Η ΚΓΠ και η κοινωνική βιωσιμότητα

Η ΚΓΠ και η κοινωνική βιωσιμότητα στην ΕΕ

Σε ολόκληρη την ΕΕ, η γεωργία δεν παρέχει μόνο τα προς το ζην στους γεωργούς και τις οικογένειές τους, αλλά στηρίζει και την κοινωνία στο σύνολό της, μέσω μιας σειράς βασικών υπηρεσιών. Ειδικότερα, η γεωργία συμβάλλει στην κοινωνία με τους εξής τρόπους:

• παρέχει τρόφιμα και άλλα βασικά υλικά στους πολίτες,
• συνιστά τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας των αγροτικών κοινοτήτων.

Η κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) διασφαλίζει ότι οι γεωργοί θα μπορούν να συνεχίσουν να παρέχουν τις υπηρεσίες αυτές σε μακροπρόθεσμη βάση, προωθώντας την οικονομική βιωσιμότητα της γεωργίας. Με τη σειρά τους, τα οικονομικά μέτρα της ΚΓΠ περιλαμβάνουν κοινωνικά συμπεριληπτικές διατάξεις, όπως ενισχύσεις για τους μικροκαλλιεργητές και αναδιανεμητικές ενισχύσεις.

Οι περιβαλλοντικές δράσεις της ΚΓΠ είναι σχεδιασμένες ώστε να είναι και κοινωνικά βιώσιμες. Στηρίζοντας διαχειριστικές δεσμεύσεις και επενδύσεις οι οποίες είναι επωφελείς για το περιβάλλον, η ΚΓΠ δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους γεωργούς να προστατεύουν τους φυσικούς πόρους και τη βιοποικιλότητα για λογαριασμό της κοινωνίας — μια βασική υπηρεσία που διαφορετικά δεν αμείβεται από την αγορά.

Επιπλέον, μέσω πολιτικών και δράσεων που στοχεύουν ειδικά στην επισιτιστική ασφάλεια και στηρίζουν τις αγροτικές κοινότητες, η ΚΓΠ διασφαλίζει ότι η γεωργία μπορεί να συμβάλει στη βιωσιμότητα σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας.

Μια πιο δίκαιη ΚΓΠ

Η ΚΓΠ 2023-27 κατευθύνει τη στήριξη σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο:

• αναδιανεμητική εισοδηματική στήριξη: οι χώρες της ΕΕ πρέπει να διαθέσουν τουλάχιστον το 10 % των άμεσων ενισχύσεών τους στο εργαλείο αναδιανεμητικής εισοδηματικής στήριξης, για την καλύτερη αντιμετώπιση των εισοδηματικών αναγκών των μικρότερων και μεσαίων γεωργικών εκμεταλλεύσεων·
• ενεργοί γεωργοί: η νέα νομοθεσία περιλαμβάνει έναν υποχρεωτικό αλλά ευέλικτο ορισμό του ενεργού γεωργού που θα θεσπιστεί από τις χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του επιπέδου των δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται. Μόνο οι ενεργοί γεωργοί μπορούν να λάβουν ορισμένη στήριξη από την ΕΕ·
• κοινωνική αιρεσιμότητα: οι ενισχύσεις της ΚΓΠ συνδέονται με την τήρηση ορισμένων εργασιακών προτύπων της ΕΕ και παρέχονται κίνητρα στους δικαιούχους για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις·
• σύγκλιση των ενισχύσεων: στο πλαίσιο της ΚΓΠ 2023-27, τα επίπεδα εισοδηματικής στήριξης συγκλίνουν περισσότερο, τόσο στο εσωτερικό των επιμέρους χωρών της ΕΕ όσο και μεταξύ των χωρών της ΕΕ·
• στήριξη των γεωργών νεαρής ηλικίας: οι χώρες της ΕΕ πρέπει να διανείμουν τουλάχιστον το 3 % του προϋπολογισμού τους για τις άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς νεαρής ηλικίας, με τη μορφή εισοδηματικής ή επενδυτικής στήριξης ή ενίσχυσης εκκίνησης για γεωργούς νεαρής ηλικίας·
• βελτίωση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων: η ισότητα των φύλων και η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στη γεωργία αποτελούν —για πρώτη φορά— μέρος των στόχων των στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ. Οι χώρες της ΕΕ πρέπει να αξιολογήσουν τα ζητήματα αυτά και να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που έχουν εντοπιστεί. 

Παραγωγή ασφαλών και βιώσιμων τροφίμων

Η επισιτιστική ασφάλεια βρίσκεται στον πυρήνα της ΕΕ. Ένας από τους πρώτους στόχους της ΚΓΠ, μια από τις πρώτες και μεγαλύτερες πολιτικές της ΕΕ, ήταν η διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Προκειμένου να βοηθήσει τη γεωργία να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της κοινωνίας, η ΚΓΠ ασκεί πιέσεις για αποδοτική παραγωγή τροφίμων με τα μέγιστα δυνατά οφέλη για τους γεωργούς, τους καταναλωτές και το περιβάλλον, με τους εξής τρόπους:

• μετασχηματίζοντας τις μεθόδους παραγωγής και τα συστήματα διαχείρισης, ώστε να μειωθεί η χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων και να αξιοποιούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οι βασιζόμενες στη φύση τεχνολογικές και ψηφιακές λύσεις,
• παρέχοντας ένα ευρύ φάσμα υποστηρικτικών δράσεων που ενισχύουν το γεωργικό εισόδημα και τονώνουν την ανταγωνιστικότητα,
• χρηματοδοτώντας μέτρα ενημέρωσης και προώθησης για την επιμόρφωση των καταναλωτών σχετικά με τη γεωργία της ΕΕ ως ασφαλή και βιώσιμη πηγή των τροφίμων τους.

Προαγωγή ανθεκτικών αγροτικών κοινοτήτων

Η γεωργία αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των αγροτικών κοινοτήτων σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι κοινότητες αυτές αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα, όπως η γήρανση του πληθυσμού και οι ανεπαρκείς υποδομές, καθώς και ελλείψεις στις υπηρεσίες και τις ευκαιρίες απασχόλησης.

Η ΚΓΠ συμβάλλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αγροτικών κοινοτήτων με διάφορους τρόπους:

• η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης στοχεύει στην κοινωνική ένταξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη διαφοροποίηση, καθώς και στην ανάπτυξη των αγροτικών υποδομών, όπως η επέκταση της ευρυζωνικής κάλυψης,
• τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης περιλαμβάνουν επίσης στήριξη μέσω της μεθόδου LEADER, η οποία φέρνει σε επαφή τις αγροτικές κοινότητες με σκοπό την προετοιμασία και τη διαχείριση στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων·
• η πρόσθετη στήριξη των γεωργών σε περιοχές που αντιμετωπίζουν φυσικούς ή άλλους ειδικούς περιορισμούς συμβάλλει στον περιορισμό των αρνητικών κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της εγκατάλειψης της γης, ενώ οι ειδικές ενισχύσεις για γεωργούς νεαρής ηλικίας προάγουν την ανανέωση των γενεών και τη βιωσιμότητα των αγροτικών πληθυσμών,
• μέσω του κοινού πλαισίου παρακολούθησης και αξιολόγησης (ΚΠΠΑ), η Επιτροπή συλλέγει συνολικούς κοινωνικοοικονομικούς δείκτες για τις αγροτικές περιοχές, εξασφαλίζοντας λύσεις που βασίζονται σε δεδομένα για την αντιμετώπιση σημαντικών κοινωνικών ζητημάτων όπως η ερήμωση, η φτώχεια και η ανεργία.

Επίσης, η ΚΓΠ αναγνωρίζει και ενισχύει τη σχέση μεταξύ των αγροτικών κοινοτήτων και του περιβάλλοντος της υπαίθρου. Τα μέτρα για την προστασία των τοπίων, της άγριας ζωής και των φυσικών πόρων, όπως ο καθαρός αέρας και οι ποταμοί, δεν είναι επωφελή μόνο για τη γεωργία και το περιβάλλον: συμβάλλουν επίσης στην ποιότητα ζωής στις αγροτικές περιοχές, καθώς και στη δημιουργία ευκαιριών για ψυχαγωγικές δραστηριότητες και τουρισμό, που στηρίζουν περαιτέρω τις αγροτικές κοινότητες.