Τι είναι οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές
Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (ΑΘΕΠ) μεταξύ επιχειρήσεων είναι πρακτικές οι οποίες αποκλίνουν από την ορθή εμπορική συμπεριφορά και είναι αντίθετες προς την καλή πίστη και τα χρηστά συναλλακτικά ήθη. Η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων είναι ευάλωτη σε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές λόγω των μεγάλων ανισορροπιών μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων. Οι γεωργοί και οι μικρές επιχειρήσεις της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, συχνά δεν διαθέτουν διαπραγματευτική ισχύ αρκετή για να αμυνθούν ενάντια στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να βελτιώσει την προστασία των γεωργών — καθώς και των μικρών και μεσαίων προμηθευτών — και να θεσπίσει υποχρεωτικούς κανόνες που απαγορεύουν ορισμένες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
Η οδηγία 2019/633 της ΕΕ σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 17 Απριλίου 2019. Οι χώρες της ΕΕ όφειλαν να μεταφέρουν την οδηγία στο εθνικό τους δίκαιο έως τις 1 Μαΐου 2021 και να την εφαρμόσουν έξι μήνες αργότερα.
Η εν λόγω οδηγία αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου θεματολογίου διακυβέρνησης, που αποσκοπεί στην επίτευξη μιας αποτελεσματικότερης και δικαιότερης αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, περιλαμβάνει, δε, επίσης τη συνεργασία των παραγωγών και μέτρα για την ενίσχυση της διαφάνειας της αγοράς.
Προτάσεις για στοχευμένες τροποποιήσεις του ισχύοντος κανονισμού για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ) και ενός νέου κανονισμού για τη διασυνοριακή επιβολή της νομοθεσίας κατά των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.
Καταπολέμηση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών
Για να βελτιωθεί η θέση τόσο των γεωργών όσο και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, η ΕΕ έχει θεσπίσει νομοθεσία, η οποία απαγορεύει 16 αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Η παρούσα οδηγία κάνει διάκριση μεταξύ «μαύρων» και «γκρίζων» πρακτικών. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μαύρες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές απαγορεύονται, ανεξάρτητα από τις περιστάσεις, οι γκρίζες πρακτικές επιτρέπονται εφόσον ο προμηθευτής και ο αγοραστής συμφωνήσουν εκ των προτέρων με σαφή και αδιαμφισβήτητο τρόπο.
Δέκα μαύρες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές
- Πληρωμές κατόπιν χρονικού διαστήματος που υπερβαίνει τις 30 ημέρες για αλλοιώσιμα γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα
- Πληρωμή κατόπιν χρονικού διαστήματος που υπερβαίνει τις 60 ημέρες για άλλα γεωργικά προϊόντα διατροφής
- Ακυρώσεις αλλοιώσιμων γεωργικών προϊόντων διατροφής με σύντομη προειδοποίηση
- Μονομερείς αλλαγές στις συμβάσεις από τον αγοραστή
- Πληρωμές που δεν συνδέονται με συγκεκριμένη συναλλαγή
- Κίνδυνος απώλειας και φθοράς που μεταβιβάζεται στον προμηθευτή
- Άρνηση γραπτής επιβεβαίωσης συμφωνίας προμήθειας από τον αγοραστή, παρά το αίτημα του προμηθευτή
- Κατάχρηση εμπορικών απορρήτων από τον αγοραστή
- Εμπορικά αντίποινα από τον αγοραστή
- Μεταφορά του κόστους εξέτασης των καταγγελιών των πελατών στον προμηθευτή
Έξι γκρίζες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές
Αυτές επιτρέπονται μόνον εφόσον έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων με σαφή και αδιαμφισβήτητο τρόπο.
- Επιστροφή μη πωληθέντων προϊόντων
- Πληρωμή του προμηθευτή για την αποθεματοποίηση, την επίδειξη ή προσθήκη σε κατάλογο
- Πληρωμή του προμηθευτή για την προώθηση
- Πληρωμή του προμηθευτή για την εμπορική προώθηση
- Πληρωμή του προμηθευτή για τη διαφήμιση
- Πληρωμή του προμηθευτή για το προσωπικό του αγοραστή, τη διαρρύθμιση των χώρων
Η οδηγία προβλέπει ελάχιστη εναρμόνιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού όσον αφορά τις προαναφερόμενες πρακτικές, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν ως οι πλέον προβληματικές.
Βασικοί κανόνες της οδηγίας
Προστασία των ασθενέστερων προμηθευτών έναντι ισχυρότερων αγοραστών
Η οδηγία προβλέπει την προστασία των ασθενέστερων προμηθευτών έναντι ισχυρότερων αγοραστών, η οποία περιλαμβάνει κάθε προμηθευτή γεωργικών προϊόντων και τροφίμων με κύκλο εργασιών έως 350 εκατ. EUR με διαφοροποιημένα επίπεδα προστασίας που παρέχονται κάτω από το εν λόγω όριο. Η προστασία αυτή αφορά γεωργούς, οργανώσεις παραγωγών και διανομείς κάτω του ορίου. Καλύπτει, δε, επίσης προμηθευτές και αγοραστές που βρίσκονται εκτός της ΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι ένα από τα μέρη είναι εγκατεστημένο εντός της ΕΕ.
Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο
Κατά τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό τους δίκαιο, οι χώρες της ΕΕ μπορούσαν να επιλέξουν να είναι αυστηρότερες από την οδηγία και να υπερβούν το πεδίο εφαρμογής της. Ωστόσο, δεν μπορούσαν να προσφέρουν χαμηλότερο επίπεδο προστασίας από αυτό που προβλέπει η οδηγία.
Η Επιτροπή δημοσίευσε ενδιάμεση έκθεση σχετικά με την κατάσταση της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και της εφαρμογής της οδηγίας τον Οκτώβριο του 2021. Έως τον Δεκέμβριο του 2022, όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ είχαν μεταφέρει την εν λόγω οδηγία στο οικείο εθνικό δίκαιο. Μια επικαιροποιημένη έκθεση και ένα σχετικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που δημοσιεύθηκαν τον Απρίλιο του 2024 παρέχουν πλέον πληροφορίες σχετικά με τις επιλογές μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και των 27 κρατών μελών.
Αξιολόγηση της οδηγίας
Για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη, θα είναι διαθέσιμη αξιολόγηση της οδηγίας 2019/633 της ΕΕ σε επίπεδο ΕΕ στα τέλη του 2025. Για να τροφοδοτήσουν την αξιολόγηση αυτή, το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) και η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης διεξάγουν ετήσιες έρευνες σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
Τα αποτελέσματα των ερευνών προηγούμενων ετών διατίθενται στη διεύθυνση: Αποτελέσματα των ερευνών για τις ΑθΕΠ.
Η έκθεση αξιολόγησης και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπήςπου δημοσιεύθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025 παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα κύρια πορίσματα της αξιολόγησης.
The evaluation report of the Directive on unfair trading practices in the food supply chain was one of the Commission’s commitments to strengthen the position of farmers in the food supply chain.
Αρχές επιβολής
Κάθε χώρα της ΕΕ έχει ορίσει μια αρμόδια αρχή για την επιβολή των εν λόγω κανόνων. Οι εν λόγω αρχές πρέπει να έχουν την εξουσία να κινούν έρευνες και να επιβάλλουν πρόστιμα στους φορείς εκμετάλλευσης που παραβιάζουν τους κανόνες.
Εκτελεστική αρχή: Das Fairness-Büro
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: office
fairness-buero [dot] gv [dot] at - Τηλ.: +43 1 928 1654
Εκτελεστική αρχή: Bundeswettbewerbsbehörde
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: wettbewerbbwb [dot] gv [dot] at
- Τηλ.: +43 1 245 08-0
Εθνική ετήσια έκθεση (DE)
Εκτελεστική αρχή: ΓΔ Οικονομικής Επιθεώρησης της Οικονομίας – FR / NL
Στοιχεία επικοινωνίας: utp [dot] agrifoodchaineconomie [dot] fgov [dot] be
Εκτελεστική αρχή: ΓΔ Οικονομικής Επιθεώρησης του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομίας – Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού
Στοιχεία επικοινωνίας: delovodstvocpc [dot] bg
Εκτελεστική αρχή: Κροατική Υπηρεσία Ανταγωνισμού (Agencija za zaštitu tržišnog natjecanja)
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: agencija [dot] ztnaztn [dot] gov [dot] hr
- Τηλ.: +385 1 617 64 48
- Fax: +385 1 617 64 50
Εκτελεστική αρχή: Τμήμα Γεωργίας, Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: directorda [dot] moa [dot] gov [dot] cy
- Τηλ.: +357 22408519
- Φαξ: +357 22 781 425
Εθνική ετήσια έκθεση (EL σε PDF)
Εκτελεστική αρχή: Υπηρεσία Προστασίας Ανταγωνισμού
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: postauohs [dot] cz
- Τηλ.: +420 542 167 111
Εκτελεστική αρχή: Δανική Αρχή Ανταγωνισμού και Καταναλωτών
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: utpkfst [dot] dk
- Τηλ.: +45 4171 5000
Εθνική ετήσια έκθεση (PDF)
Εκτελεστική αρχή: Εσθονική Αρχή Ανταγωνισμού
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση: infokonkurentsiamet [dot] ee
- Τηλ.: +372 667 2400
Εθνική ετήσια έκθεση (ET)
Εκτελεστική αρχή: Διαμεσολαβητής της Αγοράς Τροφίμων της Φινλανδίας
Στοιχεία επικοινωνίας: etmvetmv [dot] fi
Εθνική ετήσια έκθεση (FI)
Εκτελεστική αρχή: Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Καταναλωτών και Ελέγχου της Απάτης (DGCCRF)
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Μέσω υποβολής εντύπου επικοινωνίας στον ιστότοπο
- Τηλ.: +33 (0) 1 44 87 17 17
Εκτελεστική αρχή: Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Γεωργίας και Τροφίμων (Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung - BLE)
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: utpble [dot] de
- Τηλ.: +49 228 6845-0
Εθνική ετήσια έκθεση (DE)
Εκτελεστική αρχή: Επιτροπή για την καταπολέμηση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών – Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων της Ελλάδας
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: apetropoulouminagric [dot] gr
- Τηλ.: +0302102124289
Εκτελεστική αρχή: NKFH (National Authority for Trade and Consumer Protection/Εθνική Αρχή Εμπορίου και Προστασίας των Καταναλωτών)
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: kereskedelemnkfh [dot] gov [dot] hu
- Τηλ.: +36-80-310-020
Εκτελεστική αρχή: Ρυθμιστική αρχή γεωργικών προϊόντων διατροφής
Στοιχεία επικοινωνίας:
- E-mail: complianceagrifoodregulator [dot] ie
- Τηλ.: +353 1 601 9900
Εθνική ετήσια έκθεση (2023 μέρος 1, 2023 μέρος 2) (PDF)
Εκτελεστική αρχή: Υπουργείο Πολιτικών Γεωργίας, Τροφίμων και Δασών της Ιταλίας — Τμήμα ICQRF
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: icqrf [dot] capodipartimentopoliticheagricole [dot] it
- Τηλ.: +39 06 4824047 / +39 06 4884467
Εθνική ετήσια έκθεση (IT)
Εκτελεστική αρχή: Το Συμβούλιο Ανταγωνισμού της Λετονίας
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: pastskp [dot] gov [dot] lv
- Τηλ.: +371 6728 2865
Εθνική ετήσια έκθεση (PDF)
Εκτελεστική αρχή: Δημόσιος Οργανισμός: Υπηρεσία Αγροτικών Επιχειρήσεων και Ανάπτυξης Αγορών
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: infolitfood [dot] lt
- Τηλ.: +370 52 649035
Εθνική ετήσια έκθεση (LT)
Εκτελεστική αρχή: Συμβούλιο για τον ανταγωνισμό (Conseil de la concurrence)
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: infoconcurrence [dot] public [dot] lu
- Τηλ.: +352 2478 4174
Εθνική ετήσια έκθεση (FR)
Εκτελεστική αρχή: Συμβούλιο για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές
Στοιχεία επικοινωνίας: utpboard [dot] mafagov [dot] mt
Εκτελεστική αρχή: Αρχή καταναλωτών και αγορών (ACM)
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: ACM-Postacm [dot] nl
- Τηλ.: +31 70 7222 000
- Φαξ: +31 70 7222 355
Εκτελεστική αρχή: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Γραφείο Ανταγωνισμού και Προστασίας των Καταναλωτών)
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: uokikuokik [dot] gov [dot] pl
- Τηλ.: + 48 22 55 60 800
Εθνική ετήσια έκθεση (PL)
Εκτελεστική αρχή: Autoridade de Segurança Alimentar e Económica
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: correio [dot] asaeasae [dot] pt
- Τηλ.: +351 217 983 600
- Φαξ: +351 217 983 654
Εκτελεστική αρχή: Consiliul Concurentei
Στοιχεία επικοινωνίας: officeconsiliulconcurentei [dot] ro
Εθνική ετήσια έκθεση (RO)
Εκτελεστική αρχή: Υπουργείο Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Σλοβακικής Δημοκρατίας
Στοιχεία επικοινωνίας: utps [dot] agrifoodland [dot] gov [dot] sk
Εθνική ετήσια έκθεση (SK)
Εκτελεστική αρχή: Σλοβενική Υπηρεσία Προστασίας του Ανταγωνισμού
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: gp [dot] avkgov [dot] si
- Τηλ.: +386 1 478 3597
Εθνική ετήσια έκθεση (SL σε PDF)
Εκτελεστική αρχή: Agencia de Información y Control Alimentarios (AICA)
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: aicaaica [dot] es
- Τηλ.: +34-913478374
Εθνική ετήσια έκθεση (ES)
Ετήσια έκθεση των 17 περιφερειακών αρχών επιβολής του νόμου (ES)
Εκτελεστική αρχή: Αρχή Ανταγωνισμού
Στοιχεία επικοινωνίας:
- Διεύθυνση ηλ. ταχυδρομείου: konkurrensverketkkv [dot] se
- Τηλ.: +46 8 700 1600
Εθνική ετήσια έκθεση (SE)
Καταγγελίες
Η οδηγία περιλαμβάνει μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των καταγγελλόντων, για να βοηθήσει τους ασθενέστερους προμηθευτές να ασκήσουν τα δικαιώματά τους. Αυτές ή αυτοί μπορούν να επιλέξουν σε ποια αρχή επιβολής επιθυμούν να υποβάλουν καταγγελία: στην εθνική τους αρχή ή στην αρχή της χώρας της ΕΕ όπου είναι εγκατεστημένος ο αγοραστής.
