Θρεπτικά συστατικά στη γεωργία της ΕΕ
Θρεπτικά συστατικά όπως το άζωτο, το κάλιο και ο φώσφορος είναι απαραίτητα για τις καλλιέργειες. Τα θρεπτικά συστατικά μπορούν να εφαρμοστούν μέσω ανόργανων λιπασμάτων που παράγονται στο εμπόριο, καθώς και οργανικών ουσιών όπως η ζωική κοπριά.
Ωστόσο, όταν χρησιμοποιούνται υπερβολικά, οι θρεπτικές ουσίες μπορούν να αποτελέσουν σημαντική πηγή ρύπανσης του αέρα, του εδάφους και των υδάτων με αρνητικές επιπτώσεις τόσο στη βιοποικιλότητα όσο και στο κλίμα.
Η κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) αποτελεί το βασικό εργαλείο για τη στήριξη της βιώσιμης χρήσης των λιπασμάτων στη γεωργία, διασφαλίζοντας ότι οι γεωργοί μπορούν να διατηρήσουν την παραγωγικότητα, μειώνοντας παράλληλα τις επιβλαβείς επιπτώσεις στο περιβάλλον.
Δράσεις της ΚΓΠ
Η ΚΓΠ προωθεί βιώσιμα γεωργικά συστήματα στην ΕΕ, παρέχοντας στους γεωργούς τη δυνατότητα:
παροχή ασφαλών, υγιεινών και βιώσιμα παραγόμενων τροφίμων για την κοινωνία·
να αποκομίζουν σταθερό και δίκαιο εισόδημα·
προστασία των φυσικών πόρων, ενίσχυση της βιοποικιλότητας και μετριασμός της κλιματικής αλλαγής.
Μέσω μιας σειράς κανόνων και μέτρων, η ΚΓΠ στηρίζει τους γεωργούς στη βιώσιμη χρήση των θρεπτικών ουσιών.
Ειδικοί στόχοι της ΚΓΠ
Η ΚΓΠ 2023-27 τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2023. Η βιώσιμη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών είναι σημαντική για ορισμένους ειδικούς στόχους της ΚΓΠ 2023-27, ιδίως εκείνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, τους φυσικούς πόρους και τη βιοποικιλότητα.
Στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ
Στα στρατηγικά τους σχέδια για την ΚΓΠ, οι χώρες της ΕΕ έχουν την ευελιξία να προσαρμόζουν στρατηγικές και παρεμβάσεις που μπορούν να βελτιώσουν τη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τους στόχους της ΕΕ.
Τα στρατηγικά σχέδια των χωρών της ΕΕ για την ΚΓΠ συνδυάζουν ευρύ φάσμα στοχευμένων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών τους και την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων.
Τα σχέδια πρέπει να συμβάλλουν και να συνάδουν με τη νομοθεσία και τις δεσμεύσεις της ΕΕ σχετικά με το κλίμα και το περιβάλλον.
Αιρεσιμότητα
Σύμφωνα με τους κανόνες αιρεσιμότητας, οι ενισχύσεις των δικαιούχων της ΚΓΠ συνδέονται με ένα σύνολο κανονιστικών απαιτήσεων διαχείρισης (ΚΑΔ) και ορθών γεωργικών και περιβαλλοντικών συνθηκών (ΚΓΠΚ). Οι κανόνες αιρεσιμότητας σχετικά με τις θρεπτικές ουσίες περιλαμβάνουν:
- τη σύνδεση των πληρωμών με την οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα (ΚΑΔ 1) και την οδηγία για τη νιτρορύπανση (ΚΑΔ 2)·
- ΚΓΠΚ που έχουν σχεδιαστεί για την προστασία των υδάτων και του εδάφους, τα οποία συνεπάγονται την υπεύθυνη χρήση θρεπτικών ουσιών.
Οικολογικά προγράμματα
Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες της ΚΓΠ, τα οικολογικά προγράμματα στηρίζουν τους γεωργούς που υιοθετούν ή διατηρούν γεωργικές πρακτικές που συμβάλλουν στην επίτευξη των περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων της ΕΕ. Μέσω οικολογικών προγραμμάτων, η ΕΕ ανταμείβει τους γεωργούς για τη διατήρηση των φυσικών πόρων και την παροχή δημόσιων αγαθών, τα οποία είναι οφέλη για το κοινό που δεν αντικατοπτρίζονται στις τιμές της αγοράς και περιλαμβάνουν πρακτικές που στηρίζουν τη βιώσιμη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών. Τα οικολογικά προγράμματα μπορούν, για παράδειγμα:
- στήριξη πρακτικών διαχείρισης του εδάφους, όπως η ενισχυμένη διαφοροποίηση των καλλιεργειών με καλλιέργειες ψυχανθών,
- μείωση της χρήσης ανόργανων λιπασμάτων, εμβόλιμων καλλιεργειών, γεωργίας ακριβείας, και
- άλλες πρακτικές που συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου της βιώσιμης διαχείρισης των θρεπτικών ουσιών.
Παρεμβάσεις αγροτικής ανάπτυξης
Η βιώσιμη χρήση των θρεπτικών ουσιών μπορεί να υποστηριχθεί μέσω παρεμβάσεων αγροτικής ανάπτυξης. Στα στρατηγικά τους σχέδια για την ΚΓΠ, οι χώρες της ΕΕ μπορούν να συμπεριλάβουν ορισμένα επωφελή μέτρα.
- Τα μέτρα για τη στήριξη της μεταφοράς γνώσεων και της ενημέρωσης, των συμβουλευτικών υπηρεσιών και της συνεργασίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη και τη διάδοση γνώσεων σχετικά με την ασφαλή και αποτελεσματική εφαρμογή θρεπτικών ουσιών.
- Τα μέτρα στήριξης της βιολογικής γεωργίας ενθαρρύνουν τη μείωση της χρήσης ανόργανων λιπασμάτων.
- Μέτρα για την απαγόρευση της χρήσης συνθετικών λιπασμάτων, προώθηση της οργανικής λίπανσης και βέλτιστες πρακτικές για τον περιορισμό των απωλειών θρεπτικών ουσιών στον αέρα και το νερό.
Πράσινη αρχιτεκτονική
Η ΚΓΠ 2023-27 περιλαμβάνει ενισχυμένους κανόνες και ενισχυμένες ευκαιρίες για τη στήριξη της αποδοτικής χρήσης των θρεπτικών ουσιών. Για παράδειγμα, η ενισχυμένη αιρεσιμότητα της ΚΓΠ 2023-27 αποτελεί ισχυρότερη βάση υποχρεωτικών απαιτήσεων που σχετίζονται με την ορθή χρήση των θρεπτικών ουσιών.
Επιπλέον, σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού της ΚΓΠ για την περίοδο 2023-27 διατίθεται σε οικολογικά προγράμματα, τα οποία μπορούν να στηρίξουν εθελοντικές πρακτικές των γεωργών —πιο φιλόδοξες από τη νομική βάση αναφοράς— που συμβάλλουν στη βιώσιμη χρήση των θρεπτικών ουσιών.
Ταυτόχρονα, οι χώρες της ΕΕ υποχρεούνται να αφιερώνουν τουλάχιστον το 35 % του προϋπολογισμού τους για την αγροτική ανάπτυξη σε περιβαλλοντικές και κλιματικές πρακτικές.
Το παρόν έγγραφο παρέχει λεπτομερή επισκόπηση των βασικών στοιχείων και επιλογών των 27 μελών της ΕΕ στα εγκεκριμένα εθνικά τους σχέδια. Ανταποκρίνεται επίσης σε αιτήματα παροχής πληροφοριών για να συνοψίσει τι περιέχουν τα σχέδια και τι έχουν ως στόχο να υλοποιήσουν.
Εργαλείο για τη βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων για τα θρεπτικά συστατικά
Στο πλαίσιο της παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις, οι χώρες της ΕΕ θα διαθέσουν ένα εργαλείο βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων για τις θρεπτικές ουσίες (FaST) το αργότερο από το 2024.
Το FaST θα συνδυάζει δεδομένα και χειρωνακτικές εισροές από τους γεωργούς για την παροχή εξατομικευμένων συστάσεων σχετικά με τη λίπανση των καλλιεργειών μέσω σχεδίου διαχείρισης θρεπτικών ουσιών. Επιπλέον, η στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί ενισχύσεις για τη διαχείριση της γης, επενδύσεις, ανάπτυξη γνώσεων, καινοτομία και συνεργασία σχετικά με τη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών.
Γνώση, έρευνα και καινοτομία
Η Επιτροπή στηρίζει την έρευνα και την καινοτομία στη γεωργία και τη δασοκομία, με τομείς εστίασης που περιλαμβάνουν τη βιώσιμη πρωτογενή παραγωγή και το νερό, τις θρεπτικές ουσίες και τα απόβλητα.
Το σύστημα παροχής συμβουλών σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις ανταλλάσσει γνώσεις σχετικά με τις νέες εξελίξεις και παρέχει συμβουλές στους γεωργούς σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές για την εφαρμογή θρεπτικών ουσιών.
Νομική βάση
Η αιρεσιμότητα διέπεται από:
- Κανόνες για τη στήριξη των στρατηγικών σχεδίων που καταρτίζονται από τις χώρες της ΕΕ στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής [κανονισμός (ΕΕ) 2021/2115][κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2022/126]·
- Κανόνες σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής [κανονισμός (ΕΕ) 2021/2116][εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2022/128].
Τα οικολογικά προγράμματα και οι παρεμβάσεις αγροτικής ανάπτυξης διέπονται από:
- Κανόνες για τη στήριξη των στρατηγικών σχεδίων που καταρτίζονται από τις χώρες της ΕΕ στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής [κανονισμός (ΕΕ) 2021/2115].
