W łańcuchu dostaw żywności nie wszyscy uczestnicy mają taką samą pozycję. Chociaż większość sektora przemysłu spożywczego i handlu detalicznego stanowią małe firmy, na rynku dominuje kilka dużych firm, które pełnią rolę nabywców.
Natomiast sektor rolny jest bardzo rozdrobniony: liczy on aż 9,1 mln gospodarstw rolnych. Gospodarstwa rolne, podobnie jak inne mniejsze przedsiębiorstwa, muszą mieć zapewnioną właściwą ochronę. Polityka UE ma na celu zapewnienie uczciwej konkurencji i zapobieganie nadużyciom ze strony potężnych firm.
Wzmocnienie siły przetargowej rolników
UE działa na rzecz:
- wzmocnienia siły przetargowej rolników
- rozwiązania problemu braku równowagi w łańcuchu żywnościowym
- zmniejszenia ryzyka, że rolnicy będą zmuszeni do sprzedaży produktów rolnych poniżej kosztów produkcji.
UE podejmuje już działania mające na celu rozwiązanie tych problemów, zwalniając rolników z niektórych reguł konkurencji ze względu na specyficzny charakter ich działalności. Istnieją jeszcze bardziej dalekosiężne plany, które mają zapewnić na przykład:
- lepszą ochronę rolnikom w umowach z nabywcami w przemyśle spożywczym i detalistami
- wzmocnienie organizacji producentów, tak aby rolnicy mogli skuteczniej współpracować z nabywcami i detalistami.
Silniejsza pozycja organizacji producentów i spółdzielni
UE wspiera organizacje producentów i spółdzielnie w celu wzmocnienia siły przetargowej rolników i negocjowania sprawiedliwszych warunków z nabywcami. W latach 2023–2027 około 760 tys. gospodarstw rolnych w UE (tj. 8 proc. wszystkich gospodarstw) otrzyma wsparcie na rzecz:
- uczestnictwa w grupach i organizacjach producentów
- sprzedaży bezpośrednio nabywcom
- uczestnictwa w systemach jakości.
Zakaz nieuczciwych praktyk handlowych
W 2019 r. UE przyjęła przepisy zakazujące 16 nieuczciwych praktyk handlowych, które mogą szkodzić interesom rolników oraz małych i średnich dostawców. Te przepisy dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności ustanawiają zasady mające na celu zapewnienie uczciwych i przejrzystych stosunków handlowych w całym łańcuchu dostaw produktów rolno-spożywczych. Jednak pierwszym krokiem jest przywrócenie równowagi sił i promowanie uczciwości w handlu. Każdy kraj UE wyznaczył organ, który będzie egzekwował te nowe przepisy.
W rezultacie kraje UE zapewniają rolnikom jeszcze lepszą ochronę niż wymaga tego prawo, i zakazują tym samym jeszcze większej liczby nieuczciwych praktyk handlowych. Dzięki temu rolnictwo stało się bezpieczniejsze i skuteczniejsze, a rolnikom łatwiej jest składać skargi.
Mając na uwadze, że co najmniej 20 proc. produktów rolno-spożywczych spożywanych w jednym kraju UE pochodzi z innego kraju UE, Unia proponuje ustanowienie dodatkowych przepisów, dzięki którym organy jednego kraju będą mogły egzekwować przepisy w innym. Skuteczniejsze egzekwowanie prawa zapewni lepszą ochronę rolnikom i mniejszym dostawcom. Jednak wciąż zbyt mało osób działających w sektorze rolnym zna przepisy UE. Komisja już teraz oceni skuteczność przepisów w 2025 r. i w razie potrzeby zaproponuje nowe przepisy.
Większa przejrzystość
W kwietniu 2024 r. UE założyła Unijne Obserwatorium Łańcucha Rolno-Spożywczego, aby zwiększyć przejrzystość cen, kosztów i zysków. Obserwatorium zrzesza do 80 członków reprezentujących:
- organy publiczne odpowiedzialne za rolnictwo, rybołówstwo, akwakulturę i łańcuch dostaw żywności
- organizacje różnych uczestników łańcucha, takich jak rolnicy, dostawcy, przemysł spożywczy, handlowcy, sektor transportu i logistyki, handel detaliczny i konsumenci.
Budowanie zaufania między organami publicznymi a wszystkimi innymi zaangażowanymi podmiotami ma zasadnicze znaczenie, aby zapewnić, że każdy uczestnik łańcucha dostaw żywności otrzyma uczciwe wynagrodzenie za swoją pracę.
The report on the implementation of the Directive on unfair trading practices in the food supply chain was one of the Commission’s commitments to strengthen the position of farmers in the food supply chain.
Zastrzeżenie: Treści dostępne na tej stronie służą wyłącznie celom informacyjnym i nie są prawnie wiążące.
Podobne strony
Więcej informacji
Komisja Europejska wzmacnia pozycję rolników w łańcuchu dostaw żywności.
The European Union's policy on producer and interbranch organisations.
UE dokonała przeglądu niektórych przepisów wspólnej polityki rolnej (WPR), dążąc do zwiększenia ich elastyczności oraz zgodności z realiami rolnictwa.
Zainicjowany w styczniu 2024 r. strategiczny dialog na temat przyszłości rolnictwa w UE to nowe forum służące kształtowaniu wspólnej wizji przyszłości rolnictwa w UE.
Governing of the agri-food supply chain, how to strengthen farmers' position in the supply chain.
Więcej informacji na temat polityki rolnej UE
Odpowiedzi na najpopularniejsze pytania dotyczące WPR
Podcast „Żywność dla Europy”
The Food for Europe podcast is a European podcast series on food and farming, featuring interviews with key players in European agricultural policy.
