Il-Kummissjoni żviluppat pjan biex issaħħaħ ir-reżiljenza, l-awtonomija strateġika u s-sostenibbiltà tas-sistema tal-proteini tal-UE.
Billi żżid il-produzzjoni domestika sostenibbli tal-proteini, tiddiversifika s-sorsi tal-importazzjoni, issaħħaħ il-katina tal-provvista, l-UE se toħloq opportunitajiet ekonomiċi, ambjentali u rurali ġodda tul il-katina tal-valur Ewropea tal-proteini.
Għaliex titnaqqas id-dipendenza tal-UE fuq il-proteini importati bbażati fuq il-pjanti?
L-Unjoni Ewropea (UE) tospita waħda mis-sistemi ta’ produzzjoni agrikola l-aktar kompetittivi u sostenibbli fid-dinja. Madankollu, din is-saħħa hija ristretta mid-dipendenzi fuq l-importazzjonijiet ta’ għalf tal-annimali b’livell għoli ta’ proteini minn għadd limitat ta’ oriġini.
Id-dipendenzi mhux biss jagħmlu s-sistema agroalimentari tal-UE vulnerabbli għall-fluttwazzjonijiet tas-suq globali, iżda jaffettwaw ukoll il-kapaċità li jiġi evitat tfixkil fil-ktajjen tal-provvista u jillimitaw il-progress fit-tranżizzjoni lejn is-sostenibbiltà.
Kif imħabbar fil-Viżjoni għall-Agrikoltura u l-Ikel, il-Kummissjoni żviluppat il-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Proteini biex tindirizza diversi sfidi, tintegra l-politika, ir-riċerka u l-isforzi fuq il-post biex tinħoloq sistema tal-proteini tal-UE aktar awtonoma u sostenibbli, filwaqt li fl-istess ħin tiddiversifika s-sorsi tal-importazzjonijiet.
Iż-żieda fil-produzzjoni sostenibbli tal-proteini bbażati fuq il-pjanti tal-UE se:
- tikkontribwixxi għall-objettivi tal-UE dwar is-sigurtà tal-ikel u l-enerġija,
- jinħolqu opportunitajiet ġodda għall-bdiewa u għaż-żoni rurali u
- tikkontribwixxi għall-għan tan-newtralità klimatika sal-2050.
Ċifri ewlenin
- L-UE bħalissa tipproduċi 67 miljun tunnellata ta’ proteina bbażata fuq il-pjanti minn għelejjel li jinħartu u għelejjel tal-għalf, filwaqt li tuża madwar 80 miljun tunnellata għal skopijiet ta’ għalf, ikel u industrijali.
- Is-settur tal-bhejjem tal-UE juża 74 miljun tunnellata ta’ proteina bħala għalf tal-annimali fis-sena.
Il-volumi kollha jirreferu għall-proteina mhux raffinata, li tirreferi għall-kontenut totali ta’ proteina fl-għelejjel.
Iċ-ċifri kollha fil-pjan ta’ azzjoni huma spjegati aktar fid-dettall fl-iskeda informattiva dwar id-domanda u l-provvista tal-proteini fl-UE.
Factsheet on the different types of protein, plant and animal, as well as their usages as food and feed, and their production, consumption, import, export and the different market segments.
Fatt 1: il-bhejjem huma l-utent ewlieni tal-proteina tal-pjanti
Il-biċċa l-kbira tal-proteini bbażati fuq il-pjanti mkabbra jew importati jintużaw għall-għalf tal-bhejjem. Dan is-settur jiddependi ħafna fuq l-għalf oħxon imkabbar fl-UE u fuq l-għalf importat b’livell għoli ta’ proteini (żrieragħ żejtnin u għelejjel li fihom il-proteini), fuq kollox l-ikliet tas-sojja. L-UE hija awtosuffiċjenti f’għalf b’kontenut baxx ta’ proteini iżda tiddependi ħafna fuq l-importazzjonijiet għal għalf b’livell għoli ta’ proteini (żrieragħ żejtnin u għelejjel li fihom il-proteini): 74 % ta’ dawk użati fl-UE huma importati.
- Madwar 70 % tal-proteina mhux raffinata miċ-ċereali, miż-żrieragħ żejtnin u mill-legumi prodotti u kkunsmati fl-UE tmur għall-għalf.
- Iż-żerriegħa tal-lift hija l-għalla ewlenija b’ħafna proteini mkabbra fl-UE, ferm qabel is-sojja.
Fatt 2: l-UE tiddependi fuq importazzjonijiet ta’ għalf b’livell għoli ta’ proteini
L-UE tiddependi fuq l-importazzjonijiet għal sehem sinifikanti ta’ materjali tal-għalf b’livell għoli ta’ proteini, inklużi ż-żrieragħ żejtnin u l-għelejjel li fihom il-proteini. Fl-2025, 25 % biss tal-proteini miż-żrieragħ żejtnin u mill-għelejjel li fihom il-proteini nkisbu fl-UE.
Il-produzzjoni u l-kummerċ tas-sojja huma kkonċentrati ħafna globalment: sitt pajjiżi jipproduċu 90 % tas-sojja dinjija.
- Is-sojja, waħda mill-pjanti ewlenin b’livell għoli ta’ proteini, hija bil-bosta l-aktar għalla tal-proteini importata (94 %). Fl-2024-25, l-UE importat 13.4 miljun tunnellata ta’ proteina tal-fażola tas-sojja u tad-dqiq tas-sojja, bil-Brażil, l-Arġentina u l-Istati Uniti jissupplixxu l-biċċa l-kbira tagħha.
- Għall-materjali tal-għalf b’livell għoli ta’ proteini, madwar 33 % biss joriġinaw fl-UE, filwaqt li 67 % jiġu minn barra l-UE.
Fatt 3: il-viċinat tal-UE jista’ jgħin fid-diversifikazzjoni tas-sorsi ta’ provvista tal-UE
Il-viċinat tal-UE joffri opportunitajiet biex tiġi diversifikata d-dipendenza attwali tal-UE fuq esportaturi ewlenin tal-fażola tas-sojja.
- Bi produzzjoni ta’ 13.5 miljun tunnellata ta’ proteini bbażati fuq il-pjanti u esportazzjonijiet li jammontaw għal 60 % ta’ din il-produzzjoni, l-Ukrajna tista’ tieħu rwol akbar fl-importazzjonijiet tal-proteini bbażati fuq il-pjanti tal-UE.
- F’perspettiva ta’ adeżjoni, l-Ukrajna tista’ żżid l-awtonomija tal-UE dwar il-proteina bbażata fuq il-pjanti minn 76 % għal 86 %.
Pjan ta' Azzjoni dwar il-Proteini
Is-sistema tal-proteini tal-UE tal-futur hija mibnija fuq il-pilastri li ġejjin li min-naħa tagħhom se jagħmlu ċ-ċirkolarità u l-azzjoni klimatika ekonomikament attraenti u utli għall-bdiewa.
B’dan il-pjan, l-UE għandha l-għan li żżid is-sehem tal-proteini miż-żrieragħ żejtnin u mill-għelejjel tal-proteini prodotti fl-UE u użati bħala għalf tal-annimali minn 25,8 % għal 35 % sal-2035.
L-espansjoni tal-provvista sostenibbli tal-proteini tal-UE
Il-kapaċità tal-UE li żżid l-awtonomija strateġika tagħha tirrikjedi:
- l-għoti ta’ inċentivi għall-bdiewa permezz ta’ firxa ta’ għodod tal-PAK biex tiġi promossa l-produzzjoni tal-UE ta’ legumi, u tas-sojja, filwaqt li tingħata prijorità lill-għelejjel adattati għall-kundizzjonijiet lokali biex tiżdied il-provvista tal-UE u jitnaqqsu l-ħtiġijiet tal-fertilizzanti kif ukoll l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra (GHG);
- it-tisħiħ tal-katina tal-valur tal-proteini tal-UE li tagħti lill-pajjiżi tal-UE għażliet ta’ finanzjament biex jappoġġaw l-infrastruttura tal-ħżin u tal-ipproċessar filwaqt li jitħallew jagħmlu użu akbar mill-kuntratti bejn il-bdiewa u atturi oħra tal-katina tal-valur tal-għelejjel tal-proteini biex jitnaqqsu r-riskji meta jaqilbu għal dawk l-għelejjel;
- it-titjib tal-integrazzjoni tal-bwar u tal-bhejjem permezz ta’ appoġġ għal sistemi estensivi fejn possibbli biex jiġu valorizzati l-bwar, jingħata kontribut għal importazzjonijiet aktar baxxi, tingħata spinta lis-sekwestru tal-karbonju u lill-għajxien rurali.
It-titjib tar-reżiljenza u l-kompetittività tal-ktajjen tal-provvista
Ir-reżiljenza u l-kompetittività tas-sistema tal-proteini tal-UE huma marbuta b’mod qawwi mal-effiċjenzi fl-għalf, fit-tnissil u fl-innovazzjoni. L-UE se tibni fuq dan billi:
- id-diversifikazzjoni tal-oriġini tal-importazzjonijiet permezz ta’ sħubijiet imsaħħa ma’ fornituri ewlenin, il-potenzjal ta’ rwol akbar tal-Ukrajna,
- l-allinjament tal-istandards tal-produzzjoni u tas-sostenibbiltà,
- l-adattament tas-sistemi tal-bhejjem biex jipprijoritizzaw ir-riżorsi lokali,
- l-indirizzar tad-dipendenza tal-UE fuq l-addittivi tal-għalf u
- l-isfruttar tal-potenzjal ta’ ċirkolarità akbar fil-ktajjen tal-provvista permezz ta’ użu aħjar ta’
- bijokarburanti biex jinkoraġġixxu żieda fil-produzzjoni ta' bijokarburanti, għelejjel li fihom il-proteini u materja prima sostenibbli mkabbra fl-UE u
- il-bijoekonomija biex jiġi appoġġat użu aktar effiċjenti tal-bijomassa.
L-implimentazzjoni ta’ miżuri min-naħa tad-domanda
Iż-żieda fid-disponibbiltà ta’ proteini domestiċi bbażati fuq il-pjanti żżid l-għażla u l-aċċessibbiltà tal-konsumatur permezz ta’:
- it-tikkettar tal-oriġini,
- l-akkwist pubbliku li jipprijoritizza l-proteini sostenibbli lokali u
- kampanji ta’ sensibilizzazzjoni dwar l-opportunitajiet ta’ finanzjament għall-kampanji ta’ promozzjoni tal-UE li jenfasizzaw il-benefiċċji għas-saħħa u s-sostenibbiltà tal-legumi u l-benefiċċji nutrizzjonali tal-UE.
L-avvanz tar-riċerka u l-innovazzjoni biex jissaħħu s-sistemi tal-proteini
Il-Programmi Qafas tar-Riċerka tal-UE, Orizzont 2020 u Orizzont Ewropa, investew aktar minn EUR 190 miljun biex jappoġġaw ir-riċerka u l-innovazzjoni dwar l-għelejjel li fihom il-proteini. Huwa meħtieġ investiment immirat fir-riċerka u l-innovazzjoni biex tingħata spinta lill-produzzjoni u l-użu tal-għelejjel li fihom il-proteini.
Il-pjan jinkludi:
- l-investiment fl-innovazzjoni tal-għelejjel u ż-żrieragħ biex tingħata spinta lill-produzzjoni u r-reżiljenza fost l-oħrajn fit-tnissil tal-pjanti, l-iżvilupp taż-żrieragħ, it-tnaqqis tal-fertilizzanti, il-protezzjoni sostenibbli tal-għelejjel u l-iżvilupp tal-katina tal-valur.
it-tisħiħ tal-kollaborazzjoni u t-trasferiment tal-għarfien fost l-atturi b’mod partikolari bl-Approċċ Strateġiku l-ġdid li jmiss għar-Riċerka u l-Innovazzjoni għall-agrikoltura, il-foresti, iż-żoni rurali u s-sistemi tal-ikel.
It-tisħiħ tal-koordinazzjoni u l-monitoraġġ tal-politika
Bil-ħsieb li titnaqqas id-dipendenza tagħhom fuq il-proteini importati bbażati fuq il-pjanti, hija meħtieġa koordinazzjoni akbar biex:
- isaħħu l-integrazzjoni u s-sinerġiji permezz tal-pjan tas-Sħubija Nazzjonali u Reġjonali (NRP) u,
- żvilupp tal-monitoraġġ permezz ta’:
- djalogi annwali dwar il-proteini mal-pajjiżi tal-UE,
- osservatorju regolari tas-suq għaċ-ċereali, iż-żrieragħ żejtnin u l-għelejjel li fihom il-proteini u
- valutazzjoni komparattiva ta’ 35 % tal-għalf b’livell għoli ta’ proteini derivat mill-UE sal-2035.
Interventi tal-PAK
Wieħed mill-objettivi tal-PAK huwa li titnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjoni tal-proteini tal-pjanti.
F’Lulju 2025, il-Kummissjoni ppreżentat il-proposta tagħha għal politika agrikola komuni (PAK) għall-perjodu wara l-2027 fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) li jmiss mill-2028 sal-2034.
A review of the instruments in the CAP post-2027 and other National and Regional Partnership (NRP) Plans actions to develop the protein crop sector and the Union’s plant-based protein autonomy.
Riċerka u innovazzjoni
Permezz tal-programmi ta’ riċerka Orizzont 2020, Orizzont Ewropa u s-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni, l-Unjoni Ewropea tiffinanzja proġetti biex tiżviluppa sistemi tal-biedja u ktajjen tal-ikel kompetittivi u sostenibbli li jipparteċipaw fit-tnaqqis tad-dipendenza tal-UE fuq il-proteini tal-pjanti importati.
Studju dwar l-istrateġiji tal-alimentazzjoni
L-adattament tal-istrateġiji tal-għalf jista’ jgħin biex jitnaqqas id-defiċit tal-proteini tal-pjanti tal-UE. Għalhekk, il-Kummissjoni ppubblikat studju mwettaq minn konsorzju estern tar-riċerka, li jipprovdi analiżi komprensiva tal-fatturi li jiggwidaw l-għażliet tal-bdiewa u ta’ atturi oħra fil-katina u l-għażliet biex tiġi appoġġata l-produzzjoni tal-UE tal-għalf tal-proteini. L-istrateġiji tal-għalf jirriflettu d-diversità tas-setturi tal-għelejjel u tal-bhejjem tal-UE.
Rapport tekniku tal-JRC
Bil-Kummissjoni tirrieżamina l-politika tagħha dwar il-proteini tal-pjanti, iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka (JRC) esplora sinerġiji u kompromessi potenzjali fi ħdan approċċ tas-sistemi tal-ikel.
It-tnaqqis tad-distakk bejn il-proteini tal-UE – il-muturi, is-sinerġiji u l-kompromessi
Stejjer tal-bdiewa
L-Awstrija naqqset l-emissjonijiet, saħħet il-produzzjoni tal-proteini tal-UE u naqqset id-dipendenza fuq is-sojja importata billi biddlet dak li jieklu t-tiġieġ. Hawnhekk hawn kif il-koordinazzjoni ttrasformat katina tal-provvista.
Farm Rumen juri kif it-transumanza, l-għalf lokali u r-ragħa tradizzjonali jistgħu jsaħħu l-bijodiversità u l-biedja reżiljenti.
Skeda ta' żmien
- 2026
Il-Kummissjoni tippubblika l-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Proteini.
- 2024
Biex tikkontribwixxi għall-analiżi dwar il-politika tal-UE dwar il-proteini tal-pjanti, il-Kummissjoni ppubblikat studju dwar id-diversifikazzjoni tas-sorsi tal-għalf tal-proteini.
- 2022
Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar is-sigurtà tal-ikel, il-Kummissjoni ħabbret l-intenzjoni tagħha li tirrevedi l-politika u l-prijoritajiet identifikati f’dan ir-rapport.
- 2018
Il-Kummissjoni ppreżentat rapport dwar il-proteini tal-pjanti fl-UE.
