Cele
Unijny program dla szkół ma na celu wspieranie rentownej produkcji żywności i promowanie zdrowych nawyków żywieniowych wśród dzieci poprzez zachęcanie do spożywania w szkołach owoców i warzyw, mleka oraz niektórych przetworów mlecznych. Inicjatywa ta jest zgodna z celami wspólnej polityki rolnej (WPR) w zakresie stabilności rynkowej i dostępności dostaw. Ze względu na wzrost spożycia żywności przetworzonej i rosnące wskaźniki otyłości związane z niewłaściwym odżywianiem i niską aktywnością fizyczną UE aktywnie promuje zdrowszą dietę i styl życia dzieci.
Informacje ogólne
Program obejmuje wsparcie na rzecz dystrybucji tych produktów oraz działania edukacyjne i informacyjne.
Dystrybucja
W ramach programu wspierana jest dystrybucja owoców, warzyw, mleka i niektórych przetworów mlecznych w placówkach oświatowych dla dzieci w wieku od przedszkolnego po licealny. Kraje UE zatwierdzają wykaz produktów (przy odpowiednim zaangażowaniu krajowych organów ds. zdrowia i żywienia), który ma pomóc dzieciom w zdrowym odżywianiu się.
Nacisk kładziony jest na świeże owoce i warzywa oraz mleko spożywcze.
Aby wspierać spożycie określonych produktów lub zaspokajać szczególne potrzeby żywieniowe dzieci, kraje UE mogą również zamieścić na liście przetworzone owoce i warzywa (np. soki) i niektóre przetwory mleczne (np. jogurt i ser). Na ściśle określonych warunkach do wykazu można włączyć dodatkowo napoje na bazie mleka.
Przy wyborze produktów uwzględnia się ich sezonową dostępność, różnorodność oraz aspekty zdrowotne i środowiskowe.
Kraje UE mogą dawać pierwszeństwo lokalnym, krótkim łańcuchom dostaw, produktom ekologicznym i produktom wysokiej jakości. Co do zasady produkty te nie mogą zawierać dodatku cukru, soli, tłuszczu, substancji słodzących czy sztucznych aromatów. Organy ds. zdrowia i żywienia w krajach UE mogą jednak zezwolić, w drodze wyjątku, na dodanie ograniczonych ilości soli i tłuszczu, a w odniesieniu do przetworów mlecznych – cukru.
Działania edukacyjne
W ramach programu dla szkół organizowane są również działania edukacyjne (zajęcia lekcyjne, wizyty w gospodarstwach rolnych, zajęcia w ogródkach szkolnych, degustacje i warsztaty gotowania), które mają inspirować i informować uczniów.
Poprzez praktyczne doświadczenia dzieci poznają drogę, jaką przebywa żywność od pola do stołu, uczą się doceniać ciężką pracę lokalnych rolników i mogą zrozumieć znaczenie zrównoważonego rolnictwa. Dzięki temu nie tylko zdobywają nową wiedzę, lecz także interesują się tym, skąd pochodzi ich żywność, i uczą się ją szanować.
Działania informacyjne
Finansowanie jest również dostępne na działania informacyjne, aby zwiększyć widoczność programu, a także na monitorowanie i ocenę właściwego funkcjonowania programu.
Unijny program dla szkół po roku 2027
Budżet
Całkowite środki z budżetu UE przeznaczone na ten program wynoszą 220,8 mln euro na dany rok szkolny, z czego do 130,6 mln euro przypada na owoce i warzywa, a do 90,1 mln euro na mleko.
W zależności od priorytetów i potrzeb każdy kraj może przeznaczyć część swojego unijnego dofinansowania na owoce i warzywa na dofinansowanie na mleko lub odwrotnie. Może on również złożyć wniosek o wykorzystanie jedynie części dostępnego dofinansowania lub jego zwiększenie. Więcej informacji można znaleźć w sprawozdaniu Komisji dotyczącym stosowania kryteriów przydziału środków budżetowych i skutków przeniesień budżetowych.
Począwszy od roku szkolnego 2023/2024 wnioskodawcy ubiegający się o pomoc mogą ubiegać się o zaliczki (uprawnionych jest maksymalnie 80 proc. wnioskodawców).
Komisja Europejska przyjmuje decyzję, w której ustala kwotę pomocy unijnej dla poszczególnych krajów na każdy rok szkolny.
Rok szkolny 2025/2026 – środki unijne w podziale na kraje
Rok szkolny 2024/2025 – środki unijne w podziale na kraje
Rok szkolny 2023/2024 – środki unijne w podziale na kraje
Redystrybucja środków finansowych na rok szkolny 2022/2023 na wsparcie przesiedlonych ukraińskich dzieci
W czerwcu 2022 r. Komisja opublikowała rozporządzenie, w którym zwróciła się do krajów UE o przegląd swoich wniosków o pomoc w ramach programu dla szkół na rok szkolny 2022/2023. Wynikało to z bezprecedensowej sytuacji spowodowanej inwazją Rosji na Ukrainę. Konieczna była solidarność między krajami UE, aby odciążyć osoby na pierwszej linii frontu opiekujące się przesiedlonymi ukraińskimi dziećmi.
Kraje UE udostępniły dodatkową kwotę, o którą wnioskowały w ramach tego programu, albo część swojego przydziału krajowego, która nie była potrzebna. Niewykorzystane kwoty zostały rozdzielone pomiędzy kraje, które przyjęły najwięcej ukraińskich dzieci. Łącznie rozdzielono 2,9 mln euro na zaspokojenie potrzeb przesiedlonych ukraińskich dzieci w szkołach w UE.
Program dla szkół w podziale na kraje
Kraje zainteresowane udziałem w programie opracowują strategię na poziomie krajowym lub regionalnym, obejmującą okres sześciu lat.
Strategie poszczególnych krajów nakreślają cele (np. wzrost spożycia owoców i warzyw, aby osiągnąć zalecanych pięć porcji dziennie), beneficjentów programu (np. dzieci w szkołach podstawowych), produkty, działania edukacyjne i ustalenia dotyczące wdrażania programu.
Każdy kraj uczestniczący w programie ma obowiązek monitorowania i oceny programu. Sprawozdania z monitorowania obejmują każdy rok szkolny. Wybrane dane z rocznych sprawozdań monitorujących krajów UE są dostępne na unijnym portalu danych dotyczących programu „Owoce, warzywa i mleko w szkole”.
Sprawozdania z oceny za lata 2017–2022 zostały przedłożone Komisji, a sprawozdania dotyczące wszystkich krajów UE są dostępne w internecie. Więcej informacji można również znaleźć w podsumowaniu i analizie konsultacji publicznych oraz sprawozdań z oceny krajów UE.
Komisja nie zatwierdza krajowych strategii ani krajowych sprawozdań z monitorowania i oceny. Podaje je do wiadomości publicznej razem z danymi punktów kontaktowych w każdym kraju w celu informowania o możliwościach udziału w programie i jego wdrażaniu.
Krajowe punkty kontaktowe dla programu dla szkół
| Kraj | Urząd | Dane kontaktowe |
|---|---|---|
| Belgia (Flandria) | Departement Landbouw en Visserij, Ondernemen en ontwikkelen | Telefon: +32 2 552 74 97 E-mail: schoolfruit-melk |
| Belgia (Walonia) | Service Public de Wallonie, Département de l'Agriculture, ressources naturelles et environnement, Direction de la Gestion de l'Organisation Commune des Marchés | Telefon: +32 81 649 790 E-mail: progecole [dot] dgo3 |
| Belgia (Bruksela) | Economie | Telefon: +32 2 2 800 34 82 E-mail: fruit-ecole Strona internetowa: Economie-emploi / Economie-werk |
| Bułgaria | Ministerstwo rolnictwa, żywności i leśnictwa | Dyrekcja ds. Środków Rynkowych i Organizacji Producentów, Dział ds. Środków Rynkowych Telefon: +35 9 298 511 357 / +35 9 298 511 263 E-mail: schoolscheme |
| Czechy | Ministerstwo Rolnictwa, Departament ds. Towarów Pochodzenia Zwierzęcego | Telefon: +420 221 812 278 E-mail: ozk |
| Dania | Duńskie Ministerstwo Żywności, Rolnictwa i Rybołówstwa, Duńska Agencja Rolnicza | Telefon: +45 33 95 80 00 E-mail: euogprojekt |
| Niemcy | Federalne Ministerstwo Rolnictwa, Żywności i Tożsamości Regionalnej, Dział 212 | Telefon: +49 228 99529-0 / +49 228 99529-4543 E-mail: 212 |
| Estonia | Estoński Urząd Ewidencji i Informacji Rolnych | Telefon: +372 73 77 678 E-mail: info |
| Irlandia | Dział ds. Rozwoju Przemysłu Spożywczego, Ministerstwo Rolnictwa, Żywności i Gospodarki Morskiej | Telefon: +351 6072780 / +353 1 6072828 E-mail: schoolscheme |
| Grecja | Ministerstwo Rozwoju Obszarów Wiejskich i Żywności A. Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa – Dyrekcja ds. Systemów Uprawy i Produkcji Roślinnej – Departament Upraw Sadowniczych | Telefon: +30 210 212 5071 / +30 210 212 5040 E-mail: schoolprogramme |
| Grecja | Ministerstwo Rozwoju Obszarów Wiejskich i Żywności B. Dyrekcja Generalna ds. Żywności | 1. Dyrekcja ds. Przetwórstwa Spożywczego i Technologii Żywności Telefon: +30 210 212 5072 2. Dyrekcja ds. Promocji Produktów Rolnych – Departament Polityki Żywieniowej Telefon: +30 210 212 4344 |
| Hiszpania | Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación- Subdirección General de Promoción de los Alimentos de España | Telefon: +34 91 347 51 20 E-mail: planfrutaescuelas |
| Francja | Ministère de l'agriculture et de l'alimentation | Telefon: +33 1 49 55 40 58 E-mail: programme [dot] fruitlait [dot] dgpe |
| Chorwacja | Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa, Dyrekcja ds. Gruntów Rolnych, Produkcji Roślinnej i Rynku, Departament Organizacji Producentów | Telefon: +385 1 6106 175 / +385 1 6109 528 / E-mail: skolska [dot] shema |
| Włochy | Ministero delle Politiche Agricole, Alimentari, Forestali e del Turismo | Telefon: +39 06 46652359 / +39 06 46656067 E-mail: fruttanellescuole Strona internetowa: Frutta Nelle Scuole / Latte nelle scuole |
| Cypr | Ministerstwo Rolnictwa, Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska – Departament Rolnictwa | Telefon: +35 722 464030 / +35 722 819725 / E-mail: director |
| Łotwa | Ministerstwo Rolnictwa, Departament Rynku i Wsparcia Bezpośredniego, Wydział Wspólnej Organizacji Rynku | Telefon: +371 67027376 E-mail: TKO |
| Litwa | Ministerstwo Rolnictwa | Telefon: +370 5 239 11 11 E-mail: zum |
| Litwa | Agencja Rolnictwa przy Ministerstwie Rolnictwa | Telefon: +370 616 46910 E- mail: info |
| Luksemburg | Service d’Economie Rurale | Telefon: +352 247 83557 E-mail: lait |
| Luksemburg | Administration des Services Techniques de l’Agriculture | Telefon: +352 457 171 200 E-mail: fruits |
| Węgry | Ministerstwo Rolnictwa, Departament ds. Polityki Handlowej i Marketingu | Telefon: +36 1 7952108 / +36 1 7959957 / E-mail: apf |
| Malta | Agencja Płatnicza ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, Ministerstwo Środowiska, Zrównoważonego Rozwoju i Zmiany Klimatu | Telefon: +356 22926148 E-mail: arpa [dot] mesdc |
| Holandia | Ministerstwo Rolnictwa, Rybołówstwa, Bezpieczeństwa Żywnościowego i Środowiska | E-mail: secretariaatEIA minlnv [dot] nl (secretariaatEIA[at]minlnv[dot]nl) |
| Holandia | Rijksdienst voor Ondernemend Nederland | Telefon: +31 70 3798000 E-mail: schoolregelingen Strona internetowa: Schoolzuivel / Schoolfruit en -groenten |
| Austria | AMA Agrarmarkt Austria | Telefon: +43 50 3151-100 E-mail: schulprogramm |
| Polska | Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa | Telefon: +48 22 376 76 76 / +48 22 376 79 79 E-mail: sekretariat_dwk |
| Portugalia | Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich | Telefon: +351 21 323 4687 E-mail: dsc |
| Rumunia | Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, Departament Spraw Europejskich i Stosunków Międzynarodowych | Telefon: +40 21 3072 492 / +40 21 3078 570 E-mail: roagricons |
| Słowenia | Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Żywności | Telefon: +386 478 90 45 E-mail: solsko-sadje [dot] aktrp |
| Słowacja | Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, Sekcja Rolnictwa | Telefon: +421 2 592 66 370 / +421 2 592 66 552 / +421 2 592 66 561 E-mail: skolskyprogram |
| Finlandia | Fiński Urząd ds. Żywności | Telefon: +358 29 530 0400 E-mail: koulujakelu Strona internetowa: Koulujakelu (w j. fińskim) | Skolprogram (w j. szwedzkim) |
| Szwecja | Szwedzka Rada ds. Rolnictwa, Företagsenheten | Telefon: +46 077 102 232 23 E-mail: skolmjolk |
Od 1 lutego 2020 r. Wielka Brytania nie jest już państwem członkowskim Unii Europejskiej. Na tej stronie znajdują się informacje na temat wdrażania programu dla szkół, gdy Wielka Brytania była członkiem Unii Europejskiej (lata szkolne 2017/2018 i 2018/2019), lub gdy kontynuowała udział w tym programie zgodnie z umową o wystąpieniu (rok szkolny 2019/2020).
Podstawy prawne
Unijny program dystrybucji owoców, warzyw i mleka w szkołach określono w następujących rozporządzeniach (zob. wersję skonsolidowaną każdego rozporządzenia):
- rozporządzenie (UE) nr 1308/2013, art. 22–25 i załącznik V
- rozporządzenie Rady (UE) nr 1370/2013, art. 5 i załącznik I
- rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/39 zawiera zasady jednolitego wdrażania systemu
- rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/40 zawiera dodatkowe zasady wdrażania systemu.
