Rolnictwo przyjazne klimatowi

Przeciwdziałanie zmianie klimatu i jej skutkom

Coraz bardziej widoczne stają się skutki zmiany klimatu, takie jak wyższe temperatury, zmieniające się wzorce pogodowe, ekstremalne powodzie i przedłużające się susze. Ludzie pracujący z ziemią i na niej są najbardziej bezpośrednio dotknięci. Aby ograniczyć dalsze stężenie gazów cieplarnianych w atmosferze, należy ograniczyć emisje za pomocą środków łagodzących i wzmocnić sekwestrację dwutlenku węgla, a jednocześnie budować odporność na nieuniknione skutki za pomocą środków dostosowawczych.

Rolnictwo odpowiada za 11 % bezpośrednich emisji gazów cieplarnianych w UE, przy czym w niektórych krajach udział ten jest znacznie wyższy, a całkowite emisje dwóch szczególnie silnych gazów cieplarnianych to: metanu (głównie pochodzącego z hodowli zwierząt gospodarskich) i podtlenku azotu (głównie pochodzącego z gospodarowania glebami i stosowania nawozów). Chociaż emisje gazów cieplarnianych w rolnictwie w UE spadły od 1990 r., spadek ten z czasem uległ spowolnieniu. 

Badania naukowe i innowacje (R&I) są potrzebne do osiągnięcia niezbędnych dalszych redukcji dzięki innowacjom technologicznym i zmianom w praktykach rolniczych oraz do kształtowania polityki.

Wzmocnienie pochłaniania dwutlenku węgla w użytkowaniu gruntów

Podczas gdy pewne zmiany w użytkowaniu gruntów, takie jak przekształcanie użytków zielonych w pola uprawne, skutkują dodatkowymi emisjami dwutlenku węgla (CO _2), inne praktyki użytkowania gruntów również stwarzają możliwości usuwania CO ₂ z atmosfery poprzez składowanie węgla w glebie i w biomasie naziemnej. Oprócz redukcji emisji takie pochłanianie dwutlenku węgla przez grunty odgrywa ważną rolę w osiągnięciu unijnego celu neutralności klimatycznej do 2050 r. 

R&I identyfikuje i opracowuje różne warianty praktyk w zakresie usuwania dwutlenku węgla, a także podejmuje wyzwania społeczne i technologiczne związane z ich powszechnym stosowaniem.

Badania w działaniu

Finansowane przez UE badania naukowe i innowacje napędzają postępy w dziedzinie rolnictwa przyjaznego dla klimatu. Projekty w ramach programu „Horyzont Europa” pomagają rolnikom, leśnikom i społecznościom wiejskim przystosować się do zmieniających się warunków klimatycznych, ograniczyć emisje gazów cieplarnianych i poprawić usuwanie dwutlenku węgla. Te wspólne wysiłki sprzyjają praktycznym rozwiązaniom, wspierają nowoczesne praktyki rolnicze i przyczyniają się do osiągnięcia unijnego celu neutralności klimatycznej.

Łagodzenie zmiany klimatu i usuwanie dwutlenku węgla

Aby wspierać cele klimatyczne UE, konieczne jest dalsze ograniczenie emisji gazów cieplarnianych z rolnictwa i zwiększenie sekwestracji dwutlenku węgla w glebie. Zasadnicze znaczenie ma poprawa systemów monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji gazów cieplarnianych, metod certyfikacji oraz upowszechnienia przyjaznych dla klimatu praktyk rolniczych. Kluczowe znaczenie dla tych wysiłków mają projekty takie jak:   

• CREDIBLE skupia zainteresowane strony i ekspertów wspierających rozwój metodologiczny poprzez rozwój znormalizowanych praktyk, standardów certyfikacji i solidnych narzędzi monitorowania w celu zapewnienia przejrzystości i skalowalności.
• MARVIC przyczynia się do opracowania solidnych, naukowo uzasadnionych i opłacalnych metod MRW w odniesieniu do zmian zasobów węgla i emisji z gleby, które można dostosować do warunków lokalnych.
• MRV4SOC ma na celu opracowanie integracyjnego, solidnego, przejrzystego i opłacalnego podejścia do oceny emisji gazów cieplarnianych, oszacowania pełnego budżetu emisji dwutlenku węgla i pomiaru akumulacji węgla organicznego w glebie zarówno w ramach konwencjonalnych, jak i węglowych praktyk rolniczych. Ma on również na celu standaryzację systemów monitorowania, raportowania i weryfikacji dla unijnego sektora gruntów oraz ustanowienie ram metodologicznych, które zwiększą zaufanie zainteresowanych stron do dobrowolnych rynków uprawnień do emisji dwutlenku węgla w obliczu wyzwań klimatycznych i społeczno-gospodarczych.

Projekt BENCHMARKS ma na celu ukierunkowanie wyboru odpowiednich wskaźników zdrowia gleb, ocenę i indeksację zdrowia gleb oraz zalecenie praktyk zarządzania wspierających zdrowie gleb. 

Inteligentne rozwiązania klimatyczne

Rozwiązania przyjazne dla klimatu to innowacyjne strategie mające na celu przeciwdziałanie zmianie klimatu i wspieranie zrównoważonego rozwoju. Rolnictwo przyjazne dla klimatu to podejście, które pomaga rolnikom wzmocnić odporność na skutki zmiany klimatu, obniżyć emisje gazów cieplarnianych i zwiększyć sekwestrację dwutlenku węgla.

Finansowane przez UE projekty, takie jak ClieNFarms i następujące, łączą rolników, doradców i naukowców oraz inne zainteresowane strony w całej Europie w celu przyspieszenia innowacji w rolnictwie sprzyjających klimatowi:

• Climate Farm Demo to unikalna ogólnoeuropejska sieć pilotażowych rolników demonstracyjnych obejmująca 28 krajów i wszystkie obszary pedoklimatyczne. Jego ogólnym celem jest przyspieszenie przyjmowania przez rolników praktyk i rozwiązań w zakresie rolnictwa przyjaznych dla klimatu.
• ClimateSmartAdvisors zgromadzi ekspertów z 27 krajów, aby znaleźć sposoby na przyjęcie praktyk rolniczych przyjaznych dla klimatu. Doradcy ekspertów opracują innowacje i praktyki CS.
• ClimateSmartResearch ma na celu przyspieszenie przejścia sektora rolnego na neutralność klimatyczną poprzez opracowanie innowacyjnych technologii i metod rolnictwa przyjaznych dla klimatu, z udziałem 29 eksperymentalnych stacji badawczych w całej Europie.

Dzięki budowaniu silnych sieci inicjatywy te przyspieszają przyjmowanie technik przyjaznych dla klimatu, promują wymianę najlepszych praktyk i zapewniają wymierne korzyści dla gospodarstw rolnych i środowiska.  

Przystosowanie się do zmiany klimatu i odporność na nią

Badania UE umożliwiają rolnikom reagowanie w sposób regionalny i skuteczny na wyzwania związane z klimatem, takie jak susze i ekstremalne zjawiska pogodowe. Projekt CLIMED-FRUIT opierał się na wynikach projektów grupy operacyjnej EPI-AGRI w dziedzinie przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków w odniesieniu do upraw wieloletnich na obszarze Morza Śródziemnego, gromadząc i dzieląc się wiedzą gotową do praktyki.

Możliwości finansowania

Działania w ramach innych programów

Sieć WPR UE

Grupy dyskusyjne

• Produkcja roślin wysokobiałkowych w warunkach zmiany klimatu
• Lokalne wieloletnie zasoby genetyczne roślin w związku ze zmianą klimatu i utratą różnorodności biologicznej

Wizyta wzajemna

• Przystosowanie się do zmiany klimatu w terenie – innowacyjne rozwiązania służące budowaniu odporności gospodarstw rolnych

Warsztaty

• Zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego w obliczu zmieniających się warunków pogodowych: dostosowanie gospodarstw rolnych  

Dokumenty