Μείωση του ελλείμματος φυτικών πρωτεϊνών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Γιατί χρειάζεται να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ από εισαγόμενες φυτικές πρωτεΐνες;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) διαθέτει ένα από τα πιο ανταγωνιστικά και βιώσιμα συστήματα γεωργικής παραγωγής στον κόσμο. Ωστόσο, το πλεονέκτημα αυτό περιορίζεται λόγω των εξαρτήσεων από τις εισαγωγές ζωοτροφών υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες από περιορισμένο αριθμό χωρών καταγωγής.

Οι εξαρτήσεις αυτές όχι μόνο καθιστούν το αγροδιατροφικό σύστημα της ΕΕ ευάλωτο στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας αγοράς, αλλά επηρεάζουν επίσης την ικανότητα αποφυγής διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού και περιορίζουν την πρόοδο όσον αφορά τη μετάβαση στη βιωσιμότητα.

Όπως ανακοινώθηκε στο όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα, η Επιτροπή κατάρτισε το σχέδιο δράσης για τις πρωτεΐνες με σκοπό την αντιμετώπιση διαφόρων προκλήσεων, συνδυάζοντας μέτρα πολιτικής, την έρευνα και τις επιτόπιες προσπάθειες για τη δημιουργία ενός πιο αυτόνομου και βιώσιμου συστήματος πρωτεϊνών της ΕΕ, και διαφοροποιώντας παράλληλα τις πηγές εισαγωγών.

Κλιμάκωση της βιώσιμης παραγωγής φυτικών πρωτεϊνών της ΕΕ:

• συμβολή στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την επισιτιστική ασφάλεια και την ενέργεια,
• δημιουργία νέων ευκαιριών για τους γεωργούς και τις αγροτικές περιοχές και
• συμβολή στον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.

Όλα τα αριθμητικά στοιχεία του σχεδίου δράσης αναλύονται περαιτέρω στο ενημερωτικό δελτίο για τη ζήτηση και την προσφορά πρωτεϊνών στην ΕΕ.

Supply and demand of proteins for food and feed

Factsheet on the different types of protein, plant and animal, as well as their usages as food and feed, and their production, consumption, import, export and the different market segments.

• Ενημερωτικό δελτίο
• 7 Ιουλίου 2026

Γεγονός 1: Ο τομέας της κτηνοτροφίας είναι ο κύριος χρήστης φυτικών πρωτεϊνών

Οι περισσότερες φυτικές πρωτεΐνες που καλλιεργούνται ή εισάγονται χρησιμοποιούνται για τη διατροφή των ζώων. Ο τομέας αυτός εξαρτάται έντονα από τις ακατέργαστες χορτονομές που παράγονται στην ΕΕ και από τις εισαγόμενες ζωοτροφές υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες (ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες), κυρίως τα άλευρα σόγιας. Η ΕΕ είναι γενικά σε ζωοτροφές χαμηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες, αλλά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ζωοτροφών υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες (ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες), εκ των οποίων το 74 % που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ είναι εισαγόμενες.

• Περίπου το 70 % των ακατέργαστων πρωτεϊνών από σιτηρά, ελαιούχους σπόρους και όσπρια που παράγονται και καταναλώνονται στην ΕΕ διατίθεται για ζωοτροφές.
• Η ελαιοκράμβη είναι η κύρια πλούσια σε πρωτεΐνες καλλιέργεια στην ΕΕ, με μεγάλη διαφορά από τη σόγια.

Γεγονός 2: η ΕΕ εξαρτάται από τις εισαγωγές ζωοτροφών υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες

Η ΕΕ εξαρτάται από τις εισαγωγές για ένα σημαντικό ποσοστό πρώτων υλών ζωοτροφών υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες, συμπεριλαμβανομένων των ελαιούχων σπόρων και των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών. Το 2025 μόλις το 25 % των πρωτεϊνών από ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες προήλθε από την ΕΕ.

Η παραγωγή και το εμπόριο σόγιας χαρακτηρίζονται από υψηλή συγκέντρωση σε παγκόσμιο επίπεδο: έξι χώρες παράγουν το 90 % της σόγιας παγκοσμίως.

• Η σόγια, ένα από τα κύρια φυτά υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες, είναι μακράν η πρωτεϊνούχα καλλιέργεια που εισάγεται περισσότερο (94 %). Το 2024-25, η ΕΕ εισήγαγε 13,4 εκατομμύρια τόνους σπόρων σόγιας και πρωτεϊνών σογιάλευρου, κυρίως από τη Βραζιλία, την Αργεντινή και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
• Όσον αφορά τις πρώτες ύλες ζωοτροφών υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες, μόλις το 33 % περίπου προέρχεται από την ΕΕ, ενώ το 67 % προέρχεται από χώρες εκτός της ΕΕ.

Γεγονός 3: οι γειτονικές χώρες της ΕΕ μπορούν να συμβάλουν στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της ΕΕ

Η γειτονία της ΕΕ προσφέρει ευκαιρίες για τη διαφοροποίηση της τρέχουσας εξάρτησης της ΕΕ από μεγάλους εξαγωγείς σόγιας.

• Με παραγωγή 13,5 εκατομμυρίων τόνων φυτικών πρωτεϊνών, εκ των οποίων εξάγεται το 60 %, η Ουκρανία θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στις εισαγωγές φυτικών πρωτεϊνών της ΕΕ.
• Με την προοπτική της προσχώρησης, η Ουκρανία θα μπορούσε να αυξήσει την αυτονομία της ΕΕ όσον αφορά τις φυτικές πρωτεΐνες από 76 % σε 86 %.

Σχέδιο δράσης για τις πρωτεΐνες

Το μελλοντικό σύστημα πρωτεϊνών της ΕΕ βασίζεται στους ακόλουθους πυλώνες, οι οποίοι με τη σειρά τους θα καταστήσουν την κυκλικότητα και τη δράση για το κλίμα οικονομικές ελκυστικές και συμφέρουσες για τους γεωργούς.

Με το σχέδιο αυτό, η ΕΕ αποσκοπεί στην αύξηση του μεριδίου των πρωτεϊνών από ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες που παράγονται στην ΕΕ και χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφές από 25,8 % σε 35 % έως το 2035.

Επέκταση του βιώσιμου εφοδιασμού της ΕΕ με πρωτεΐνες

Η ικανότητα της ΕΕ να αυξήσει τη στρατηγική αυτονομία της απαιτεί τα εξής:

• παροχή κινήτρων στους γεωργούς μέσω μιας σειράς εργαλείων της ΚΓΠ για την προώθηση της παραγωγής οσπρίων και σόγιας στην ΕΕ, με προτεραιότητα σε καλλιέργειες προσαρμοσμένες στις τοπικές συνθήκες για την αύξηση του εφοδιασμού της ΕΕ και τη μείωση των αναγκών σε λιπάσματα, καθώς και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου·
• ενίσχυση της αξιακής αλυσίδας πρωτεϊνών της ΕΕ, με την παροχή στις χώρες της ΕΕ επιλογών χρηματοδότησης για τη στήριξη των υποδομών αποθήκευσης και μεταποίησης, επιτρέποντάς τους παράλληλα να κάνουν μεγαλύτερη χρήση συμβάσεων μεταξύ των γεωργών και άλλων παραγόντων της αξιακής αλυσίδας των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών για τη μείωση των κινδύνων κατά τη μετάβαση στις εν λόγω καλλιέργειες·
• ενίσχυση της ενσωμάτωσης των λειμώνων και του ζωικού κεφαλαίου μέσω της στήριξης εκτατικών συστημάτων, όπου είναι δυνατόν, για την αξιοποίηση των λειμώνων, τη συμβολή στη μείωση των εισαγωγών, την αύξηση της παγίδευσης του άνθρακα και των μέσων διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές.

Στρατηγική της ΕΕ για την κτηνοτροφία

Μέτρα από την πλευρά της ζήτησης

Η αύξηση της διαθεσιμότητας εγχώριων φυτικών πρωτεϊνών θα προσφέρει περισσότερες επιλογές και προσβασιμότητα στους καταναλωτές μέσω:

• της επισήμανσης καταγωγής,
• δημόσιων συμβάσεων που δίνουν προτεραιότητα στις τοπικές βιώσιμες πρωτεΐνες και
• εκστρατειών ευαισθητοποίησης σχετικά με τις ευκαιρίες χρηματοδότησης για εκστρατείες προώθησης της ΕΕ που αναδεικνύουν τα οφέλη των οσπρίων της ΕΕ για την υγεία και τη βιωσιμότητα καθώς και τα διατροφικά τους οφέλη.

Ενίσχυση του συντονισμού και της παρακολούθησης των πολιτικών

Προκειμένου να μειωθεί η εξάρτησή τους από εισαγόμενες φυτικές πρωτεΐνες, χρειάζεται στενότερος συντονισμός με σκοπό:

• την ενίσχυση της ολοκλήρωσης και των συνεργειών μέσω του σχεδίου εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης (ΕΠΕΣ) και,
• την ανάπτυξη της παρακολούθησης μέσω:
  • ετήσιων διαλόγων για τις πρωτεΐνες με τις χώρες της ΕΕ,
  • τακτικού παρατηρητηρίου της αγοράς σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και πρωτεϊνούχων καλλιεργειών, και
  • συγκριτικής αξιολόγησης του 35 % των ζωοτροφών υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες που προέρχονται από την ΕΕ έως το 2035.

Παρεμβάσεις της ΚΓΠ

Ένας από τους στόχους της ΚΓΠ είναι η μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές φυτικών πρωτεϊνών.

Τον Ιούλιο του 2025, η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της για μια κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) για την περίοδο μετά το 2027 εντός του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) από το 2028 έως το 2034.

Opportunities under the CAP post-2027 to reduce EU plant-based protein dependency

A review of the instruments in the CAP post-2027 and other National and Regional Partnership (NRP) Plans actions to develop the protein crop sector and the Union’s plant-based protein autonomy.

• Ενημερωτικό δελτίο
• 7 Ιουλίου 2026

Έρευνα και καινοτομία

Μέσω των ερευνητικών προγραμμάτων «Ορίζων 2020», «Ορίζων Ευρώπη» και της Ευρωπαϊκής Σύμπραξης Καινοτομίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί έργα για την ανάπτυξη ανταγωνιστικών και βιώσιμων γεωργικών συστημάτων και αλυσίδων τροφίμων που συμβάλλουν στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από εισαγόμενες φυτικές πρωτεΐνες.

Factsheet: Research and Innovation on activities for reducing the EU dependency on imported plant protein

• Ενημερωτικό δελτίο
• 7 Ιουλίου 2026

Μελέτη σχετικά με τις στρατηγικές σίτισης

Η προσαρμογή των στρατηγικών σίτισης θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του ελλείμματος φυτικών πρωτεϊνών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δημοσίευσε μελέτη που εκπονήθηκε από εξωτερική ερευνητική κοινοπραξία, η οποία παρέχει σφαιρική ανάλυση των παραγόντων που καθοδηγούν τις επιλογές των γεωργών και άλλων παραγόντων της αλυσίδας, και παρουσιάζει εναλλακτικές δυνατότητες για τη στήριξη της παραγωγής πρωτεϊνούχων ζωοτροφών στην ΕΕ. Οι στρατηγικές σίτισης αντικατοπτρίζουν την ποικιλομορφία των τομέων των καλλιεργειών και της κτηνοτροφίας της ΕΕ.

Μελέτη σχετικά με τις στρατηγικές σίτισης για τη διαφοροποίηση των πηγών πρωτεϊνών που χρησιμοποιούνται σε διάφορα συστήματα ζωικής παραγωγής στην ΕΕ

Τεχνική έκθεση του ΚΚΕρ

Με την επανεξέταση της πολιτικής της Επιτροπής για τις φυτικές πρωτεΐνες, το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) διερεύνησε δυνητικές συνέργειες και συμβιβασμούς στο πλαίσιο της προσέγγισης των συστημάτων τροφίμων.

Closing the EU protein gap – drivers, synergies and trade-offs, (Κάλυψη του χάσματος πρωτεϊνών στην ΕΕ — Κινητήριες δυνάμεις, συνέργειες και συμβιβασμοί)

Ιστορίες γεωργών