In-nirien fil-foresti kif jaffettwaw l-agrikoltura u l-foresti?
Fl-2025, inħarqu aktar minn miljun ettaru madwar l-UE. Sal-25 ta’ Awwissu 2026, iċ-ċifra kienet diġà laħqet 620 000 ettaru li diġà huwa d-doppju tal-medja tal-2006-2025 għal dan iż-żmien tas-sena, skont is-Sistema Ewropea ta’ Informazzjoni dwar in-Nirien fil-Foresti (EFFIS, European Forest Fire Information System). Fi Spanja, diġà nħarqu madwar 295 000 ettaru, 96 000 fi Franza u 91 000 fl-Italja. Fil-Belġju, l-aktar nirien fil-foresti reċenti ħarqu 3 000 ettaru – dan huwa aktar minn 13-il darba l-medja tal-2006-2025 għal dan iż-żmien tas-sena.
It-tibdil fil-klima, il-bidliet fil-ġestjoni tal-art u l-imġiba tal-bniedem qed jagħmlu n-nirien fil-foresti aktar frekwenti u kumplessi. Id-depopolazzjoni rurali, l-abbandun tal-prattiki tal-biedja tradizzjonali u l-ġestjoni attiva insuffiċjenti tal-foresti wasslu wkoll għall-akkumulazzjoni tal-bijomassa f’ħafna żoni.
Hekk kif in-nirien fil-foresti jsiru aktar intensi, mifruxa u imprevedibbli, hija meħtieġa ġestjoni tar-riskju fil-livell tal-azjendi agrikoli, tal-foresti u tal-pajsaġġ.
Biex tindirizza dan ir-riskju dejjem aktar kumpless ta’ nirien fil-foresti, fil-25 ta’ Marzu 2026 il-Kummissjoni Ewropea adottat Komunikazzjoni dwar il-Ġestjoni Integrata tar-Riskju tan-Nirien fil-Foresti, li tippromwovi approċċ integrat għall-prevenzjoni, it-tħejjija, ir-rispons u l-irkupru, b’appoġġ għall-ġestjoni attiva tal-art u tal-foresti. Il-Komunikazzjoni - fost l-oħrajn - tenfasizza r-rwol tal-bdiewa u tal-forestiera fit-tnaqqis tar-riskju ta’ nirien fil-foresti permezz ta’ prattiki sostenibbli u tissottolinja l-kontribut tal-politika agrikola komuni (PAK).
Xi rwol għandhom il-bdiewa u s-sidien tal-foresti?
Il-bdiewa u s-sidien tal-foresti għandhom rwol importanti matul iċ-ċiklu kollu tal-ġestjoni tan-nirien fis-selvaġġ: il-prevenzjoni, it-tħejjija, ir-rispons u r-restawr.
Permezz ta’ ġestjoni attiva u sostenibbli tal-art u tal-foresti, dawn inaqqsu l-akkumulazzjoni tal-fjuwil, iżommu pajsaġġi miftuħa u tal-mużajk u jgħinu biex jillimitaw il-firxa u l-intensità tan-nirien.
Il-preżenza tagħhom fiż-żoni rurali tappoġġa wkoll l-identifikazzjoni bikrija u r-rispons ta’ emerġenza permezz ta’ makkinarju, tankijiet tal-ilma u għarfien lokali.
Wara nirien, il-bdiewa u s-sidien tal-foresti huma ċentrali għar-restawr tal-pajsaġġi agrikoli u tal-foresti danneġġati permezz tat-tħawwil mill-ġdid, iż-żrigħ mill-ġdid, ir-riforestazzjoni u l-irkupru tal-art.
Prattiki u investimenti ewlenin tal-biedja
Il-biedja attiva tista’ tnaqqas ir-riskju ta’ nirien fil-foresti billi tillimita l-bijomassa kombustibbli u żżomm il-pajsaġġi produttivi u ġestiti. Il-pajsaġġi agrikoli tal-mużajk (PDF) huma partikolarment importanti, peress li jkissru l-veġetazzjoni kontinwa u jistgħu jgħinu biex inaqqsu t-tixrid tan-nar.
L-agroforestrija u s-silvopastoraliżmu, li jikkombinaw is-siġar, l-għelejjel u/jew il-bhejjem, jgħinu biex titnaqqas il-veġetazzjoni niexfa u jiġi evitat l-abbandun tal-art, b’mod partikolari fir-reġjuni tal-Mediterran.
L-għelejjel permanenti, bħall-vinji u l-imsaġar taż-żebbuġ, jistgħu jaġixxu bħala lqugħ kontra n-nirien meta jkunu ġestiti tajjeb.
Il-ħruq preskritt jista’ jnaqqas il-veġetazzjoni żejda f’żoni tal-arbuxelli meta jitwettaq taħt kundizzjonijiet stretti u bl-appoġġ tal-awtoritajiet kompetenti u tal-professjonisti tat-tifi tan-nar.
Prattiki u investimenti ewlenin fil-foresti
Il-ġestjoni attiva, adattiva u sostenibbli tal-foresti hija essenzjali għall-prevenzjoni u r-reżiljenza tan-nirien fil-foresti. L-integrazzjoni tal-prevenzjoni tan-nirien fil-pjanijiet ta’ ġestjoni tal-foresti jew fi strumenti ekwivalenti tista’ tgħin biex tgħaqqad il-prevenzjoni, it-tħejjija u l-irkupru.
It-tnaqqis, iż-żbir u l-ġestjoni tal-veġetazzjoni tal-art inaqqsu l-bijomassa żejda u jagħmluha aktar diffiċli biex in-nirien jinfirxu; it-tneħħija tal-injam mejjet għandha ssir b’mod ekoloġikament sensittiv li jnaqqas ir-riskju ta’ nirien.
Il-ħruq preskritt, fejn xieraq, ineħħi l-veġetazzjoni mejta żejda u t-tkabbir ta’ taħt.
Tifqigħat tan-nar fil-foresti, f’pożizzjoni strateġika u miżmuma tajjeb, inaqqsu jew iwaqqfu t-tixrid tan-nar.
L-infrastruttura u t-tagħmir tal-foresti, bħat-toroq, il-punti tal-ilma, it-tankijiet u l-ġibjuni, it-torri ta’ osservazzjoni u t-tagħmir ta’ monitoraġġ, itejbu t-tħejjija u r-rispons.
Id-diversifikazzjoni tal-ispeċijiet u tal-istruttura tal-foresti - fejn possibbli - bl-użu ta’ popolamenti mħallta u speċijiet inqas suxxettibbli għan-nirien ittejjeb ir-reżiljenza. Fejn id-diversifikazzjoni ma tkunx fattibbli, pereżempju fi pjantaġġuni kummerċjali ta’ speċi waħda, il-ġestjoni attiva u sostenibbli hija partikolarment importanti.
Ir-restawr tal-foresti wara n-nirien, inklużi l-interventi meħtieġa ta’ wara n-nirien, bħall-ikklerjar ta’ materjal li jista’ jxerred il-pesti, il-kontroll tal-erożjoni tal-ħamrija, l-appoġġ għar-riġenerazzjoni naturali u t-tħawwil mill-ġdid - fejn meħtieġ - bi speċijiet adattati għall-kundizzjonijiet klimatiċi u ekoloġiċi lokali. Huma jappoġġaw ukoll l-objettivi tal-Liġi dwar ir-Restawr tan-Natura.
Madwar l-UE, it-telf tal-għelejjel ikkawżat min-nixfiet u l-mewġiet ta’ sħana ttriplika matul dawn l-aħħar 50 sena, u dan jenfasizza t-theddida dejjem tikber li s-sħana estrema toħloq għall-produttività agrikola u s-sigurtà tal-ikel.
Il-PAK kif tappoġġa l-ġestjoni tan-nirien fil-foresti?
Il-PAK hija sors ewlieni ta’ finanzjament tal-UE għall-prevenzjoni tan-nirien fil-foresti bbażati fuq l-art. Dan jappoġġa lill-bdiewa u lis-sidien tal-foresti biex iżommu l-art ġestita b’mod attiv u aktar reżiljenti għan-nirien, inkluż permezz ta’ ragħa estensiv, agroforestrija, għelejjel permanenti, pajsaġġi tal-mużajk, restawr tal-foresti, xogħlijiet tal-foresti fuq il-veġetazzjoni, firebreaks u infrastruttura tal-foresti bħat-toroq.
Madwar EUR 1 biljun f’finanzjament tal-PAK huma ddedikati direttament għall-prevenzjoni u r-restawr tal-foresti wara diżastri naturali, inklużi n-nirien, filwaqt li madwar EUR 4,2 biljun huma allokati għall-interventi tal-forestrija tal-PAK ibbażati fuq il-ġestjoni sostenibbli tal-foresti.
Il-PAK tikkontribwixxi wkoll indirettament permezz ta’ appoġġ għall-introjtu u pagamenti ambjentali u klimatiċi li jgħinu biex il-biedja tinżamm vijabbli f’reġjuni suxxettibbli għan-nirien, jitnaqqas l-abbandun tal-art u jiġi appoġġat l-adattament għat-tibdil fil-klima.
Il-PAK 2023–27 tipprovdi firxa ta’ għodod biex tappoġġa l-prevenzjoni u r-restawr tan-nirien fil-foresti, inkluż:
investimenti preventivi fl-agrikoltura u l-forestrija biex jitnaqqas l-impatt tad-diżastri naturali;
Eżempji jinkludu ostakli bbażati fuq il-foresti bbażati fuq in-natura fil-Ġermanja, l-użu doppju ta’ strixxi għat-tifi tan-nar fil-foresti fin-Nofsinhar tat-Toskana , u network ta’ monitoraġġ tas-sikurezza kontra n-nirien fil-foresti fil-Latvja.
investimenti għar-restawr tal-potenzjal tal-produzzjoni agrikola u tal-forestrija wara diżastri naturali;
Eżempju huwa r-Riforestazzjoni ta’ foresta maħruqa fi Franza
- pagamenti għal impenji ambjentali relatati mal-klima li jappoġġaw prattiki bħar-ragħa, l-agroforestrija, il-kontroll tal-bijomassa u t-titjib fl-istruttura tal-foresti;
- għodod għall-ġestjoni tar-riskju u pagamenti ta’ kriżi, inkluż appoġġ għall-assigurazzjoni u l-kumpens wara telf kbir;
Għodod oħra jinkludu investimenti produttivi li jappoġġaw l-enerġija rinnovabbli u l-bijoekonomija; investimenti mhux produttivi, pagamenti għal restrizzjonijiet naturali jew restrizzjonijiet oħra speċifiċi għaż-żona; il-kooperazzjoni u l-Gruppi Operazzjonali tas-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni; servizzi ta' taħriġ u konsulenza; ekoskemi; u appoġġ akkoppjat għall-introjtu.
Eżempji ta’ Grupp Operazzjonali tal-EIP-AGRI fi Spanja jinkludu l-użu ta’ trobbija estensiva tal-bhejjem tan-nagħaġ u tal-mogħoż għall-kontroll u l-prevenzjoni tan-nirien, u l-iżvilupp ta’ għodda standardizzata u adattabbli għat-tfassil ta’ firebreaks produttivi.
Skont il-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) futur, il-pjan ta’ nfiq fit-tul tal-Unjoni Ewropea, il-proposta tal-PAK iżżomm l-għażliet attwali għall-finanzjament tal-prevenzjoni u r-restawr tan-nirien fil-foresti u ssaħħaħ l-appoġġ għar-ragħa estensiv, inklużi prattiki tradizzjonali bħat-transumanza. Jappoġġja wkoll it-tranżizzjoni lejn mudelli agroekoloġiċi aktar sostenibbli u reżiljenti għan-nirien, b’mod partikolari f’żoni suxxettibbli għan-nirien u muntanjużi.
Stejjer mill-art
L-azjenda agrikola Tenuta Paganico bbażata fit-Toskana turi li l-prevenzjoni tan-nirien fil-foresti tista’ tinkiseb billi jiġu kkombinati s-silvopastoraliżmu u l-ġestjoni attiva tal-foresti.
In-nar darba kien jintuża għall-ġestjoni tal-arbuxelli u għall-iżvilupp tal-mergħat permezz tar-ragħa f'Castilla y León. Illum, il-pastoraliżmu jista’ jissostitwixxi dik il-prattika u jipprevjeni n-nirien fil-foresti f’250,000 ettaru.
Hekk kif theddid ġdid ipoġġi lill-agrikoltura taħt pressjoni dejjem akbar, skopri kif il-vitikulturi saru alleati b’saħħithom fil-prevenzjoni tan-nirien fil-foresti u fit-tisħiħ tar-reżiljenza rurali.
Il-foresti huma ġid ekonomiku u ekoloġiku li huma affettwati direttament minn ħafna theddidiet: it-tisħin globali, il-parassiti, il-mard, il-maltempati u naturalment, in-nirien. Huwa impossibbli li jiġu injorati n-nirien devastanti li jeqirdu l-foresti tan-Nofsinhar tal-Ewropa kull sajf.
Links utli
- Komunikazzjoni dwar il-Ġestjoni Integrata tar-Riskju tan-Nirien fil-Foresti, li tistabbilixxi approċċ integrat għall-prevenzjoni, it-tħejjija, ir-rispons u l-irkupru, inkluż l-appoġġ għall-ġestjoni attiva tal-art u tal-foresti.
- Strateġija dwar il-bijoekonomija, li tappoġġa l-użu sostenibbli tal-bijomassa, inklużi reġjuni suxxettibbli għan-nirien, permezz tal-iżvilupp ta’ ktajjen tal-valur b’bażi bijoloġika.
- Strateġija għall-bhejjem, li tirrikonoxxi r-rwol importanti tar-ragħa fil-ġestjoni tal-bijomassa tal-bwar u fit-tnaqqis tar-riskju ta’ nirien.
- | Direttorat Ġenerali għall-Protezzjoni Ċivili u l-Operazzjonijiet tal-Għajnuna Umanitarja Ewropej
- Nirien fil-foresti | Direttorat Ġenerali għall-Ambjent
- Sitwazzjoni attwali ta' nirien fis-selvaġġ fl-Ewropa | EFFIS
- Firelogue u FIRES ta' ORIZZONT
- | UCP Knowledge Network għall-prevenzjoni tan-nirien fil-foresti bbażati fuq l-art
- Changing Wildfires - Policy Options for a Fire-literate and Fire-adapted Europe Document from INTEROVIC – Spain
- Ir-Rapport Speċjali 16/2025: Finanzjament tal-UE biex jiġu indirizzati n-nirien fil-foresti (PDF)
Links relatati
How the EU is tackling the rising wildfire threat, from prevention to active resource deployment