνο ως παραγωγών τροφίμων, αλλά και ως φυλάκων των τοπίων μας και των παραδόσεών μας και ως ζωτικής σημασίας δύναμης στις αγροτικές μας κοινότητες. Οι γεωργοί χρειάζονται προβλεψιμότητα και χάρη σ’ αυτή την ΚΓΠ θα την έχουν.

Κριστόφ Χάνσεν, επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων