De Commissie heeft een plan ontwikkeld om de veerkracht,strategische autonomie en duurzaamheid van het eiwitsysteem van de EU te versterken.
Door de duurzame binnenlandse eiwitproductie op te schalen, de invoerbronnen te diversifiëren en de toeleveringsketen te versterken, zal de EU nieuwe economische, ecologische en plattelandskansen creëren in de hele Europese eiwitwaardeketen.
Waarom zou de EU minder afhankelijk worden van geïmporteerde plantaardige eiwitten?
De Europese Unie (EU) is de thuisbasis van een van de meest concurrerende en duurzame landbouwproductiesystemen ter wereld. Deze sterkte wordt echter beperkt door de afhankelijkheid van de invoer van eiwitrijk diervoeder van een beperkt aantal oorsprongen.
Afhankelijkheden maken het agrovoedingssysteem van de EU niet alleen kwetsbaar voor mondiale marktschommelingen, maar beïnvloeden ook het vermogen om verstoringen van toeleveringsketens te voorkomen en de vooruitgang op het gebied van de duurzaamheidstransitie te beperken.
Zoals aangekondigd in de visie op landbouw en voeding heeft de Commissie het eiwitactieplan ontwikkeld om verschillende uitdagingen aan te pakken, door beleid, onderzoek en inspanningen ter plaatse te integreren om een autonomer en duurzamer eiwitsysteem in de EU tot stand te brengen en tegelijkertijd de bronnen van invoer te diversifiëren.
De opschaling van de duurzame plantaardige eiwitproductie in de EU zal:
- bijdragen tot de EU-doelstellingen inzake voedselzekerheid en energie;
- nieuwe kansen te creëren voor landbouwers en plattelandsgebieden, en
- bijdragen tot de doelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050.
Kerncijfers
- De EU produceert momenteel 67 miljoen ton plantaardige eiwitten uit akker- en voedergewassen en gebruikt ongeveer 80 miljoen ton voor diervoeders, levensmiddelen en industriële doeleinden.
- De veehouderijsector in de EU gebruikt jaarlijks 74 miljoen ton eiwit als diervoeder.
Alle volumes hebben betrekking op ruw eiwit, wat verwijst naar het totale eiwitgehalte in gewassen.
Alle cijfers in het actieplan worden nader uitgewerkt in de factsheet over de vraag naar en het aanbod van eiwitten in de EU.
Factsheet on the different types of protein, plant and animal, as well as their usages as food and feed, and their production, consumption, import, export and the different market segments.
Feit 1: vee is de belangrijkste gebruiker van plantaardige eiwitten
De meeste plantaardige eiwitten die worden gekweekt of geïmporteerd, worden gebruikt om vee te voeden. Deze sector is sterk afhankelijk van ruwvoer dat in de EU wordt geteeld en van geïmporteerd eiwitrijk diervoeder (oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen), vooral sojamaaltijden. De EU is zelfvoorzienend op het gebied van diervoeders met een laag eiwitgehalte, maar grotendeels afhankelijk van de invoer van eiwitrijk diervoeder (oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen): 74 % van de in de EU gebruikte producten wordt ingevoerd.
- Ongeveer 70 % van het ruwe eiwit uit granen, oliehoudende zaden en peulvruchten dat in de EU wordt geproduceerd en geconsumeerd, gaat naar voeder.
- Raapzaad is het belangrijkste eiwitrijke gewas dat in de EU wordt geteeld, ver voor soja.
Feit 2: de EU is afhankelijk van de invoer van eiwitrijke diervoeders
De EU is voor een aanzienlijk deel van de eiwitrijke voedermiddelen, waaronder oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen, afhankelijk van invoer. In 2025 was slechts 25 % van de eiwitten uit oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen afkomstig uit de EU.
De sojaproductie en -handel is wereldwijd sterk geconcentreerd: zes landen produceren 90 % van de soja in de wereld .
- Soja, een van de belangrijkste eiwitrijke planten, is veruit het meest geïmporteerde eiwitgewas (94%). In 2024-25 voerde de EU 13,4 miljoen ton sojabonen en sojameeleiwit in, waarvan het grootste deel werd geleverd door Brazilië, Argentinië en de Verenigde Staten.
- Voor eiwitrijke voedermiddelen is slechts ongeveer 33 % van oorsprong uit de EU, terwijl 67 % van buiten de EU afkomstig is.
Feit 3: het nabuurschap van de EU kan helpen de bevoorradingsbronnen van de EU te diversifiëren
Het nabuurschap van de EU biedt mogelijkheden om de huidige afhankelijkheid van de EU van grote exporteurs van sojabonen te diversifiëren.
- Met een productie van 13,5 miljoen ton plantaardige eiwitten en een uitvoer die goed is voor 60 % van deze productie, zou Oekraïne een grotere rol kunnen spelen bij de invoer van plantaardige eiwitten in de EU.
- In een perspectief van toetreding zou Oekraïne de autonomie van de EU op het gebied van plantaardige eiwitten kunnen vergroten van 76 % tot 86 %.
Actieplan voor eiwitten
Het EU-eiwitsysteem van de toekomst is gebaseerd op de volgende pijlers, die circulariteit en klimaatactie op hun beurt economisch aantrekkelijk en de moeite waard zullen maken voor landbouwers.
Met dit plan wil de EU het aandeel eiwitten uit oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen die in de EU worden geproduceerd en als diervoeder worden gebruikt, tegen 2035 verhogen van 25,8 % tot 35 %.
Uitbreiding van de duurzame eiwitvoorziening in de EU
Het vermogen van de EU om haar strategische autonomie te vergroten vereist:
- het bieden van stimulansen voor landbouwers door middel van een reeks GLB-instrumenten om de EU-productie van peulvruchten en soja te bevorderen, waarbij prioriteit wordt gegeven aan gewassen die geschikt zijn voor lokale omstandigheden om het aanbod in de EU te vergroten en de behoefte aan meststoffen en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen;
- versterking van de EU-waardeketen voor eiwitten, waarbij de EU-landen financieringsmogelijkheden krijgen om de opslag- en verwerkingsinfrastructuur te ondersteunen en tegelijkertijd meer gebruik kunnen maken van contracten tussen landbouwers en andere actoren van de waardeketen voor eiwithoudende gewassen om de risico’s bij de overschakeling op die gewassen te verminderen;
- het verbeteren van de integratie van grasland en vee door waar mogelijk steun te verlenen aan extensieve systemen om grasland te valoriseren, bij te dragen tot een lagere invoer, koolstofvastlegging en het levensonderhoud op het platteland te stimuleren.
Verbetering van de veerkracht en het concurrentievermogen van toeleveringsketens
De veerkracht en het concurrentievermogen van het eiwitsysteem van de EU zijn sterk gekoppeld aan efficiëntieverbeteringen op het gebied van diervoeder, veredeling en innovatie. De EU zal hierop voortbouwen door:
- diversificatie van de oorsprong van de invoer via versterkte partnerschappen met belangrijke leveranciers, potentieel van een grotere rol voor Oekraïne;
- de productie- en duurzaamheidsnormen op elkaar af te stemmen;
- aanpassing van veehouderijsystemen om prioriteit te geven aan lokale hulpbronnen;
- het aanpakken van de afhankelijkheid van de EU van toevoegingsmiddelen voor diervoeding en
- benutting van het potentieel van meer circulariteit in toeleveringsketens door een beter gebruik van
- biobrandstoffen om de productie van in de EU geteelde duurzame biobrandstoffen, eiwithoudende gewassen en grondstoffen te bevorderen, en
- de bio-economie om een efficiënter gebruik van biomassa te ondersteunen.
Uitvoering van maatregelen aan de vraagzijde
Een grotere beschikbaarheid van plantaardige eiwitten voor huishoudelijk gebruik zou de keuze en toegankelijkheid van de consument vergroten door:
- oorsprongsetikettering;
- overheidsopdrachten waarbij prioriteit wordt gegeven aan lokale duurzame eiwitten en
- bewustmakingscampagnes over de financieringsmogelijkheden voor EU-bevorderingscampagnes waarin de gezondheids- en duurzaamheidsvoordelen van EU-peulvruchten en voedingsvoordelen worden benadrukt.
Bevordering van onderzoek en innovatie om eiwitsystemen te versterken
De kaderprogramma's voor onderzoek van de EU, Horizon 2020 en Horizon Europa hebben meer dan 190 miljoen EUR geïnvesteerd om onderzoek en innovatie op het gebied van eiwithoudende gewassen te ondersteunen. Er zijn gerichte investeringen in onderzoek en innovatie nodig om de productie en het gebruik van eiwithoudende gewassen te stimuleren.
Het plan omvat:
- investeren in gewasinnovatie en zaden om de productie en veerkracht te stimuleren, onder meer op het gebied van plantenveredeling, zaadontwikkeling, vermindering van meststoffen, duurzame gewasbescherming en ontwikkeling van de waardeketen.
versterking van de samenwerking en kennisoverdracht tussen actoren, met name met de komende nieuwe strategische aanpak van onderzoek en innovatie voor landbouw, bossen, plattelandsgebieden en voedselsystemen.
Versterking van de beleidscoördinatie en -monitoring
Om de afhankelijkheid van ingevoerde plantaardige eiwitten te verminderen, is meer coördinatie nodig om:
- de integratie en synergieën te verbeteren door middel van het plan voor nationaal en regionaal partnerschap (NHP), en
- monitoring ontwikkelen door:
- jaarlijkse eiwitdialogen met EU-landen,
- regelmatige waarnemingspost voor de markt voor granen, oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen, en
- benchmarking van 35 % eiwitrijke diervoeders uit de EU tegen 2035.
GLB-interventies
Een van de doelstellingen van het GLB is de invoerafhankelijkheid van plantaardige eiwitten te verminderen.
In juli 2025 presenteerde de Commissie haar voorstel voor een gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) voor de periode na 2027 binnen het volgende meerjarig financieel kader (MFK) van 2028 tot 2034.
A review of the instruments in the CAP post-2027 and other National and Regional Partnership (NRP) Plans actions to develop the protein crop sector and the Union’s plant-based protein autonomy.
Onderzoek en innovatie
Via de onderzoeksprogramma’s Horizon 2020, Horizon Europa en het Europees innovatiepartnerschap financiert de Europese Unie projecten voor de ontwikkeling van concurrerende en duurzame landbouwsystemen en voedselketens die bijdragen tot de vermindering van de afhankelijkheid van de EU van ingevoerde plantaardige eiwitten.
Studie over voedingsstrategieën
Aanpassing van de voedingsstrategieën zou het tekort aan plantaardige eiwitten in de EU kunnen helpen verminderen. De Commissie heeft daarom een studie gepubliceerd die is uitgevoerd door een extern onderzoeksconsortium en waarin een uitgebreide analyse wordt gegeven van de factoren die ten grondslag liggen aan de keuzes van landbouwers en andere actoren in de keten en van de opties om de productie van eiwithoudende diervoeders in de EU te ondersteunen. De voederstrategieën weerspiegelen de diversiteit van de gewas- en veeteeltsectoren in de EU.
Technisch verslag van het GCO
Bij de evaluatie door de Commissie van haar beleid inzake plantaardige eiwitten heeft het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) mogelijke synergieën en wisselwerkingen binnen een benadering van voedselsystemen onderzocht.
De eiwitkloof in de EU dichten – aanjagers, synergieën en afwegingen
Verhalen van landbouwers
Oostenrijk heeft de uitstoot verminderd, de eiwitproductie in de EU versterkt en de afhankelijkheid van ingevoerde soja verminderd door te veranderen wat kippen eten. Dit is hoe coördinatie een supply chain heeft getransformeerd.
Een Roemeense boerderij laat zien hoe transhumance, lokaal voer en traditionele begrazing de biodiversiteit en veerkrachtige landbouw kunnen versterken.
Tijdlijn
- 2026
De Commissie publiceert het actieplan voor eiwitten.
- 2024
Als input voor de analyse van het EU-beleid inzake plantaardige eiwitten heeft de Commissie een studie gepubliceerd over de diversificatie van bronnen van eiwitvoer.
- 2022
De Commissie heeft in haar mededeling over voedselzekerheid aangekondigd dat zij voornemens is het beleid en de prioriteiten die in dit verslag zijn vastgesteld, te herzien.
- 2018
De Commissie heeft een verslag over plantaardige eiwitten in de EU gepresenteerd.
