Frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ar fheirmeacha a chomhrac a bhuí le tacaíocht CBT

Bíonn tionchar díreach ag frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha – cumas miocrorgánach cur in aghaidh cóireálacha frithmhiocróbacha, go háirithe antaibheathaigh – ar shláinte an duine agus ar shláinte ainmhithe. Leagtar amach sa straitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ an cuspóir díolacháin fhoriomlána ábhar frithmhiocróbach san Aontas le haghaidh ainmhithe feirmshaothraithe agus sa dobharshaothrú a laghdú 50 % faoi 2030. Tá roinnt beart beartaithe ag tíortha an Aontais, ina bPleananna Straitéiseacha tiomnaithe CBT, chun dlús a chur leis an gcomhrac i gcoinne frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha agus chun leas ainmhithe in ainmhithe feirmshaothraithe a mhéadú, le tacaíocht ó chistiú ón gComhbheartas Talmhaíochta.

I measc na bpríomhdhúshlán atá roimh thalmhaíocht an Aontais tá feabhas a chur ar a freagairt ar
éilimh na sochaí maidir le bia agus sláinte - lena n-áirítear bia sábháilte, cothaitheach agus inbhuanaithe,
laghduithe ar chur amú bia, agus feabhsuithe ar shláinte agus leas ainmhithe. Ghlac an Coimisiún inniu a phacáiste cógaisíochta agus gníomhaíochtaí breise chun feabhas a chur ar an gcomhrac i gcoinne frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha. Tá sé cruthaithe go dtagann méadú díreach ar fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha i ndaoine mar thoradh ar ró-úsáid antaibheathach in ainmhithe feirmshaothraithe. Ní mór an comhrac i gcoinne na frithsheasmhachta in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha a stiúradh i ngach réimse, agus comhlánaíonn an Comhbheartas Talmhaíochta gníomhaíochtaí beartais agus airgeadais atá á stiúradh ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais.

Don chlárthréimhse reatha 2023-27, chuir beagnach gach tír san Aontas bearta san áireamh ina bPleananna Straitéiseacha CBT maidir le tacaíocht shonrach do leibhéil níos airde leasa ainmhithe agus chun frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha a chomhrac. Cumhdaítear leis sin raon leathan speiceas, trí theaglamaí cleachtas, infheistíochtaí, comhair agus oiliúna. San iomlán, tá €6.3 billiún de chistiú ón Aontas curtha i leataobh chun tacú le gníomhaíochtaí deonacha faoi éiciscéimeanna agus faoin bhforbairt tuaithe. Ar an iomlán, is é is aidhm don tacaíocht sin 23 % d’aonaid bheostoic an Aontais a bhaint amach.

Féadfaidh feirmeoirí an Aontais cistí a fháil chun infheistíocht a dhéanamh i gcórais tithíochta nuathógtha nó athchóirithe chun leas a mbeostoic a fheabhsú agus chun an gá atá le cóir leighis a chur ar ainmhithe le hantaibheathaigh a laghdú. Faoi bhearta forbartha tuaithe, féadfaidh feirmeoirí tacaíocht a lorg chun páirt a ghlacadh i scéimeanna lipéadaithe leasa ainmhithe nó chun cláir radaíochta a bhunú do ghalair ainmhithe.

Cuireann an tacaíocht a leithdháiltear ar an bhfeirmeoireacht orgánach le leas ainmhithe níos fearr freisin. Laghdaíonn sé freisin úsáid ábhar frithmhiocróbach toisc go bhfuil na ceanglais maidir le húsáid antaibheathach d’ainmhithe a phóraítear go horgánach i bhfad níos déine ná d’ainmhithe faoi ghnáthmhodhanna feirmeoireachta. Beidh beagnach dúbailt ar mhéid an limistéir a fhaigheann tacaíocht shonrach CBT don táirgeadh orgánach in 2027, ag sroicheadh gar do 10 %, i gcomparáid leis an limistéar a maoiníodh in 2020 (5,6 %).

Sa chlárthréimhse 2014-20 a bhí aige roimhe seo, thacaigh CBT cheana féin le roinnt beart a rannchuidíonn le leas ainmhithe agus le húsáid ábhar frithmhiocróbach a laghdú. Foilsíodh staidéar i mí na Bealtaine 2022 ina ndearnadh meastóireacht ar na bearta sin agus ar a dtionchar. I bhformhór na réigiún/na mBallstát a ndearnadh staidéar orthu, tugadh aghaidh ar leas ainmhithe agus ar úsáid ábhar frithmhiocróbach trí bhearta forbartha tuaithe den chuid is mó. Bhí siad an-éifeachtach nuair a cuireadh infheistíochtaí le chéile i ndálaí tithíochta níos fearr, i gcothú agus i mbainistíocht sláinte. Mar shampla, trí fheasacht a mhéadú i measc feirmeoirí trí sheirbhísí comhairleacha, gealltanais agus oiliúint. I bhformhór na mBallstát/réigiún a ndearnadh staidéar orthu, bhí tras-chomhlíonadh trí cheanglais reachtaíocht an Aontais maidir le leas ainmhithe agus dlí an bhia éifeachtach chun tionchar a imirt ar chleachtais feirmeoirí.

Tá roinnt tionscadal atá ar siúl faoi láthair nó atá beartaithe ag an gclár taighde Fís Eorpach maidir le sláinte ainmhithe, amhail forbairt vacsaíní, agus maidir le leas ainmhithe.  Seolfar Comhpháirtíocht Eorpach maidir le sláinte agus leas ainmhithe i mbliana. Dhíreodh an chomhpháirtíocht ar úsáid ábhar frithmhiocróbach agus ar fhrithsheasmhacht i mbeostoc mar chuid dá tosaíochtaí. Is é is aidhm dó, i measc nithe eile, eolas a ghiniúint agus táirgí agus seirbhísí a fhorbairt chun cosc agus rialú galar a fheabhsú. Is é €180 milliún ranníocaíocht tháscach iomlán an Aontais do thréimhse iomlán na comhpháirtíochta.

Tagann an tacaíocht phoiblí sin sa bhreis ar na bearta uile a dhéanann agus a mhaoiníonn tíortha an Aontais ar an leibhéal náisiúnta.

^{Foinse: An Coimisiún Eorpach (Ballstáit nach raibh an táscaire toraidh beartaithe dóibh: An Danmhairg, an Ísiltír)}

Féach níos dlúithe ar Phleananna Straitéiseacha CBT 2023-27 – frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha

• Chláraigh an Eastóin idirghabháil chun tacú le comhar idir feirmeoirí beostoic d’fhonn cláir rialaithe agus/nó dhíothaithe a fhorbairt le haghaidh galair ainmhithe a bhfuil tionchar eacnamaíoch acu, amhail rineatraicéíteas tógálach agus buinneach víreasach bhólachta. Tá €6 mhilliún san iomlán de thacaíocht ón Aontas beartaithe chuige sin.
• Cuireann an Iodáil tacaíocht ar fáil faoi éiciscéim maidir le frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha agus leas ainmhithe (€1.8 billiún d’íocaíochtaí díreacha an Aontais). Chun tacaíocht a fháil, ní mór d’fheirmeoirí cleachtais a chur i bhfeidhm arb é is aidhm dóibh úsáid ábhar frithmhiocróbach a laghdú agus bainistiú tréada atá neamhdhíobhálach don leas a chur chun cinn.

Naisc ghaolmhara

Pleananna Straitéiseacha CBT formheasta

Deais Tháscairí Toradh CBT

Ceisteanna Coitianta: Moladh ón gComhairle maidir le dlús a chur le gníomhaíochtaí an Aontais chun FSFM a chomhrac i gcur chuige na hAon Sláinte Amháin

Staidéar ar bhearta agus ionstraimí CBT (2014-20) lena gcuirtear leas ainmhithe chun cinn agus lena laghdaítear úsáid ábhar frithmhiocróbach