Wprowadzenie
W 2023 r. mieszkańcy UE jedli średnio 351 gramów owoców i warzyw dziennie. To za mało – Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca około 400 gramów dziennie (czyli około pięciu sztuk owoców lub warzyw). Jest to ważne zarówno dla sektora zdrowia publicznego, jak i dla sektora produkcji rolnej.
- Dieta bogata w owoce i warzywa poprawia ogólny stan zdrowia i zmniejsza ryzyko chorób.
- Większe spożycie tych produktów pozytywnie wpływa też na sytuację producentów owoców i warzyw w całej UE.
Według danych Eurostatu w latach 2010–2020 liczba gospodarstw w UE produkujących owoce i warzywa spadła o 15 proc.
Dane na temat produkcji owoców i warzyw w UE
Produkcja owoców i warzyw to ważna część unijnego rolnictwa, a ich spożycie to podstawa żywienia. Kluczowe znaczenie tego sektora widać zarówno na rynkach międzynarodowych, jak i na przykładzie gospodarstw rodzinnych działających w społecznościach wiejskich. Jak to wygląda w liczbach?
- W 2023 r. produkcja owoców i warzyw stanowiła 12,6 proc. całkowitej produkcji rolnej UE i była warta około 68 mld euro.
- W UE wyprodukowano 59,8 mln ton warzyw (w tym roślin strączkowych) i 41,2 mln ton owoców i orzechów.
- Około 1,5 mln gospodarstw rolnych w UE zajmowało się sadownictwem, a około 700 tys. uprawą warzyw przeznaczonych do sprzedaży w stanie świeżym.
- Do uprawy owoców wykorzystano łącznie 3,7 mln hektarów gruntów, a do uprawy warzyw – 2 mln hektarów.
Najpopularniejsze owoce i warzywa w UE
Zobaczmy, które gatunki owoców i warzyw są najbardziej reprezentatywne dla unijnego rolnictwa i który kraj jest liderem w ich produkcji.
JabłkaJabłko to najpowszechniej uprawiany owoc w UE. Największym producentem jest Polska, a na kolejnych miejscach plasują się Włochy i Francja.
Czy wiesz, że...? Jabłka należą do rodziny owoców ziarnkowych, podobnie jak gruszki i pigwy.
Więcej informacji znajdziesz na stronie na temat owoców ziarnkowych.
Owoce cytrusowePomarańcze, małe owoce cytrusowe i cytryny zajmują drugie miejsce na liście najczęściej produkowanych owoców w UE. Czołowymi producentami są Hiszpania, Włochy i Grecja.
Czy wiesz, że...? W UE uprawia się siedem odmian cytryn, które są chronione oznaczeniami geograficznymi (ChOG).
Interesuje Cię sytuacja na rynku owoców cytrusowych? Więcej informacji znajdziesz na stronie na temat cytrusów.
Brzoskwinie i nektarynyBrzoskwinie i nektaryny też należą do europejskiej czołówki. Ich największymi producentami są Hiszpania, Włochy i Grecja.
Czy wiesz, że...? Należą do rodziny owoców pestkowych.
Więcej informacji na temat rynku owoców pestkowych znajdziesz na specjalnej stronie.
PomidoryPomidor jest najpowszechniej uprawianym warzywem w UE, zarówno do sprzedaży w stanie świeżym, jak i do przetwórstwa. Największymi producentami są Włochy, Hiszpania i Portugalia.
Czy wiesz, że...? Odmiany pomidorów mogą się bardzo różnić kształtem, rozmiarem i kolorem.
Jak wygląda sytuacja na rynku pomidorów? Więcej informacji znajdziesz na stronie na temat pomidorów.
TruskawkiUE jest jednym z największych rynków truskawek na świecie.
Czy wiesz, że...? Na powierzchni każdej jagody, która jest tak zwanym owocem pozornym, znajduje się około 200 nasion (tzw. orzeszków), które są właściwymi owocami. Truskawki zbiera się tylko ręcznie.
SzpinakSzpinak jest zielonym warzywem liściastym powszechnie uprawianym w Belgii, we Włoszech, w Hiszpanii i we Francji.
Czy wiesz, że...? Świeży liść szpinaku powinien być jędrny, ciemnozielony i delikatnie oroszony, ale nie wilgotny ani rozmiękły.
MarchewMarchew cieszy się wielką popularnością i ma mnóstwo zastosowań w europejskiej kuchni. Jej największymi producentami są Polska, Francja i Holandia.
Czy wiesz, że...? Najpopularniejsza jest marchewka w kolorze pomarańczowym, ale są też odmiany żółte, czerwone, fioletowe i białe.
ZiemniakiW 2023 r. w UE wyprodukowano 48,1 mln ton ziemniaków, czyli o 1,4 proc. więcej niż w 2022 r.
Najwięksi producenci to: Niemcy (24,1%), Francja (17,9%), Holandia (13,5%), Polska (11,6%) i Belgia (8,4%).
Czy wiesz, że...? Na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 ziemniak należy do innej klasyfikacji niż warzywa i owoce.
Jakość i miejsce pochodzenia
Owoce i warzywa sprzedawane konsumentom w stanie świeżym muszą być dobrej jakości. Zgodnie z normami handlowymi musi też być wyraźnie wskazany kraj producenta.
Zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2023/2429 przestrzeganie norm handlowych jest wymagane na każdym etapie wprowadzania do obrotu świeżych owoców i warzyw (również przy imporcie, eksporcie i w sprzedaży detalicznej). Wyjątki lub zwolnienia z przestrzegania tych norm dotyczą określonych sytuacji (dostawy bezpośrednie od producenta, lokalne targi, darowizna, przetwórstwo).
Więcej informacji na temat polityki UE w zakresie owoców i warzyw.
Owoce i warzywa według klimatu
Sprawdź, na jakie produkty jest sezon w różnych strefach klimatycznych w Europie. Wybierz klimat morski, umiarkowany lub śródziemnomorski, aby zobaczyć, jakie owoce i warzywa są teraz najświeższe.
Udane projekty
Meet Arthur and Larissa Preston, farmers at Swainstown Farm in Ireland, growing fresh produce, raising livestock, and promoting sustainable agriculture.
Pera Rocha do Oeste ChNP to słodka gruszka produkowana na zachodnim wybrzeżu Portugalii.
Delikatny i słodki smak szparagów ChOG Asperges du Blayais jest bardzo charakterystyczny i sprawia, że to warzywo produkowane w południowo-zachodniej Francji jest wyjątkowym przysmakiem.
Podcast „Żywność dla Europy”
36. Banany z Wysp Kanaryjskich: promocja owoców i warzyw w szkole7 listopada 2023 r.
23. Owoce i warzywa w Europie: innowacje, tradycja, żywienie24 listopada 2022 r.
Materiały wideo
Jean Matthieu Thévenot: ekologiczna uprawa nasion we FrancjiJean Matthieu uprawia siewki ekologiczne w Kraju Basków i jest wielkim zwolennikiem małych gospodarstw rolnych. Mówi o trudnościach z zakupem ziemi, wysokich kosztach i dotacjach z WPR, opowiada się za polityką, która zapewnia sprawiedliwy dochód i promuje rolnictwo ekologiczne. Jean Matthieu uważa, że ze względu na przyszłość planety ważne jest, by młodzież z miast wiedziała, jak wygląda praca na roli.
Marie-Claire Feller: doświadczenia młodej niemieckiej rolniczkiMarie Claire nie pochodzi z rodziny rolników, ale teraz prowadzi gospodarstwo w Szwecji. Opowiada o trudnych początkach – problemach z zakupem ziemi, zdobyciem informacji i funduszy – oraz o dużym znaczeniu drobnych gospodarstw i agroekologii. Apeluje również o większe wsparcie z UE dla młodych rolników.
